Xây dựng ‘điểm tựa quốc gia’, kịp thời chấn hưng văn hóa

Sáng 25.2, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa VN.

Phát biểu chỉ đạo, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh đây là hai nghị quyết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bổ sung cho nhau trong cấu trúc phát triển mới của đất nước nhằm đồng thời giải quyết hai yêu cầu nền tảng: tăng cường nội lực vật chất và củng cố nội lực tinh thần. Nghị quyết 79 tạo dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, năng động, hiệu quả gắn với hội nhập sâu rộng; Nghị quyết 80 hướng tới xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Kinh tế nhà nước phải đóng góp đột phá

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh để trở thành “điểm tựa quốc gia”, kinh tế nhà nước phải được cơ cấu lại mạnh mẽ, tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt, địa bàn trọng yếu, có tính chiến lược và sức lan tỏa cao. Vai trò chủ đạo phải được chứng minh bằng năng lực dẫn dắt, bằng hiệu quả, bằng đóng góp thực chất cho ổn định vĩ mô, cho an ninh kinh tế và cho phát triển trung và dài hạn.

Lĩnh vực nào Nhà nước cần nắm giữ để bảo đảm chủ quyền và ổn định, phải nắm cho chắc, làm cho tinh, cho mạnh. Lĩnh vực nào Nhà nước chỉ nên giữ vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng, mở đường, phải thiết kế cơ chế để khu vực tư nhân cùng tham gia, cùng cạnh tranh và cùng phát triển. Lĩnh vực nào Nhà nước không cần thiết làm hoặc làm không hiệu quả, phải kiên quyết sắp xếp lại theo nguyên tắc thị trường, minh bạch, chống “lợi ích nhóm”, chống “sân sau”, chống “thao túng”, chống “trục lợi” chính sách.

Tổng Bí thư lưu ý kinh tế nhà nước nắm giữ các “huyết mạch”, “xương sống” quốc gia không phải để độc quyền mà nhằm bảo đảm chủ quyền, tránh lệ thuộc, chủ động trước biến động và bảo vệ lợi ích quốc gia trong mọi tình huống. Trong bối cảnh nhiều cú sốc đan xen như đứt gãy chuỗi cung ứng, biến động lãi suất, tỷ giá, chiến tranh thương mại, thiên tai, dịch bệnh, kinh tế nhà nước phải là điểm tựa điều tiết, giữ ổn định các thị trường thiết yếu và duy trì năng lực dự phòng trước rủi ro hệ thống.

Tổng Bí thư đề nghị trong giai đoạn mới, kinh tế nhà nước phải cụ thể hóa được 5 điểm tựa lớn.

Thứ nhất, điểm tựa về an ninh và chủ quyền kinh tế. Kinh tế nhà nước phải nắm giữ và làm chủ các “huyết mạch” và “xương sống” để bảo đảm chủ quyền, tránh lệ thuộc, chủ động trước biến động và bảo vệ lợi ích quốc gia trong mọi tình huống, và có sức lan tỏa cho cả nền kinh tế. Thứ hai, điểm tựa về điều tiết, ổn định và sức chống chịu, nhất là trong thời kỳ nhiều cú sốc đan xen như đứt gãy chuỗi cung ứng, biến động lãi suất – tỷ giá, chiến tranh thương mại, thiên tai – dịch bệnh.

Thứ ba, điểm tựa dẫn dắt cho khu vực tư nhân, kinh tế nhà nước trở thành “bệ đỡ”, “mở đường” và “tiếp sức” để doanh nghiệp tư nhân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa, từ đó hình thành những cụm liên kết ngành với những “đầu tàu” đủ sức cạnh tranh khu vực và toàn cầu.

Thứ tư, điểm tựa về dẫn dắt đổi mới sáng tạo và công nghệ lõi. Vai trò chủ đạo hôm nay không chỉ đo bằng quy mô, mà phải được đo bằng khả năng làm chủ công nghệ, chuẩn hóa theo chuẩn mực quốc tế, vận hành dữ liệu như một nguồn lực chiến lược, bảo đảm an ninh mạng và quản trị rủi ro hiện đại.

