Phong cách ‘truyền thông meme’ của chính quyền Trump

Tờ Washington Post cuối tháng 11/2025 công bố một thông tin gây sốc về chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth được cho là đã ra khẩu lệnh tập kích kép, hạ sát những người còn sống sót trên xuồng nghi chở ma túy tại vùng biển Caribe hồi đầu tháng 9.

Những cáo buộc như vậy là nghiêm trọng, thường đòi hỏi giới chức phải đưa ra phản ứng chính thức đầy thận trọng. Nhưng trong khi các nguồn tin từ chính quyền tìm cách phủ nhận, ông chủ Lầu Năm Góc lại dùng ảnh chế để lên tiếng.

Hai ngày sau khi thông tin xuất hiện, ông Hegseth đăng lên tài khoản X ảnh chế bìa một cuốn sách dựa trên loạt truyện dành cho trẻ em Franklin the Turtle, với tiêu đề “Franklin nhắm vào những kẻ khủng bố buôn ma túy”. Hình ảnh trên bìa là một chú rùa mặc quân phục Mỹ, đứng trên trực thăng khai hỏa vào các xuồng có người phía dưới.

Đây là một ví dụ điển hình cho cách truyền thông của chính quyền Tổng thống Trump trong năm đầu tiên nhiệm kỳ hai. Ông chủ Nhà Trắng cũng đăng nhiều ảnh, video chế lên mạng xã hội, mượn ngôn ngữ hài hước trên Internet để thu hút sự chú ý và bảo vệ các quyết sách, hình thành phong cách mà giới quan sát gọi là “truyền thông meme”.

Trong nhiệm kỳ đầu năm 2017-2021, ông Trump chủ yếu chia sẻ lại các meme, ảnh chế hài hước trên mạng xã hội. Sang nhiệm kỳ hai, hoạt động này xuất hiện ở cả tài khoản mạng xã hội của các cơ quan liên bang và bộ trưởng nội các. Công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển giúp việc tạo ra meme dễ dàng hơn, tạo điều kiện để nhánh hành pháp Mỹ liên tục đưa ra ảnh chế gây chú ý.

Tháng 2/2025, để thúc đẩy các nỗ lực của Tổng thống Trump trong việc hủy bỏ chính sách thu phí ùn tắc giao thông tại Manhattan, Nhà Trắng đăng ảnh chế bìa tạp chí TIME với hình ảnh ông Trump đội vương miện.

Ngày 2/5, tài khoản Truth Social của Tổng thống Trump và tài khoản Nhà Trắng trên X chia sẻ ảnh chế ông mặc trang phục Giáo hoàng ngồi trên ngai. Hai ngày sau, vào dịp kỷ niệm của bộ phim Star Wars, Nhà Trắng chia sẻ lại hình ảnh ông Trump trong vai chiến binh Jedi cơ bắp, cầm kiếm ánh sáng đỏ.

Bên cạnh những hình ảnh tôn vinh Tổng thống Trump, chính quyền liên bang còn đăng nhiều meme để công kích đối thủ chính trị hoặc đáp trả những lời chỉ trích. “Hiến pháp không cấm chúng tôi đăng những meme ‘bùng nổ'”, Nhà Trắng đăng trên X hồi tháng 7.

Tháng 11, nền tảng X tạm thời triển khai tính năng định vị, nhiều tài khoản ủng hộ phong trào MAGA hiển thị vị trí là ở nước ngoài và gây nhiều nghi ngờ. Nhà Trắng liền đăng ảnh chế, trong đó phần vị trí họ ghi là “đóng đô miễn phí trong đầu phe Dân chủ”.

“Đây là chuyện xảy ra khi người thích sử dụng mạng xã hội làm chủ Nhà Trắng”, Shannon McGregor, giáo sư chuyên nghiên cứu truyền thông mạng xã hội và truyền thông chính trị tại Đại học North Carolina, nhận định.

Với bà McGregor, hình ảnh ấn tượng nhất là Tổng thống Trump đăng video tạo từ AI, cho thấy ông đội vương miện, lái tiêm kích in dòng chữ “Vua Trump” và giội chất lỏng màu nâu vào đám đông biểu tình ở New York. Ông đăng video sau khi hàng triệu người tham gia các cuộc biểu tình ôn hòa “Không có vua” tại 50 bang nhằm phản đối chính sách của chính quyền liên bang.

“Bài đăng không nhằm tranh luận những gì người biểu tình phản đối, cũng không phải là phớt lờ họ. Đó là biểu hiện điển hình nhất của kiểu phản hồi theo văn hóa người hay dùng mạng xã hội”, bà McGregor nói.

Ông Trump đăng video AI đội vương miện, giội chất lỏng vào người biểu tình

Theo bà Audrey Halversen, học giả về truyền thông chính trị tại Đại học Michigan, Tổng thống Trump không chỉ dựa vào những điều mà nền tảng ủng hộ ông hưởng ứng, mà còn nhắm đến những vấn đề khiến phe đối lập tức tối.

“Điều đó khiến các bài đăng này thu hút rất nhiều sự chú ý”, bà Halversen tiếp tục.

Ông Trump không phải chính trị gia đầu tiên sử dụng meme để tìm kiếm lợi thế trên chính trường. Tỷ phú Michael Bloomberg từng chi hơn 1 triệu USD để hợp tác với những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội sản xuất meme khi tranh cử tổng thống năm 2020. Ông Joe Biden cũng dùng ảnh chế trong chiến dịch tái tranh cử năm 2024.

Tuy nhiên, dưới thời ông Trump, việc sử dụng meme đã được mở rộng từ công cụ vận động sang hoạt động truyền thông chính thức cho nhánh hành pháp. Người phát ngôn Nhà Trắng Abigail Jackson khẳng định hiệu quả của chiến lược này.

“Thành công của Nhà Trắng trên mạng xã hội đã thể hiện tất cả. Thông qua những bài đăng thu hút và meme ‘bùng nổ’, chúng tôi đang truyền tải hiệu quả chương trình nghị sự rất được ủng hộ của Tổng thống, đồng thời khiến phe Dân chủ vào thế khó. Không phải ngẫu nhiên mà nhiều người tìm cách sao chép chúng tôi, phương thức này đang tạo được sức lan tỏa”, bà Jackson trả lời CNN.

Như Tâm (Theo CNN, Reuters, AFP)