“Ngã tư bầu trời” buộc phải dừng hoạt động
Sáng 28/2, quân đội Mỹ và Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) phát động chiến dịch tập kích Iran. Điều này kéo theo hệ lụy tức thì là không phận khu vực Trung Đông bị phong tỏa trên diện rộng.
Ít nhất 8 quốc gia gồm Iran, Israel, Iraq, Jordan, Qatar, Bahrain, Kuwait và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đồng loạt đóng cửa không phận khi xung đột leo thang. Syria cũng phong tỏa một phần bầu trời phía nam.
Chỉ trong vài giờ đầu sau khi chiến dịch nổ ra, khoảng 2.100 hành khách trên 14 chuyến bay đang hành trình giữa không trung đã buộc phải chuyển hướng khẩn cấp tới các điểm thay thế như Athens, Larnaca, New York, Baku và Rome.
Các hãng chịu ảnh hưởng trực tiếp gồm Wizz Air, Flydubai, United, Delta và Azerbaijan Airlines. Các trung tâm trung chuyển chiến lược tại Dubai, Abu Dhabi và Doha phải ngừng hoạt động, kéo theo hơn 1.000 chuyến bay của các hãng Trung Đông bị hủy.
Sân bay quốc tế Dubai, vốn được xem là điểm trung chuyển nhộn nhịp nhất thế giới về lưu lượng khách quốc tế, xác nhận toàn bộ chuyến bay đến và đi từ hai sân bay chính của thành phố đã bị đình chỉ cho đến khi có thông báo mới.
Trong hơn hai thập kỷ qua, Trung Đông đã vươn lên thành “ngã tư” chiến lược giữa châu Âu và châu Á, đặc biệt sau khi không phận Nga và Ukraine bị hạn chế vì chiến sự. Theo hãng phân tích hàng không Cirium, ba hãng chủ lực vận hành tại các trung tâm này gồm Emirates, Qatar Airways và Etihad Airways mỗi ngày kết nối khoảng 90.000 hành khách trung chuyển, chưa tính lượng khách đến và đi trực tiếp trong khu vực.
Khi các trung tâm này tạm dừng hoạt động, hiệu ứng domino lập tức lan rộng toàn cầu khiến hàng nghìn hành khách bị mắc kẹt hoặc buộc phải chuyển hướng. Theo thống kê của Cirium, trong tổng số 4.218 chuyến bay dự kiến hạ cánh xuống Trung Đông vào ngày 28/2, có 966 chuyến (chiếm 22,9%) bị hủy. Nếu tính cả chiều đi, tổng số chuyến bị hủy vượt mốc 1.800.
Sang ngày 1/3, 716 trong tổng số 4.329 chuyến bay dự kiến đến khu vực này tiếp tục bị hủy bỏ. Dữ liệu mới nhất từ FlightAware cũng cho thấy hơn 2.300 chuyến bay bị hủy trên toàn thế giới chỉ trong 24 giờ, đi kèm hơn 18.000 chuyến bị chậm.
Riêng tại Trung Đông, khoảng 24% tổng số chuyến bay dự kiến trong ngày 28/2 không thể cất cánh. Các chuyến bay đến Qatar và Israel bị hủy gần một nửa, trong khi Kuwait ghi nhận tỷ lệ hủy khoảng 28%.
Hàng trăm máy bay đang trên hành trình qua Trung Đông buộc phải quay đầu (Ảnh: FlightRadar24).
Giá vé có thể leo thang, chi phí bị đội lên nhiều lần
Đứng trước rủi ro an ninh, hàng loạt hãng hàng không lớn như Air France, Lufthansa, British Airways, Japan Airlines, Air India… buộc phải tạm dừng hoặc hủy chuyến kéo dài. Tại Mỹ, United Airlines và Delta Air Lines đã ngừng khai thác đường bay Tel Aviv ít nhất đến hết tuần sau.
Dù nhiều hãng cho phép đổi vé miễn phí, điều này vẫn không thể xoa dịu tình trạng hỗn loạn tại các sân bay. Một số máy bay thậm chí buộc phải quay đầu giữa hành trình sau hàng chục giờ bay mệt mỏi trên không.
Giới phân tích cảnh báo tác động tài chính đối với ngành hàng không có thể kéo dài nếu xung đột không sớm hạ nhiệt. Khi phải tránh không phận xung đột, các chuyến bay Á – Âu bắt buộc bay vòng qua Saudi Arabia hoặc xa hơn về phía nam, kéo dài thêm vài giờ bay, tiêu tốn lượng lớn nhiên liệu và làm chi phí vận hành tăng vọt.
Một chuyên gia trong ngành nhận định rằng nếu căng thẳng tiếp diễn, giá vé quốc tế hoàn toàn có thể tăng nhanh chóng. Vận tải hàng hóa đường không cũng đang chịu áp lực cực lớn, nhất là khi nhiều doanh nghiệp phụ thuộc khăng khít vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Ngoài ra, bản thân các quốc gia đóng cửa không phận cũng thất thu một khoản đáng kể từ phí quá cảnh.
Bên cạnh đó, nếu giá dầu tăng theo sức nóng của chảo lửa Trung Đông, ngành hàng không – vốn cực kỳ nhạy cảm với chi phí nhiên liệu – sẽ phải đối mặt với áp lực kép trong thời gian tới. Xung đột kéo dài cũng khiến môi trường an ninh hàng không trở nên đặc biệt nhạy cảm, buộc các hãng phải ưu tiên phương án an toàn tối đa là tạm dừng khai thác.
Tuy nhiên, ngay cả khi xung đột hạ nhiệt, việc tái sắp xếp lịch bay toàn cầu sẽ mất rất nhiều thời gian do hệ thống máy bay, phi hành đoàn và các khung giờ cất hạ cánh (slot) đang bị xáo trộn nghiêm trọng.
Đối với giới đầu tư, sự kiện này hoàn toàn có thể trở thành một “thiên nga đen” của năm 2026. Phản ứng trước những bất ổn bủa vây, cổ phiếu của nhiều hãng hàng không đã lao dốc mạnh trong phiên cuối tuần qua, điển hình như United Airlines giảm 8,7% và Delta Air Lines mất 6,82%.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/nga-tu-trung-dong-te-liet-huy-loat-chuyen-bay-gia-ve-co-the-tang-soc-20260302130801619.htm
