Ngày 14/1, TAND TP Hà Nội đã tuyên phạt 18 bị cáo trong vụ án Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm xảy ra tại Công ty Z Holding.
Trong đó, 3 bị can được xác định là chủ mưu, có vai trò cầm đầu, gồm Hoàng Quang Thịnh (Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty Z Holding), La Khắc Minh và Nguyễn Văn Minh (cùng là Phó tổng giám đốc) bị tuyên phạt lần lượt 30 năm tù, 26 năm tù, 28 năm tù về 3 tội Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, Vi phạm quy định về kế toán và về tội Rửa tiền.
Theo nhận định của HĐXX, vụ án này đặc biệt nghiêm trọng, quy mô lớn.
HĐXX đánh giá Hoàng Quang Thịnh cùng đồng phạm đã tổ chức sản xuất, tiêu thụ hàng giả là thực phẩm dinh dưỡng, thực phẩm bổ sung (sữa bột Hiup) với doanh thu bất hợp pháp tới hàng nghìn tỷ đồng. Hành vi này gây thiệt hại cho người tiêu dùng, làm méo mó cạnh tranh và ảnh hưởng niềm tin đối với công tác quản lý an toàn thực phẩm.
Theo HĐXX, các bị cáo còn bị cáo buộc che giấu doanh thu, lập sổ sách không trung thực, hợp thức hóa dòng tiền qua nhiều tài khoản và pháp nhân, gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước.
Từ quá trình xét xử, HĐXX cho rằng vụ án bộc lộ nhiều lỗ hổng trong quản lý hàng hóa là thực phẩm, quản trị kế toán – tài chính và giám sát dòng tiền, cần sớm khắc phục để phòng ngừa tội phạm.
Các bị cáo tại phiên tòa (Ảnh: Phùng Nam).
Lỗ hổng từ cấp phép, hậu kiểm đến kiểm soát kế toán
HĐXX đánh giá, công tác quản lý chất lượng, cấp phép và hậu kiểm còn lỏng lẻo. Việc kiểm nghiệm, thẩm định, giám sát chất lượng thực phẩm chức năng thường dựa vào hồ sơ doanh nghiệp cung cấp; trong khi cơ chế kiểm chứng độc lập, kiểm tra định kỳ chưa đủ mạnh.
Điều này tạo kẽ hở để sai phạm kéo dài, chỉ bị phát hiện khi hậu quả đã lan rộng.
Một hạn chế khác được tòa chỉ ra là sự phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chưa hiệu quả, dữ liệu phân tán, thiếu liên thông. HĐXX cho rằng đây là nguyên nhân khiến việc phát hiện vi phạm chậm, trong khi hoạt động kinh doanh có thể trải rộng từ sản xuất, phân phối đến thương mại điện tử và thanh toán qua nhiều kênh.
Về doanh nghiệp, HĐXX chỉ ra bất cập trong kiểm soát kế toán, tài chính. Việc lập sổ sách kép, khai man doanh thu để trốn thuế với quy mô lớn cho thấy công tác kiểm tra, giám sát tài chính chưa theo kịp thực tiễn.
Theo HĐXX, nếu có cơ chế đối soát thường xuyên giữa dữ liệu doanh thu, hóa đơn, sản lượng, dòng tiền và dữ liệu cấp phép, dấu hiệu gian lận sẽ dễ được nhận diện sớm.
HĐXX cũng đánh giá việc quản lý quảng cáo chưa chặt. Doanh nghiệp lợi dụng mạng xã hội, người có ảnh hưởng để quảng bá sản phẩm sai sự thật, thổi phồng công dụng; trong khi công cụ giám sát và chế tài chưa đủ sức răn đe.
Với tội phạm rửa tiền, HĐXX cho rằng quy định và cơ chế thực thi cần cụ thể hơn để kiểm soát giao dịch đáng ngờ, hạn chế việc hợp thức hóa tiền từ hoạt động phi pháp.
Kiến nghị siết quản lý thực phẩm, quảng cáo và dòng tiền
Từ những vấn đề nêu trên, HĐXX kiến nghị cơ quan có thẩm quyền hoàn thiện chính sách, pháp luật theo hướng kiểm soát chặt hơn đối với nhóm sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe.
Trong đó, TAND TP Hà Nội đề nghị rà soát, sửa đổi Luật An toàn thực phẩm 2010 và Nghị định 15/2018/NĐ-CP (ngày 2/2/2018) nhằm tăng việc kiểm soát với các sản phẩm là thực phẩm, nhất là nhóm thực phẩm bổ sung, thực phẩm dinh dưỡng.
Đại diện VKS tại tòa (Ảnh: Phùng Nam).
Về kiểm nghiệm, HĐXX kiến nghị siết quy trình cấp phép đối với đơn vị kiểm định; xây dựng tiêu chuẩn rõ ràng về nhân sự, thiết bị; yêu cầu kiểm nghiệm độc lập và công khai kết quả. Đồng thời, cần tăng thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất để bảo đảm hoạt động kiểm nghiệm thực chất.
HĐXX nhấn mạnh cần tăng cường hậu kiểm đối với sản phẩm doanh nghiệp tự công bố. Việc lấy mẫu phải theo quy trình bắt buộc, theo từng lô hàng; qua đó kịp thời phát hiện rủi ro chất lượng và ngăn hàng giả, hàng kém chất lượng lưu thông. Cùng với đó, cần tăng kiểm tra, giám sát hàng hóa trên thị trường, gắn với truy xuất nguồn gốc phục vụ chống buôn lậu, chống hàng giả.
Về tài chính – kế toán, HĐXX kiến nghị tăng kiểm tra, giám sát để phát hiện sớm hành vi gian lận; áp dụng chế tài nghiêm khắc đối với lập sổ sách kép, trốn thuế, gian lận kế toán; định kỳ đối soát dữ liệu doanh thu, hóa đơn và dòng tiền để nhận diện bất thường.
Để khắc phục tình trạng “đứt gãy” thông tin, HĐXX kiến nghị thiết lập cơ chế phối hợp và chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan cấp phép, thuế, hải quan, công an, quản lý thị trường và y tế, hướng tới hệ thống liên thông phục vụ cảnh báo sớm.
Trong lĩnh vực quảng cáo và thương mại điện tử, HĐXX đề nghị quy định rõ trách nhiệm pháp lý của người quảng cáo, KOLs và nền tảng mạng xã hội khi quảng bá sản phẩm liên quan sức khỏe; yêu cầu xác thực sản phẩm để hạn chế quảng cáo sai sự thật.
Với phòng, chống rửa tiền, HĐXX kiến nghị rà soát, bổ sung Luật Phòng, chống rửa tiền theo hướng mở rộng đối tượng báo cáo bắt buộc, tăng nghĩa vụ xác minh nguồn gốc vốn và báo cáo giao dịch bất thường.
HĐXX đồng thời đề nghị các cơ quan chức năng tăng cường quản lý sản xuất, kinh doanh thực phẩm, kịp thời ngăn chặn vi phạm và xử lý nghiêm để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Nguồn: https://dantri.com.vn/phap-luat/vu-sua-gia-hiup-lo-hong-tu-cap-phep-hau-kiem-den-kiem-soat-ke-toan-20260115001944306.htm
