Vì sao trẻ tái mắc tay chân miệng nhiều lần?

BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết tay chân miệng do nhiều chủng virus đường ruột gây ra, thường gặp như Coxsackie A16, A6, A10 và Enterovirus 71 (EV71). Riêng EV71 cũng có nhiều phân nhóm như B3, B4, B5, C1, C4, C5. Điều này khiến trẻ dù đã từng mắc tay chân miệng vẫn có thể tái nhiễm nếu gặp chủng hoặc phân nhóm khác. Chẳng hạn, trẻ từng mắc EV71 phân nhóm B5 vẫn có thể nhiễm lại nếu năm sau phân nhóm lưu hành chuyển sang C1 hoặc C4.

Trong khi đó, theo thông tin từ Viện Pasteur TP HCM, dịch tay chân miệng năm nay đang vào chu kỳ tăng ca nặng, phân nhóm C1 của EV71 nổi lên thay cho phân nhóm B5 từng lưu hành năm 2023. Đây là một trong những lý do khiến các bệnh viện tiếp tục ghi nhận trẻ tái mắc, có trường hợp tái mắc trong thời gian không quá dài.

Bác sĩ Chính dẫn các nghiên cứu cho thấy tái nhiễm tay chân miệng không hiếm. Các trường hợp tái mắc lần hai là phổ biến nhất, song vẫn ghi nhận trẻ mắc lần ba, thậm chí lần bốn. Đặc biệt, khi tái nhiễm với các phân nhóm của EV71, trẻ có nguy cơ diễn tiến nặng hơn.

Một nghiên cứu tại Trung Quốc trên hơn 12 triệu ca mắc tay chân miệng tại 29 tỉnh, thành phố, giai đoạn 2008-2015, xác suất tái phát sau lần mắc đầu tiên là 1,9% sau 12 tháng, 3,3% sau 24 tháng, 3,9% sau 36 tháng và 4,0% sau 38,8 tháng. Một nghiên cứu khác trên gần 80.000 ca tay chân miệng tại tỉnh Quý Châu, Trung Quốc, giai đoạn 2008-2024 ghi nhận phần lớn trẻ, khoảng 96,5% tái nhiễm lần hai, song vẫn ghi nhận 3,4% trường hợp mắc lần thứ 3 và 0,08% mắc lần 4.

“Ngoài yếu tố chủng virus, trẻ nhỏ dễ tái mắc tay chân miệng vì sức đề kháng còn yếu, trong khi virus lây rất nhanh qua tiếp xúc hàng ngày như tay bẩn, nước bọt, dịch tiết hay đồ chơi, vật dụng nhiễm bẩn. Vì vậy, trẻ ở nhà trẻ, mẫu giáo dễ phơi nhiễm lặp lại”, bác sĩ Chính nói.

Trong bối cảnh số ca nhiễm tay chân miệng tăng nhanh tại TP HCM và cao hơn nhiều lần so với cùng kỳ, bác sĩ Chính khuyến cáo phụ huynh không nên chủ quan. Trẻ đã mắc bệnh vẫn cần chủ động phòng bệnh, tránh nguy cơ tái nhiễm.

Phụ huynh và cộng đồng cần thực hiện tốt nguyên tắc “3 sạch” gồm: ăn uống sạch (ăn chín, uống chín); giữ nơi ở sạch bằng cách thường xuyên lau dọn nhà cửa, vệ sinh đồ chơi và các vật dụng trẻ tiếp xúc hằng ngày; duy trì bàn tay sạch với thói quen rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chăm sóc trẻ.

Bên cạnh đó, cần đặc biệt chú ý thu gom, xử lý phân và chất thải của trẻ đúng quy định, bảo đảm vệ sinh môi trường, nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây lan virus qua đường tiêu hóa trong cộng đồng.

Thế giới đã có vaccine phòng bệnh tay chân miệng, Bộ Y tế Việt Nam đã cấp phép lưu hành. Vaccine sử dụng cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, có khả năng bảo vệ chéo trước hầu hết các phân nhóm của chủng virus EV71 đang lưu hành tại Việt Nam như B5, C1, C4… Mũi tiêm giúp phòng nguy cơ mắc bệnh và tái nhiễm. Với kinh nghiệm triển khai nhiều loại vaccine thế hệ mới và quan hệ đối tác chiến lược, VNVC đang đẩy nhanh tiến độ nhằm sớm đưa vaccine về phục vụ người dân Việt Nam.

Bình An