Các nước Vùng Vịnh đang cân nhắc xây dựng đường ống năng lượng (Ảnh: Bloomberg).
Theo Financial Times, các quan chức và lãnh đạo ngành năng lượng khu vực cho biết các đường ống mới có thể là cách duy nhất để giảm sự phụ thuộc lâu dài của các nước Vùng Vịnh vào Hormuz, dù các dự án như vậy sẽ rất tốn kém, phức tạp về chính trị và mất nhiều năm để hoàn thành.
Cuộc xung đột hiện nay đã làm nổi bật giá trị chiến lược của đường ống Đông-Tây dài 1.200km của Ả rập Xê út. Được xây dựng vào thập niên 1980, hiện tuyến này là “huyết mạch” quan trọng, vận chuyển 7 triệu thùng dầu mỗi ngày tới cảng Yanbu trên biển Đỏ.
Amin Nasser, giám đốc điều hành tập đoàn dầu khí quốc doanh Aramco của Ả rập Xê út, cho biết tháng trước rằng đây là “tuyến chính mà chúng tôi đang tận dụng hiện nay”.
Hiện Riyadh đang cân nhắc cách xuất khẩu nhiều hơn qua đường ống, thay vì đi qua vùng biển do Iran kiểm soát. Điều này bao gồm việc xem xét mở rộng thêm công suất của đường ống Đông-Tây hoặc xây dựng các tuyến mới.
Đường ống Đông – Tây (màu đỏ) của Ả rập Xê út (Ảnh: SBS).
Các kế hoạch đường ống trước đây trong khu vực nhiều lần bị đình trệ do chi phí cao và độ phức tạp. Tuy nhiên, Maisoon Kafafy, cố vấn cấp cao của chương trình Trung Đông thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, cho rằng tâm lý trong khu vực đã thay đổi.
“Tôi cảm nhận được sự chuyển dịch từ các giả định sang thực tế triển khai. Mọi người đều nhìn vào cùng một bản đồ và đi đến cùng một kết luận”, bà nhấn mạnh.
Theo bà, phương án bền vững nhất không phải là một đường ống thay thế đơn lẻ mà là “một mạng lưới, một hệ thống hành lang”, dù đây cũng là lựa chọn khó thực hiện nhất.
Về dài hạn, các đường ống mới có thể trở thành một phần của các tuyến thương mại rộng hơn, cho phép lưu chuyển nhiều loại hàng hóa ngoài dầu và khí đốt.
Một lựa chọn là hồi sinh kế hoạch hành lang do Mỹ dẫn dắt, nối từ Ấn Độ qua Vùng Vịnh tới châu Âu, được gọi là IMEC, theo một quan chức vùng Vịnh. Tuy nhiên, dự án này từng bao gồm một tuyến ống nhạy cảm về chính trị dẫn tới cảng Haifa của Israel.
Yossi Abu, giám đốc điều hành công ty Israel NewMed Energy, cho biết ông tin rằng các đường ống dẫn ra Địa Trung Hải sẽ được xây dựng, dù kết thúc ở cảng Israel hay Ai Cập. “Các quốc gia cần kiểm soát vận mệnh của mình, cùng với các đối tác. Cần có đường ống dầu, kết nối đường sắt, trên toàn khu vực, trên đất liền, không để người khác nắm điểm nghẽn để bóp nghẹt chúng ta”, ông nói.
Christopher Bush, giám đốc điều hành Cat Group (Li Băng), một trong những nhà thầu chính xây dựng đường ống Đông-Tây, cho biết nhu cầu quan tâm tới các dự án mới đã có từ trước khi chiến sự bùng nổ.
Tuy nhiên, ông cảnh báo những trở ngại vẫn rất lớn. Chi phí xây dựng một tuyến tương tự Đông-Tây ngày nay, bao gồm việc phá đá bazan cứng ở dãy Hijaz ven biển Đỏ, sẽ mất ít nhất 5 tỷ USD. Các tuyến phức tạp hơn đi qua nhiều quốc gia như từ Iraq qua Jordan, Syria hoặc Thổ Nhĩ Kỳ có thể tốn từ 15 đến 20 tỷ USD.
Nhưng rủi ro an ninh bao gồm “rất nhiều” bom chưa nổ ở Iraq, cùng với sự hiện diện của nhóm khủng bố IS hoặc các nhóm vũ trang đối lập khác. Các tuyến đi về phía nam tới các cảng ở Oman cũng gặp khó khăn do phải vượt qua cả sa mạc và núi đá cứng.
Thách thức chính trị còn nằm ở việc ai sẽ vận hành đường ống và kiểm soát dòng chảy. Một mạng lưới đường ống đòi hỏi các nước vùng Vịnh “từ bỏ chính sách riêng lẻ và hợp tác với nhau”. Theo ông Bush, trước đây việc vận chuyển bằng tàu biển vẫn rẻ hơn và an toàn hơn.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/vung-vinh-chat-vat-tim-cach-thoat-phu-thuoc-vao-hormuz-20260402223901399.htm
