Đổi mới sáng tạo – dư địa mở đường cho Hà Nội bứt phá

Nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, phóng viên Dân trí có cuộc trao đổi với ông Trương Việt Dũng, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, về những định hướng trọng tâm, các giải pháp tạo đột phá và cách thành phố sẽ hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu của cả nước.

“Không chờ đợi, đi trước một bước bằng thể chế, hạ tầng và con người”

– Thưa ông, trong bối cảnh Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quyết định sự phát triển, Hà Nội cụ thể hóa tinh thần này như thế nào trong thời gian tới?

Nghị quyết 57 xác định khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo là “động lực then chốt của mô hình tăng trưởng mới”. Với vai trò thủ đô, Hà Nội nhận thức sâu sắc đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị trọng tâm mà còn là yêu cầu tiên phong.

Thành phố quán triệt tinh thần “không chờ đợi, đi trước một bước bằng thể chế, hạ tầng và con người”, đồng thời chuyển hóa tinh thần Nghị quyết 57 thành các mục tiêu và quyết sách rõ ràng cho nhiệm kỳ tới.

Thành phố đặt nhóm chỉ tiêu có tính dẫn dắt như đến năm 2030, khu vực kinh tế dựa trên khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo chiếm trên 40% GRDP; GRDP bình quân đầu người đạt 12.000 USD; tăng trưởng GRDP đạt 2 con số (khoảng 11% mỗi năm). Đây là các mục tiêu thách thức nhưng khả thi nếu kiên định triển khai đồng bộ các giải pháp.

Hà Nội vừa ra mắt chợ chuyển đổi số và sàn giao dịch công nghệ (Ảnh: Xuân Hải).

Một bước đi nổi bật là việc HĐND thành phố ban hành 6 nghị quyết đặc thù về khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là bộ công cụ chính sách đồng bộ, có khả năng dẫn dắt thị trường, tạo cơ chế hỗ trợ toàn diện từ nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm đến thương mại hóa và kết nối thị trường.

Việc áp dụng cơ chế sandbox như vậy khẳng định quan điểm nhất quán của thành phố là thể chế phải mở đường cho sáng tạo, không để các rào cản pháp lý kìm hãm tiến bộ.

Cùng với thể chế, Hà Nội đầu tư mạnh vào hạ tầng số và hạ tầng khoa học như trung tâm dữ liệu, hệ thống phân tích dữ liệu dùng chung, nền tảng đô thị thông minh, không gian nghiên cứu và hệ sinh thái công nghệ cao.

Trong giai đoạn 2021-2025, kinh tế số chiếm khoảng 23% GRDP; năng suất lao động đạt 347 triệu đồng/người; khu công nghệ cao Hòa Lạc tiếp tục thu hút nhiều dự án quy mô lớn. Các bước đi này tạo nền tảng để thành phố chuyển sang mô hình phát triển dựa trên tri thức, hướng đến đạt mục tiêu trên 40% GRDP từ kinh tế tri thức vào năm 2030.

Kinh tế số không phải tương lai xa

– Đổi mới sáng tạo được coi là dư địa lớn để Hà Nội bứt phá. Những lĩnh vực nào sẽ có khả năng tạo đột phá nhanh trong giai đoạn 2026-2030, thưa ông?

Với hệ thống viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ lớn nhất cả nước, Hà Nội có nền tảng mạnh để phát triển đổi mới sáng tạo. Trong giai đoạn 2026-2030, thành phố xác định ba lĩnh vực có khả năng tạo đột phá nhanh nhất.

Thứ nhất là công nghệ số và kinh tế số, với các công nghệ lõi như AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, fintech và thương mại điện tử. Thành phố đặt mục tiêu tỷ trọng kinh tế số đóng góp trên 40% GRDP vào năm 2030.

Cơ chế sandbox và chính sách khuyến khích R&D sẽ rút ngắn hành trình đưa sản phẩm công nghệ từ phòng thí nghiệm ra thị trường. Có thể nói kinh tế số không phải tương lai xa, Hà Nội đang quyết tâm biến nó thành hiện thực từ hôm nay.

Ông Trương Việt Dũng, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội (Ảnh: Trọng Phú).

Thứ hai là công nghệ sinh học, y sinh và y tế thông minh. Hà Nội có hệ thống bệnh viện tuyến Trung ương và phòng thí nghiệm mạnh, là điều kiện để phát triển vắc xin thế hệ mới, dược phẩm sinh học và công nghệ gen. Quỹ Đầu tư mạo hiểm của thành phố sẽ hỗ trợ các startup y sinh và thúc đẩy mô hình bệnh viện thông minh ứng dụng AI.

Thứ ba là công nghệ môi trường và kinh tế tuần hoàn, hướng tới các giải pháp giảm phát thải, quản lý chất thải, tái chế và phát triển đô thị xanh.

– Thưa ông, Hà Nội sẽ ưu tiên chính sách nào để thu hút doanh nghiệp, viện trường, chuyên gia và startup tham gia phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo?

Phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đòi hỏi một môi trường chính sách toàn diện, nhất quán và có điểm nhấn khác biệt. Hà Nội đang xây dựng hệ sinh thái với phương châm “Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp dẫn dắt, viện trường cung cấp tri thức và startup tạo đột phá”.

Một phối cảnh khu công nghệ cao Hòa Lạc (Ảnh: CTV).

Đối với doanh nghiệp, Hà Nội đưa ra loạt chính sách ưu đãi thực chất như hỗ trợ R&D, sở hữu trí tuệ, thử nghiệm sản phẩm, tiếp cận mặt bằng, thuê chuyên gia và ưu tiên dự án công nghệ cao. Đây là cách Hà Nội thực hiện vai trò kiến tạo, bảo đảm doanh nghiệp có đầy đủ điều kiện để mở rộng đầu tư và đổi mới.

Với viện nghiên cứu và trường đại học, thành phố thúc đẩy cơ chế đặt hàng nghiên cứu, đồng tài trợ các đề tài R&D và chia sẻ lợi ích từ thương mại hóa. Sàn giao dịch công nghệ Hà Nội trở thành kênh kết nối tri thức – tài chính – thị trường, giúp thu hẹp khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng.

Đối với startup, Quỹ Đầu tư mạo hiểm của thành phố đóng vai trò “vốn mồi”, giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn nhất. Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội được xây dựng thành hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện như tư vấn pháp lý, thử nghiệm sản phẩm, gọi vốn và mở rộng thị trường.

Đầu tư vào con người trước khi đầu tư vào công nghệ

– Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố cốt lõi của đổi mới sáng tạo. Hà Nội sẽ thu hút và phát triển lực lượng này theo những cơ chế nào, thưa ông?

Thực tế cho thấy không có nhân lực, đổi mới chỉ là khẩu hiệu. Do vậy, quan điểm xuyên suốt của thành phố là đầu tư vào con người trước khi đầu tư vào công nghệ. Bởi con người là nền tảng vững chắc của mọi tiến trình đổi mới sáng tạo.

Thành phố triển khai các cơ chế đãi ngộ đặc thù để thu hút chuyên gia trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, y sinh, môi trường… gồm hỗ trợ nhà ở, điều kiện làm việc, hợp đồng linh hoạt và môi trường sống chất lượng cao. Đây là yếu tố quan trọng để chuyên gia quốc tế và trong nước yên tâm gắn bó.

Thành phố cũng đẩy mạnh đào tạo kỹ năng mới cho lực lượng lao động. Mục tiêu đến năm 2030 đào tạo khoảng 50.000 nhân lực kỹ thuật cao trong các lĩnh vực công nghệ số và công nghệ mới. Mô hình đào tạo gắn với nhu cầu doanh nghiệp và viện nghiên cứu sẽ giúp nhân lực đáp ứng đúng yêu cầu thị trường.

Hà Nội đồng thời phát triển không gian nghiên cứu, giáo dục tại Hòa Lạc và quy hoạch di dời một số trường đại học, viện nghiên cứu về khu vực này để hình thành “đô thị học tập – công nghệ cao”. Đây sẽ hứa hẹn là điểm đến của giới trí thức, nhà khoa học và startup trong nước và quốc tế.

– Thưa ông, trong bối cảnh cạnh tranh giữa các trung tâm kinh tế – công nghệ ngày càng gay gắt, Hà Nội sẽ làm gì để giữ vững vị thế dẫn dắt đổi mới sáng tạo và lan tỏa phát triển ra Vùng Thủ đô?

Hà Nội định hướng trở thành đô thị đổi mới sáng tạo với các trung tâm R&D quy mô khu vực tại Hòa Lạc, Tây Tựu, Yên Xuân, gắn với hệ sinh thái công nghệ cao và hạ tầng đô thị thông minh. Đây là bước nâng cấp quan trọng để hướng tới mục tiêu vào nhóm 50 đô thị thông minh hàng đầu thế giới năm 2030.

Hà Nội vừa ra mắt chợ chuyển đổi số và sàn giao dịch công nghệ (Ảnh: Thanh Hải).

Thành phố tăng cường liên kết vùng với Bắc Ninh, Hưng Yên, Vĩnh Phúc, Hà Nam…, hình thành chuỗi giá trị công nghệ cao thống nhất, chia sẻ dữ liệu, hạ tầng logistics và nguồn nhân lực. Hà Nội giữ vai trò dẫn dắt, song sự phát triển phải mang tính chuỗi, tạo lợi ích lan tỏa cho toàn vùng.

Trong dài hạn, Hà Nội chú trọng nâng cao năng lực truyền thông chính sách để các cơ chế mới được hiểu đúng, triển khai đồng bộ và đi vào cuộc sống. Chiến dịch 90 ngày truyền thông về 6 nghị quyết chỉ là bước mở đầu; thành phố sẽ duy trì hoạt động truyền thông chuyên sâu, xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội.

– Xin cảm ơn ông!