Xe hybrid cắm sạc tiêu thụ xăng cao gấp 3 lần so với công bố

Một nghiên cứu quy mô lớn do viện Fraunhofer Institute thực hiện đã chỉ ra thực tế gây sốc: xe hybrid cắm sạc (PHEV) tại châu Âu tiêu thụ xăng nhiều hơn hơn 300% so với mức ước tính trong các quy định hiện hành.

Báo cáo được công bố đúng thời điểm Liên minh châu Âu (EU) chuẩn bị điều chỉnh quy định khí thải với PHEV, trong khi các hãng xe đang tăng cường vận động hành lang nhằm giữ nguyên cách tính vốn bị cho là thiếu sát thực tế.

Tiêu thụ thực tế gấp hơn 3 lần công bố

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu giám sát tiêu thụ nhiên liệu trên xe (OBFCM) từ 981.035 phương tiện trên khắp châu Âu – bộ dữ liệu thực tế lớn nhất từng được ghi nhận với xe PHEV.

Theo chu trình thử nghiệm WLTP của châu Âu, các xe trong diện khảo sát được cho là chỉ tiêu thụ trung bình 1,57 lít xăng/100km. Tuy nhiên, mức tiêu thụ thực tế ghi nhận lên tới 6,12 lít/100km.

Như vậy, lượng nhiên liệu sử dụng cao hơn 3,26 lần so với con số công bố.

Đáng chú ý, ngay cả ở chế độ “charge depleting” (CD) – tức chế độ ưu tiên sử dụng pin và xả dần năng lượng điện, mức tiêu thụ vẫn cao hơn dự kiến. Trong khi WLTP đưa ra mức 1,57 lít/100km, thực tế ở chế độ này là 2,98 lít/100km, gần gấp đôi. Điều đó cho thấy động cơ xăng vẫn kích hoạt thường xuyên hơn nhiều so với giả định trong thử nghiệm.

Theo các nhà nghiên cứu, WLTP vốn được thiết kế để phản ánh mức tiêu thụ trung bình giữa chế độ điện và chế độ xăng. Tuy nhiên, ngay cả khi chạy ở chế độ được coi là “sạch” hơn, PHEV vẫn tiêu thụ nhiên liệu vượt xa mức trung bình công bố.

Xe sang ít sạc nhất

Báo cáo cũng cho thấy sự khác biệt đáng kể giữa các thương hiệu. Các mẫu xe phổ thông có xu hướng được sạc thường xuyên hơn, trong khi nhóm xe hạng sang lại ít được cắm sạc, thậm chí gần như không sử dụng điện.

Nghiên cứu đặc biệt nhấn mạnh trường hợp của Porsche. Trung bình, mỗi xe Porsche trong cơ sở dữ liệu chỉ được sạc khoảng 7kWh điện cho quãng đường 27.000km. Giá trị trung vị cho thấy mức sử dụng điện là 0% thời gian, đồng nghĩa hơn một nửa trong số 11.307 xe Porsche tham gia khảo sát chưa từng được cắm sạc lần nào trong suốt thời gian nghiên cứu.

Điều này trái với giả định phổ biến rằng người dùng xe cao cấp – vốn có điều kiện lắp đặt bộ sạc tại nhà và sở hữu gara riêng – sẽ tận dụng tối đa khả năng chạy điện của PHEV.

Khoảng cách chính sách và thực tế

Sai lệch giữa thử nghiệm và thực tế không phải điều mới. Ngay cả xe động cơ đốt trong truyền thống cũng tiêu thụ cao hơn khoảng 20% so với ước tính. Tuy nhiên, mức chênh lệch hơn 300% của PHEV được đánh giá là nghiêm trọng, khiến việc xây dựng chính sách khí thải trở nên thiếu chính xác.

EU hiện dự kiến điều chỉnh “utility factor” (UF) – hệ số ước tính tỉ lệ thời gian PHEV vận hành bằng điện so với nhiên liệu hóa thạch – trong bộ quy định khí thải. Thay đổi này sẽ giảm đáng kể mức ưu đãi mà PHEV đang được hưởng.

Tuy nhiên, đề xuất này đang vấp phải sự phản đối từ các hãng xe, vốn muốn duy trì lợi thế khi bán các mẫu xe được tính toán là phát thải thấp hơn nhiều so với thực tế.

Theo nghiên cứu, nếu các điều chỉnh UF từ năm 2025 bị đảo ngược, lượng phát thải CO₂ sẽ tăng thêm từ 23 – 25 triệu tấn trong vòng 20 năm tới. Nếu đợt điều chỉnh tiếp theo vào năm 2027 không được thông qua, châu Âu sẽ phát thải thêm khoảng 7 triệu tấn CO₂. Con số thực tế thậm chí có thể cao hơn, do chưa tính đến việc một số mục tiêu xe điện gần đây đã bị nới lỏng.

Các nhà nghiên cứu khuyến nghị EU cần dựa trên dữ liệu thực nghiệm từ gần một triệu phương tiện đã theo dõi, đồng thời tiếp tục siết chặt hệ số UF trong năm 2027 để thu hẹp khoảng cách giữa mức phát thải công bố và phát thải thực tế.

Ngoài ra, một số giải pháp khác được đề xuất như tăng tính minh bạch hiển thị – cho phép tài xế theo dõi rõ tỉ lệ thời gian xe chạy bằng điện – hoặc yêu cầu bắt buộc sạc xe ít nhất mỗi 500km. Tuy nhiên, theo nghiên cứu, những biện pháp này chỉ mang lại hiệu quả hạn chế so với việc điều chỉnh trực tiếp hệ số tính toán trong quy định khí thải.