Hệ lụy từ việc Mỹ dừng xử lý visa định cư cho công dân 75 nước

Sau khi rời Afghanistan năm 2021, Noorulhaq Sadeqi cùng anh rể giờ đây đã ổn định cuộc sống ở vùng đông bắc Mỹ và làm việc tại một tổ chức phi lợi nhuận. Anh rể của Sadeqi đã được cấp quy chế tị nạn và muốn bảo lãnh vợ từ Afghanistan sang đoàn tụ, nhưng nỗ lực này giờ đây đối mặt thách thức lớn.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump ngày 14/1 thông báo sẽ dừng xử lý thị thực định cư với các đương đơn đến từ 75 quốc gia, bắt đầu từ ngày 21/1. Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết động thái nhằm “ngăn những công dân nước ngoài có nguy cơ phụ thuộc vào phúc lợi xã hội nhập cảnh Mỹ”.

Visa định cư cho phép công dân nước khác nhập cảnh vào Mỹ để sống và làm việc lâu dài, được cấp theo các diện như bảo lãnh gia đình, kết hôn hay thị thực dựa trên việc làm cho lao động có kỹ năng, chuyên gia hoặc nhà đầu tư. Người có visa định cư thường sau đó sẽ tiến tới nhập quốc tịch Mỹ và được hưởng các chế độ phúc lợi xã hội của nước này.

Trong số các quốc gia bị ảnh hưởng có Afghanistan, Brazil, Iran, Iraq, Ai Cập, Nigeria, Thái Lan, Yemen. Lệnh dừng xử lý thị thực định cư sẽ tiếp tục có hiệu lực cho đến khi Bộ Ngoại giao Mỹ hoàn tất đánh giá về quá trình xét duyệt.

“Anh ấy đang rất suy sụp. Hàng nghìn người tị nạn Afghanistan khác cũng vậy, tất cả đều rơi vào bế tắc. Họ giờ đây chỉ còn biết than khóc”, Sadeqi nói.

Trong số 75 nước chịu ảnh hưởng có những quốc gia bị ông Trump chỉ trích từ lâu, nhưng cũng có bên được coi là đồng minh của Washington. Hiện chưa rõ chính sách mới có ảnh hưởng đến quy trình xin thường trú nhân hợp pháp đối với người nhập cư đã ở Mỹ hay không. Các loại thị thực không nhập cư, như du lịch, du học hoặc công tác ngắn ngày được cho là không bị tác động.

Theo giới chuyên gia, thay đổi này khiến người nhập cư khó đoàn tụ gia đình tại Mỹ bằng các hình thức được coi là hợp pháp trước đây. Họ cảnh báo hạn chế mới sẽ giáng đòn lên những ngành sử dụng nhiều lao động nhập cư, gây tổn hại cho các cơ sở hưởng lợi từ môi trường đa văn hóa.

“Cộng đồng nhập cư đã sống trong bất an suốt thời gian dài và động thái này khiến họ thêm lo ngại”, Alexandra Peredo Carroll, luật sư di trú tại Trung tâm Công lý cho người nhập cư Mabel, bang Massachusetts, cho biết. “Ai biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Sau 75 nước trên, liệu Mỹ có cấm cả thế giới hay không?”.

Jim Hacking, luật sư di trú tại St. Louis, bang Missouri, cho biết một số người đã chờ đợi nhiều năm để được cấp thị thực nhập cư giờ đây lo rằng họ có thể bị ngăn nhập cảnh nếu không kịp đến Mỹ trước ngày 21/1.

“Chính quyền liên bang đang làm tổn thương nhóm người đã trải qua quy trình thẩm định kỹ lưỡng nhất và chờ đợi lâu nhất”, Hacking nói. Luật sư này đang tham gia các vụ kiện chính quyền Tổng thống Trump liên quan đến những hạn chế nhập cư trước đó.

Những người trực tiếp hỗ trợ các gia đình nhập cư cho rằng lập luận “ngăn công dân nước ngoài lợi dụng phúc lợi xã hội Mỹ” không phản ánh đúng thực tế. Họ mô tả chính sách mới thực chất là đòn giáng vào con đường nhập cư hợp pháp, dù Nhà Trắng từng tuyên bố chỉ nhắm đến người nhập cư có tiền án hoặc không có giấy tờ hợp lệ.

“Tôi thấy rất nhiều người nhập cư đang đóng tiền an sinh xã hội và nộp thuế, dù biết rằng họ sẽ không bao giờ được hưởng quyền lợi đó, vì vậy, tất cả những điều kia hoàn toàn không đúng”, Kira Gagarin, một luật sư di trú làm việc tại thành phố Framingham, bang Massachusetts, cho hay.

Những thay đổi này cũng có thể làm xáo trộn thị trường lao động khu vực đông bắc Mỹ. Các cộng đồng nhập cư thường chiếm tỷ lệ cao trong nhóm dân số thuộc độ tuổi lao động tại đây, trong khi những ngành như chăm sóc người cao tuổi và trẻ em lại phụ thuộc nhiều vào lao động nhập cư.

Theo bà Nina Eichacker, phó giáo sư kinh tế tại Đại học Rhode Island, các đại học và bệnh viện nguy cơ mất nguồn nhân lực chất lượng cao. Bà cho biết các cộng đồng nhập cư này còn đóng góp hàng tỷ USD tiền thuế và chi tiêu cho nền kinh tế khu vực.

“Lệnh cấm visa định cư này nhiều khả năng sẽ tiếp tục hạn chế các đóng góp học thuật và khoa học mà Mỹ có thể tạo ra, bởi các nhóm nhập cư thường chiếm tỷ lệ cao trong lĩnh vực như khoa học và y học”, bà Eichacker nói, nhận định đây là “một cách tiếp cận tăng trưởng cực kỳ thiển cận”.

Những thay đổi về thị thực cũng có thể gây tác động tiêu cực đến các trường học trong khu vực, trong bối cảnh ngày càng có nhiều học sinh nghỉ học do các chiến dịch truy quét nhập cư.

Ari Branz, giám đốc tổ chức tại St. Stephen’s Youth Programs, Massachusetts, cho biết các trường công sẽ bị ảnh hưởng trên nhiều khía cạnh, như sĩ số học sinh sụt giảm, khó tuyển dụng giáo viên song ngữ.

“Điều đó không có lợi cho bất kỳ ai. Nó không tốt cho những học sinh đang theo học, bởi chúng ta rất có thể các lớp học, thậm chí cả trường học sẽ phải đóng cửa”, Branz nói.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Ed Markey gọi lệnh cấm này là một “thất bại về kinh tế, đạo đức và an ninh”, gây tổn hại cho các gia đình, trường học và doanh nghiệp tại Massachusetts, bang ông đại diện.

“Nước Mỹ sẽ mất dần hình ảnh là điểm đến của hy vọng đối với người nhập cư trên toàn thế giới”, ông Markey nói.

Như Tâm (Theo Boston Globe, AFP, Reuters)