Vì sao tiêu thụ điện lệch pha với tăng trưởng GDP?

Theo số liệu của Cục Thống kê vừa công bố, GDP năm 2025 tăng trưởng ở mức cao 8,02%. Tuy nhiên, theo số liệu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), sản lượng điện thương phẩm năm 2025 toàn tập đoàn ước đạt 287,9 tỷ kWh, tăng 4,9% so với năm 2024, thấp hơn nhiều so với mức tăng 9,24% trong năm 2024 (so với năm 2023).

Lý giải việc tăng trưởng kinh tế cao trong khi tiêu thụ điện tăng chậm, tại họp báo chiều 5/1, bà Phí Thị Hương Nga – Trưởng ban Ban thống kê công nghiệp và xây dựng (Cục Thống kê, Bộ Tài chính) – cho rằng cần nhìn nhận mối quan hệ này dựa trên cơ cấu tiêu dùng điện và đặc điểm tăng trưởng của từng khu vực.

Theo bà Nga, năm 2025 dù Chính phủ quyết liệt chỉ đạo, thúc đẩy giải ngân đầu tư công và nhiều dự án hạ tầng lớn đã được triển khai, song tiến độ thực hiện trên thực tế vẫn chưa cao. Đồng thời, lượng tiêu thụ điện cho các công trình đầu tư xây dựng hạ tầng không lớn so với lượng điện phục vụ cho sản xuất công nghiệp (hiện chiếm trên 50% tổng sản lượng điện tiêu thụ).

Bên cạnh đó, bà cho biết trong năm 2025, do diễn biến thời tiết bất thường, thiên tai, bão, lũ, mưa lớn với cường độ và tần suất cao liên tục xảy ra và kéo dài tại nhiều địa phương, từ miền Bắc đến khu vực duyên hải miền Trung, đã ảnh hưởng đáng kể đến nhu cầu và sản lượng điện tiêu thụ. Bên cạnh đó, thời tiết năm 2025 ít xảy ra các đợt nắng nóng diện rộng hơn so với năm 2023 và 2024.

Dẫn số liệu từ Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan, bà Nga nêu Cục Thống kê thu thập được, điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu được lắp đặt ngày càng nhiều và chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong cơ cấu điện tiêu dùng. “Trong cơ cấu tiêu dùng điện năm 2025, ước tính điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu chiếm khoảng hơn 10 tỷ kWh, chiếm gần 4% tổng sản lượng điện thương phẩm. Điều này cũng góp phần làm giảm áp lực lên hệ thống điện”, bà Nga nói.

Hệ thống điện mặt trời áp mái của một hộ dân ở TPHCM (Ảnh: Nhật Quang).