Sau ngày Vingroup rút lui, đường sắt cao tốc Bắc – Nam đang làm đến đâu?

Ngày 3/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt chủ trì phiên họp thứ 7 của Ban Chỉ đạo.

Tại phiên họp, cơ quan quản lý đã hé lộ một số thông tin liên quan đến tiến độ dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam.

Đang lên dự toán, làm hồ sơ mời thầu

Theo Ban Chỉ đạo, dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam đến nay đã được phê duyệt nhiệm vụ lập hồ sơ chuyển mục đích sử dụng rừng, đánh giá tác động môi trường.

Đơn vị tư vấn đang xây dựng kế hoạch đấu thầu, nhiệm vụ, dự toán và hồ sơ mời thầu các gói thầu Tư vấn khảo sát, lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, Tư vấn thẩm tra, Tư vấn giám sát khảo sát; hoàn thiện Báo cáo lựa chọn công nghệ, đối tác.

Các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã tích cực rà soát, kiểm đếm khối lượng giải phóng mặt bằng, di dời đường điện và triển khai xây dựng các khu tái định cư. Đặc biệt, các bộ, ngành, cơ quan đang xây dựng để trình Chính phủ ban hành Nghị quyết triển khai Nghị quyết số 265 của Quốc hội về dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam.

Một dự án đường sắt cao tốc tại nước ngoài (Ảnh: Shutterstock).

Một thông tin đáng chú ý khác là các bộ, ngành đang xây dựng kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực cho công tác quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì cho đường sắt cao tốc Bắc – Nam.

Cùng ngày, Thường trực Thành ủy Đà Nẵng tổ chức họp phiên thứ ba liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam (đoạn qua địa bàn TP Đà Nẵng).

Theo Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng, thành phố thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên. UBND TP đã thành lập 2 Tổ công tác chuyên trách, ban hành kế hoạch triển khai với 31 nhiệm vụ gắn với các mốc tiến độ cụ thể.

Đến nay, thành phố cơ bản hoàn thành 18/31 nhiệm vụ theo kế hoạch. Đáng chú ý, dự án Khu tái định cư Điện Bàn Bắc đã được khởi công ngày 19/8/2025.

Đoạn qua Đà Nẵng của dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam dài hơn 116km, đi qua 24 xã, phường, cần thu hồi khoảng 866ha đất, bố trí hơn 5.100 lô tái định cư, xây dựng 34 khu tái định cư và 13 khu nghĩa trang. Lãnh đạo TP nhìn nhận khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị.

Nhiều nhiệm vụ trong tháng 3

Tại phiên họp Ban Chỉ đạo, Thủ tướng giao Bộ Xây dựng các chỉ tiêu liên quan đến hồ sơ mời thầu, chọn đối tác tư vấn và công nghệ tại dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam.

Cụ thể, Bộ Xây dựng chỉ đạo hoàn thành lập hồ sơ mời thầu gói thầu tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi xong trong tháng 3; tổ chức lựa chọn tư vấn trong quý II; phải bảo đảm lựa chọn được đối tác tư vấn có kinh nghiệm, năng lực trong lập Báo cáo dự án.

Bên cạnh đó, cần tối ưu hóa hiệu quả, lựa chọn công nghệ trên tinh thần vì lợi ích quốc gia, dân tộc; khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị quyết của Chính phủ triển khai Nghị quyết số 265 của Quốc hội, trình Chính phủ trước 15/3.

Thủ tướng giao nhiều nhiệm vụ quan trọng cho Bộ Xây dựng liên quan đến dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam (Ảnh: VGP).

Các địa phương (15 tỉnh, thành phố) và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phối hợp với Bộ Xây dựng, khẩn trương hoàn tất rà soát các nhu cầu vốn, công nghệ, giải phóng mặt bằng năm 2026, báo cáo chính xác để Bộ Xây dựng phân khai kế hoạch trước ngày 15/3.

Chủ động triển khai ngay công tác kiểm đếm, xây dựng phương án tái định cư theo báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, không để chậm trễ khi dự án bước vào giai đoạn giải phóng mặt bằng, tái định cư.

Thời điểm cuối năm 2025, Vingroup bất ngờ trình Chính phủ công văn xin rút đăng ký đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam. Sau đó, dự án liên tục có những biến động. 

Đầu tiên, Bộ Xây dựng chốt ngày làm dự án. Theo thông báo kết luận của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh tại cuộc họp kiểm điểm tình hình triển khai dự án, lãnh đạo Bộ Xây dựng xác định giải phóng mặt bằng là khâu then chốt quyết định tiến độ khởi công.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu phải hoàn thành việc bàn giao toàn bộ tim tuyến, mốc giới và phạm vi giải phóng mặt bằng cho các địa phương khi có đủ cơ sở pháp lý. Đặc biệt lưu ý chủ động phối hợp xử lý sớm việc di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật (điện, nước…) để tránh tình trạng gây đình trệ toàn bộ dự án.

Bộ trưởng yêu cầu Vụ Kế hoạch – Tài chính khẩn trương hoàn thành báo cáo của Bộ Xây dựng về cơ chế đặc thù, phương thức đầu tư và tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư.

Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng chủ trì, phối hợp cùng chủ đầu tư xây dựng tiến độ chi tiết các công việc đảm bảo khởi công dự án vào cuối năm nay, đặc biệt là vận dụng các cơ chế đặc thù để sớm lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án.

Bộ cũng yêu cầu các đơn vị liên quan của Bộ tham mưu thành lập các ban chỉ đạo của Bộ triển khai các dự án đường sắt quốc gia.

Ngay khi chốt ngày làm dự án, Bộ Xây dựng quyết định thành lập Ban Chỉ đạo, nghiên cứu, triển khai thực hiện các phương hướng, giải pháp làm dự án.

Ban chỉ đạo gồm 18 thành viên, với Trưởng ban là Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh. Các Phó trưởng ban gồm các Thứ trưởng Bộ Xây dựng, cùng sự tham gia của lãnh đạo các vụ, cục chuyên môn, Ban Quản lý dự án và Tổng công ty Đường sắt Việt Nam.

Ban chỉ đạo có nhiệm vụ chỉ đạo nghiên cứu, triển khai thực hiện các phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp nhằm giải quyết những vấn đề liên quan đến dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, bảo đảm tiến độ và chất lượng.

Bên cạnh đó, ban sẽ chỉ đạo chủ đầu tư, ban quản lý dự án và các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức thực hiện dự án theo chức năng, nhiệm vụ được giao; phối hợp chặt chẽ, hiệu quả trong tham mưu, đề xuất các giải pháp, biện pháp thực hiện dự án; kiểm tra, đôn đốc các tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện các nhiệm vụ đã được xác định trong chủ trương đầu tư và quyết định phê duyệt dự án, nhằm bảo đảm tiến độ thi công và chất lượng công trình.

Theo quyết định, tổ chuyên gia gồm các nhóm chuyên ngành đường sắt về vận tải; kết cấu hạ tầng; phương tiện; thông tin, tín hiệu, giám sát và điều khiển; điện sức kéo.

Thành phần tham gia tổ chuyên gia bao gồm các công chức, viên chức, nhà khoa học có nhiều kinh nghiệm, trình độ chuyên môn cao, phụ trách các công việc liên quan đến đường sắt đang làm việc tại cơ quan, đơn vị thuộc bộ.

Cũng trong tháng 1, dự án bất ngờ đổi chủ đầu tư. Ban Quản lý dự án Thăng Long làm chủ đầu tư dự án, thay cho Ban Quản lý dự án Đường sắt như trước đây.