Có nên ăn quất cảnh sau Tết?
Sau những ngày Tết, nhiều gia đình nhìn cây quất vẫn sai trĩu quả, vàng óng, không khỏi tiếc rẻ. Không ít người hái xuống để pha nước chấm, ngâm mật ong, làm mứt hoặc hãm trà. Ngược lại cũng có nhiều ý kiến lo ngại về thuốc bảo vệ thực vật.
Tuy nhiên, theo TS Vũ Thị Tần, chuyên gia hóa học, việc ăn quất cảnh sau Tết cần được cân nhắc kỹ dưới góc độ khoa học, thay vì chỉ dựa vào cảm tính.
Cần thận trọng khi sử dụng quất cảnh làm thực phẩm (Ảnh: Getty).
Theo TS Tần, trước hết cần hiểu rõ mục đích trồng quất cảnh khác hoàn toàn với quất thương phẩm dùng làm thực phẩm.
“Quất cảnh được trồng để phục vụ nhu cầu thẩm mỹ. Người trồng tập trung làm sao để cây có dáng đẹp, quả tròn đều, màu vàng tươi và bền suốt dịp Tết.
Quy trình chăm sóc vì thế cũng hướng đến mục tiêu giữ quả lâu, giữ màu sắc và hình thức, chứ không đặt tiêu chí an toàn thực phẩm lên hàng đầu như với cây ăn quả thương phẩm”, TS Tần phân tích.
Về các loại chế phẩm sử dụng trong quá trình chăm sóc quất cảnh, TS Tần cho biết phần lớn là các hệ dưỡng chất cho cây.
“Thông thường, nhà vườn dùng phân bón, phân bón lá, các nguyên tố vi lượng, axit amin, vitamin để kích thích cây sinh trưởng, ra hoa, đậu quả và giữ quả.
Có thể hình dung như những dung dịch ‘nước dưỡng’ cho cây. Đây không phải mặc định là thuốc trừ sâu hay thuốc diệt cỏ như nhiều người lo ngại”, TS Tần nói.
Tuy nhiên, chuyên gia hóa học cũng nhấn mạnh rằng không nên vì vậy mà cho rằng quất cảnh hoàn toàn an toàn để ăn.
Các chế phẩm này có thành phần khá phức tạp. Dù bản chất là dưỡng chất cho cây, nhưng chúng không được sản xuất với mục tiêu sử dụng trực tiếp cho người. Chúng ta không thể khẳng định ăn vào là an toàn 100%.
Trong hóa học, chỉ cần một số thành phần tồn dư ở mức cao hơn giới hạn cho phép cũng có thể gây ảnh hưởng không mong muốn.
Rửa nước muối có đảm bảo an toàn?
Theo chuyên gia này, trong quá trình canh tác, cây quất cảnh vẫn có thể được xử lý để phòng trừ sâu bệnh khi cần thiết. Dù người trồng tuân thủ đúng hướng dẫn, vẫn có khả năng tồn dư một lượng nhất định trên bề mặt vỏ quả.
“Vấn đề nằm ở chỗ quất cảnh không được kiểm soát dư lượng theo tiêu chuẩn thực phẩm trước khi đến tay người tiêu dùng. Với quất thương phẩm, sản phẩm phải đáp ứng các quy định về giới hạn dư lượng tối đa. Còn quất cảnh thì không có khâu kiểm soát này”, bà phân tích.
Một quan niệm phổ biến là chỉ cần rửa kỹ hoặc ngâm nước muối là có thể yên tâm sử dụng. TS Tần cho rằng đây là cách nghĩ đơn giản hóa vấn đề.
“Rửa dưới vòi nước chảy có thể loại bỏ bụi bẩn và một phần hóa chất bám trên bề mặt. Tuy nhiên, không có phương pháp rửa nào loại bỏ hoàn toàn dư lượng, đặc biệt với những chất được quả hấp thụ theo đường rễ”, TS Tần nói.
Đáng lưu ý, theo TS Tần, phần vỏ quất lại là bộ phận thường được tận dụng nhiều nhất, như ngâm mật ong, pha trà hoặc làm mứt. Nếu tồn dư tập trung ở lớp vỏ, thì việc sử dụng cả vỏ sẽ làm tăng nguy cơ hấp thụ các chất không mong muốn. Ở góc độ hóa học, đây là điều cần được tính đến.
TS Tần cho rằng không nên quy chụp tất cả quất cảnh đều “độc hại”, nhưng cũng không nên chủ quan.
“Chúng ta không có đủ thông tin về quy trình chăm sóc cụ thể của từng cây quất. Vì vậy, cách an toàn nhất là không sử dụng quất cảnh làm thực phẩm. Nếu muốn dùng quất để ăn hoặc pha chế, nên mua quất được trồng với mục đích thương phẩm, có nguồn gốc rõ ràng”, TS Tần khuyến nghị.
Chuyên gia này cũng lưu ý thêm, trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai là những nhóm nhạy cảm hơn với hóa chất tồn dư.
“Ngay cả khi lượng tồn dư không lớn, việc tích lũy lâu dài hoặc cơ địa nhạy cảm cũng có thể gây ảnh hưởng. Vì thế, tôi khuyên các gia đình nên thận trọng”, TS Tần chia sẻ.
Nguồn: https://dantri.com.vn/khoa-hoc/rua-nuoc-muoi-la-co-the-an-quat-canh-sau-choi-tet-20260224092248904.htm
