Xạ trị chữa ung thư hạ họng thế nào

Ung thư hạ họng thuộc nhóm ung thư đầu cổ phổ biến tại Việt Nam. Đây là loại ung thư xuất phát từ niêm mạc che phủ hạ họng, phần thấp nhất của họng, nằm phía sau thanh quản và nối tiếp với thực quản cổ. Globocan năm 2022 ghi nhận Việt Nam có hơn 2.300 ca mắc mới ung thư hạ họng và hơn 1.200 ca tử vong.

Bệnh thường phát triển âm thầm, không gây ra triệu chứng ngay lập tức cho đến giai đoạn tiến triển. Lúc này, khối u lớn gây đau họng, sưng hạch bạch huyết, chèn ép thanh quản và hầu họng dẫn đến khàn tiếng, khó nuốt. Một số bệnh nhân có thể bị nghẹn, khó thở, mệt mỏi, ho ra máu, giảm cân không rõ nguyên nhân.

ThS.BS Vương Ngọc Dương, Phó khoa Xạ trị, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết xạ trị đóng vai trò quan trọng trong phác đồ điều trị đa mô thức cho người bệnh ung thư hạ họng, bên cạnh phẫu thuật, hóa trị, điều trị nhắm đích và miễn dịch. Xạ trị sử dụng tia bức xạ năng lượng cao phá hủy ADN khiến tế bào ung thư ngừng phân chia và hoại tử, sau đó đào thải tự nhiên khỏi cơ thể. Với ung thư hạ họng, tùy giai đoạn, tình trạng người bệnh, xạ trị có các tác dụng khác nhau.

Điều trị triệt căn ung thư hạ họng giai đoạn sớm

Người bệnh ung thư hạ họng giai đoạn sớm, chưa di căn hạch hoặc hạch nhỏ được chỉ định xạ trị triệt căn nhằm bảo tồn cơ quan cũng như chức năng nói, nuốt. Xạ trị ngoài với kỹ thuật điều biến liều hiện đại như IMRT/ VMAT, sử dụng liều bức xạ cao, cho phép tập trung liều cao vào khối u và hạch di căn, giúp tiêu diệt toàn bộ tế bào ung thư, đồng thời bảo vệ mô lành xung quanh.

Xạ trị có thể giúp người bệnh tránh phải can thiệp phẫu thuật rộng, xâm lấn, từ đó bảo tồn được chức năng nói, nuốt, nâng cao chất lượng sống của người bệnh.

Điều trị bổ trợ sau phẫu thuật để giảm tái phát

Sau phẫu thuật cắt bỏ ung thư hạ họng, bác sĩ có thể chỉ định xạ trị để điều trị bổ trợ cho các trường hợp nguy cơ cao như diện mổ dương tính, xâm lấn ngoài bao hạch, nhiều hạch di căn hoặc xâm lấn sâu. Mục tiêu là tiêu diệt các tế bào ung thư vi thể còn sót lại, góp phần tăng hiệu quả phẫu thuật, giảm nguy cơ tái phát tại chỗ, tại vùng.

Tăng hiệu quả kiểm soát u khi hóa xạ trị đồng thời

Với ung thư hạ họng giai đoạn tiến triển tại chỗ hoặc tại vùng, xạ trị kết hợp hóa trị nhằm tăng hiệu quả kiểm soát khối u, bảo tồn cơ quan. Sự phối hợp này giúp thu nhỏ u, kiểm soát xâm lấn, có thể tránh được phẫu thuật cắt bỏ rộng trong một số trường hợp thay vì phải phẫu thuật cắt bỏ.

Điều trị tổn thương di căn chọn lọc

Nếu người bệnh có số lượng ổ di căn hạn chế (oligometastatic), xạ trị định vị liều cao hoặc xạ phẫu có thể được cân nhắc nhằm kiểm soát ổ di căn tại não, phổi, gan hoặc xương.

Giảm nhẹ triệu chứng

Ở giai đoạn muộn, khi ung thư hạ họng tiến triển, xạ trị vẫn có tác dụng thu nhỏ kích thước khối u, giảm đau và khàn tiếng, nuốt nghẹn, khó thở, cầm máu tại chỗ. Với ung thư hạ họng di căn não, xạ trị hỗ trợ giảm đau đầu, buồn nôn, yếu liệt. Xạ trị được chỉ định trong thư hạ họng di căn xương có vai trò giúp giảm đau, giảm nguy cơ gãy xương, bảo tồn khả năng vận động.

Xạ trị ung thư hạ họng là kỹ thuật đòi hỏi độ chính xác cao, do vùng hạ họng nằm sâu trong cổ, gần nhiều cơ quan quan trọng như thanh quản, thực quản, tủy sống, tuyến giáp… Điều trị cần cân bằng giữa mục tiêu diệt tối đa tế bào u, bảo tồn chức năng nói, nuốt và đường thở cho người bệnh.

Theo bác sĩ Dương, trước đây, các kỹ thuật xạ trị hai chiều hoặc ba chiều quy ước (2D-CRT/3D-CRT) còn hạn chế khả năng phân bố liều tối ưu, do đó nguy cơ tác dụng phụ muộn ảnh hưởng đến nuốt, khô miệng hoặc xơ cứng mô mềm cao hơn. Hiện, kỹ thuật xạ trị điều biến liều hiện đại như IMRT, VMAT cho phép tạo phân bố liều phù hợp với hình dạng khối u, đồng thời giảm liều tới các cơ quan nguy cấp. Nhờ đó, hiệu quả kiểm soát bệnh được duy trì trong khi độc tính điều trị được giảm đáng kể.

Lựa chọn kỹ thuật xạ trị phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, mục tiêu điều trị cũng như đánh giá của các bác sĩ. Người bệnh ung thư hạ họng nên đến bệnh viện đa chuyên khoa, có đội ngũ ung bướu giàu kinh nghiệm để được đánh giá toàn diện, giúp xây dựng kế hoạch điều trị cá thể hóa, tối ưu hiệu quả, chất lượng sống cho người bệnh.

Thanh Long