Thứ năm, điểm tựa về chuẩn mực quản trị và liêm chính công vụ trong kinh tế. Doanh nghiệp nhà nước phải là nơi kỷ luật, minh bạch, cùng trách nhiệm giải trình cao nhất, nơi của chuẩn mực quản trị quốc gia, tạo ra đội ngũ cán bộ quản lý có năng lực cạnh tranh và tinh thần phụng sự.

Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Năm điểm tựa trên phải được chuyển hóa thành chương trình hành động cụ thể, có mục tiêu, có thước đo, có thời hạn, có cơ chế kiểm tra và có chế tài rõ ràng. Nếu không, vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước sẽ chỉ dừng ở khẩu hiệu, còn đất nước thì phải trả giá bằng lãng phí nguồn lực, bằng suy giảm sức cạnh tranh và bằng sự xói mòn niềm tin xã hội”.

Văn hóa quyết định khả năng đi xa

Nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh thì “văn hóa quyết định khả năng đi xa”. Theo Tổng Bí thư Tô Lâm, thách thức lớn nhất đối với văn hóa hôm nay không chỉ là thiếu nguồn lực, mà là nguy cơ xói mòn hệ giá trị, lệch chuẩn hành vi, thực dụng hóa, bạo lực ngôn từ, tin giả, tin thất thiệt và sự tấn công của những yếu tố độc hại trong không gian mạng. Nếu không kịp thời chấn hưng văn hóa, chúng ta có thể tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn nhưng sẽ thiếu điểm tựa dài hạn. Con người có thể giàu lên nhưng nghèo đi về chuẩn mực, về lòng tự trọng, về trách nhiệm công dân và về khát vọng cống hiến.

Trên tinh thần đó, theo Tổng Bí thư, trước hết phải xây dựng và lan tỏa hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người VN thời kỳ mới như một “la bàn” định hướng hành vi xã hội, đủ mạnh để phân biệt đúng – sai, thật – giả và đủ bền để chống lại lệch chuẩn, lai căng trong môi trường số. Những phẩm chất cốt lõi cần được bồi đắp gồm yêu nước, thuần phong mỹ tục, kỷ cương, liêm chính, trách nhiệm, nhân ái, sáng tạo và khát vọng vươn lên.

Cùng đó, phải coi xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh là nhiệm vụ mang tính nền tảng. Cần nâng cao năng lực “miễn dịch xã hội” trước tin giả, thông tin xấu độc và xây dựng văn hóa tranh luận văn minh, văn hóa ứng xử có trách nhiệm. Kiên quyết bài trừ bạo lực ngôn từ, xúc phạm nhân phẩm, gieo rắc hằn thù, chia rẽ và suy đồi.

Tổng Bí thư nhấn mạnh cần đặt trọng tâm vào giáo dục và phát triển con người, coi đây là trục xuyên suốt của chấn hưng văn hóa. Chấn hưng văn hóa phải bắt đầu từ những điều gần gũi nhất: tôn trọng pháp luật, tôn trọng người khác, trung thực, tử tế, trách nhiệm và tinh thần phụng sự cộng đồng, “mình vì mọi người”. Mọi người đều phải có trách nhiệm với xã hội.

Song song đó, cần phát triển công nghiệp văn hóa để văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực kinh tế, vừa là sức mạnh mềm của quốc gia. Phải thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa phát triển, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, bảo vệ bản quyền, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thu hút nhân lực chất lượng cao. Tổng Bí thư nhấn mạnh xây dựng văn hóa trong hệ thống chính trị và coi đây là gốc của niềm tin xã hội. Niềm tin của nhân dân được tạo ra trước hết từ thái độ phục vụ, từ kỷ luật hành động và từ sự nêu gương của đội ngũ cán bộ.

Kết thúc phát biểu, Tổng Bí thư yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng chương trình hành động cụ thể, phân công rõ trách nhiệm, nhất là trách nhiệm người đứng đầu, đưa nghị quyết nhanh chóng đi vào cuộc sống, tạo chuyển biến để người dân cảm nhận được trong đời sống hằng ngày.