Tên lửa Shahab-3 của Iran được thử nghiệm phóng vào năm 2008 (Ảnh: AFP).
Ngày 2/3, tại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump tuyên bố việc phá hủy năng lực tên lửa của Iran là một trong những mục tiêu hàng đầu trong các cuộc tấn công của Mỹ tại nước này.
Tuy nhiên, việc tìm kiếm và phá hủy toàn bộ kho tên lửa đạn đạo của Iran cũng như các cơ sở sản xuất của họ có thể đặc biệt khó khăn đối với quân đội Mỹ và Israel, những lực lượng đã phối hợp cùng nhau trong chiến dịch tập kích Iran vào ngày 28/2.
Iran hé lộ “pháo đài” vũ khí dưới lòng đất giữa chiến sự leo thang (Nguồn: RT)
Chỉ riêng các cuộc không kích không thể phá hủy các bản thiết kế và “bí quyết” chế tạo những loại vũ khí này. Iran cũng chứng tỏ họ rất thành thạo trong việc thu thập các thiết bị cần thiết để khởi động lại dây chuyền sản xuất, trong đó ít nhất một số dây chuyền được đặt dưới lòng đất trong các cơ sở kiên cố.
Trong nhiều thập niên, Iran đã phát triển hàng loạt tên lửa có khả năng tấn công các mục tiêu vượt xa biên giới của mình.
Iran cũng cho thấy họ có thể tháo rời tên lửa đạn đạo thành những bộ phận nhỏ hơn, dễ dàng được tuồn cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực và lắp ráp lại để sử dụng. Điều này có thể khiến nhiệm vụ truy lùng toàn bộ số tên lửa Iran trở nên khó khăn hơn nhiều với Mỹ và Israel.
(Đồ họa: AFP).
Vào tháng 1, các quan chức Israel cho biết Iran phần lớn đã tái thiết chương trình tên lửa đạn đạo sau cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng 6 năm ngoái. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 1/3 cho biết họ đã sử dụng máy bay ném bom tàng hình B-2 để tấn công “các cơ sở tên lửa đạn đạo được gia cố” của Iran. Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, thừa nhận các cơ sở này nằm dưới lòng đất.
Kho tên lửa của Iran bao gồm nhiều loại tên lửa đạn đạo khác nhau. Tên lửa đạn đạo có tầm xa nhất của Iran có thể tấn công mục tiêu cách hơn 1.900km.
Năm 2019, Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ nhận định Iran sở hữu “kho tên lửa đạn đạo lớn nhất và đa dạng nhất ở Trung Đông”.
Vào ngày 1/3, Israel tuyên bố đã phá hủy khoảng 200 bệ phóng tên lửa đạn đạo của Iran và làm hư hại hàng chục bệ phóng khác, nhưng lực lượng Iran vẫn tiếp tục phóng tên lửa đạn đạo sang các nước láng giềng.
Tại Washington, vào ngày 2/3, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington sẽ tiếp tục tấn công Iran cho đến khi đạt được các mục tiêu của mình, bao gồm việc phá hủy năng lực tên lửa đạn đạo của Iran.
“Quân đội Mỹ đang nỗ lực hết sức để đánh trúng những mục tiêu này”, Tom Karako, giám đốc Dự án Phòng thủ Tên lửa tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nói trong một cuộc phỏng vấn.
“Quân đội Mỹ có lẽ biết khá rõ những tên lửa đó nằm ở đâu, nhưng khả năng phá hủy toàn bộ và sau đó xác định chính xác mức độ thiệt hại trên chiến trường sẽ rất khó, đặc biệt là nếu chỉ thực hiện mọi thứ từ trên không”, chuyên gia Karako nhận định.
Chuyên gia Karako nói thêm rằng việc xóa sổ các tên lửa và cơ sở sản xuất dưới lòng đất của Iran có thể đòi hỏi đặc nhiệm Mỹ hoặc Israel phải triển khai lực lượng trên bộ để kiểm tra các địa điểm mà họ đã xác định được hoặc còn nghi ngờ.
Từ năm 1987 đến năm 2019, Mỹ bị ràng buộc bởi Hiệp ước Các lực lượng Hạt nhân Tầm trung (INF), do vậy đã từ bỏ phần lớn các tên lửa đạn đạo không mang đầu đạn hạt nhân của Lầu Năm Góc.
Kể từ khi Mỹ và Nga chính thức rút khỏi hiệp ước này, Lầu Năm Góc đã tăng tốc phát triển các tên lửa đạn đạo mới.
Ngược lại, Iran – quốc gia chưa từng tham gia Hiệp ước INF – đã xây dựng một kho tên lửa đạn đạo được phân loại là “tầm gần”, có thể tấn công mục tiêu cách 48-300km, vũ khí “tầm ngắn” bay 300-997km, và tên lửa “tầm trung” có tầm bắn tối đa khoảng 1.900km.
Trong Thông điệp Liên bang tuần trước, Tổng thống Donald Trump bày tỏ lo ngại rằng Iran đang phát triển loại tên lửa có tầm xa nhất – “tên lửa đạn đạo liên lục địa” (ICBM). Tuy nhiên, các đánh giá mật của cộng đồng tình báo Mỹ đã bác bỏ nhận định này, cho rằng Iran còn ít nhất một thập niên nữa mới có thể phát triển ICBM.
Báo cáo năm 2019 của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ giải thích rằng Iran theo đuổi tên lửa đạn đạo một phần vì nước này thiếu một lực lượng không quân hiện đại. Tên lửa mang lại cho quốc gia này “năng lực tấn công tầm xa để răn đe các đối thủ trong khu vực – đặc biệt là Mỹ, Israel và Ả rập Xê út – khỏi việc tấn công Iran”.
Một trong những nguồn thông tin rõ ràng nhất về chương trình tên lửa đạn đạo của Iran đến từ những lần chặn bắt các tàu nhỏ tuồn vũ khí từ Iran cho lực lượng Houthi ở Yemen.
Theo báo cáo vào tháng 2/2024 của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ, lực lượng Mỹ và Yemen đã chặn 18 tàu buôn vũ khí Iran, bao gồm tên lửa đạn đạo, cho lực lượng Houthi trong giai đoạn năm 2015-2023.
Kho vũ khí của Houthi bao gồm một số tên lửa đạn đạo của Iran, trong đó có Fateh-110 với tầm bắn 300km, Qiam-1 với tầm bắn 1.200km và Shahab-3 tầm 1.930km.
Báo cáo DIA năm 2019 lưu ý rằng “mong muốn xây dựng lực lượng đối trọng chiến lược” với Mỹ có thể thúc đẩy Iran nỗ lực phát triển ICBM trong tương lai.
Việc tập trung xác định vị trí và phá hủy tên lửa đạn đạo từ trên không không phải là nhiệm vụ mới đối với Lầu Năm Góc.
Trong Chiến dịch Bão táp Sa mạc năm 1991, quân đội Mỹ đã lập một đơn vị đặc biệt để truy tìm các tên lửa đạn đạo tầm ngắn “Scud” của Iraq. Nhưng nỗ lực này “đạt được rất ít thành công đáng kể”, theo một báo cáo sau đó của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA).
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/my-du-suc-truy-lung-va-xoa-so-toan-bo-kho-ten-lua-iran-20260304114037321.htm
