Lực lượng Mỹ tham gia cuộc tập trận bắn đạn thật có sử dụng tên lửa Patriot tại Khu phức hợp trường bắn Udari, Kuwait vào tháng 12/2025 (Ảnh: Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ).
3 tiêm kích F-15E Strike Eagle của Mỹ đã bị bắn rơi trên bầu trời Kuwait vào sáng 2/3 trong sự cố mà Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) gọi là “sự cố quân ta bắn nhầm quân mình rõ ràng”. Cả 6 thành viên phi hành đoàn – 2 người mỗi máy bay – đều thoát hiểm an toàn và không bị thương nghiêm trọng.
Đây là một trong những ngày tổn thất nặng nề nhất của Không quân Mỹ trong nhiều năm qua. Trong suốt 5 thập niên, chỉ có một lần Không quân Mỹ mất 3 tiêm kích trong cùng một ngày: khi 2 chiếc F-16 và một chiếc F-15 bị bắn hạ trên bầu trời Iraq vào ngày thứ hai của Chiến dịch Bão táp Sa mạc năm 1991.
CENTCOM cho rằng các tiêm kích F-15 “đã bị hệ thống phòng không Kuwait bắn nhầm”. Tuy nhiên, giới quan sát đặt ra nghi vấn về giả thuyết này.
Hình ảnh được cho là F-15 Mỹ rơi ở Kuwait sáng 2/3 (Nguồn: RT)
Hệ thống tên lửa Patriot
Các đoạn video được công bố cho thấy các tiêm kích F-15 dường như bị trúng đạn vào động cơ, cho thấy chúng có thể đã bị bắn rơi bởi tên lửa tầm nhiệt.
Tuy nhiên, không hệ thống tên lửa đất đối không nào của Kuwait hoạt động theo cơ chế này. Kuwait có 35 tổ hợp tên lửa Patriot M902, cùng một số lượng nhỏ hệ thống HAWK, NASAMS và Spada 2000 do Italy sản xuất. Tất cả các hệ thống này đều sử dụng tên lửa dẫn đường bằng radar, không phải tên lửa tầm nhiệt.
Tên lửa PAC-3 của Patriot thường lao thẳng vào mục tiêu như tiêm kích hoặc tên lửa đạn đạo, trong khi tên lửa của các hệ thống khác của Kuwait phát nổ ở cự ly gần, tạo ra một hình phễu với nhiều mảnh văng chụp lấy mục tiêu. Khi dùng để bắn hạ tiêm kích, chúng thường phát nổ giữa khoang nhiên liệu và buồng lái.
Dấu vết đặc trưng do PAC-3 và các loại tên lửa tương tự để lại cũng không xuất hiện trên bầu trời Kuwait vào thời điểm các tiêm kích F-15 bị bắn hạ.
Nếu giả định Kuwait đã sử dụng hệ thống Patriot hiện đại và phổ biến nhất của họ để bắn tiêm kích F-15, việc cả 6 phi công đều sống sót là một điều bất thường.
Chưa từng có phi công nào sống sót sau một vụ đánh chặn thành công bằng tên lửa Patriot. Phi công Ukraine Aleksey Mes đã thiệt mạng khi tiêm kích F-16 do Mỹ cung cấp bị bắn hạ bởi tên lửa PAC-3 vào năm 2024, trong khi cả phi công và sĩ quan hoa tiêu của máy bay trinh sát Tornado của Anh đều thiệt mạng ngay lập tức khi bị PAC-3 bắn trúng trên bầu trời Iraq năm 2003.
Khoảnh khắc máy bay quân sự Mỹ rơi ở Kuwait (Nguồn: RT)
Cơ chế nhận diện địch – ta
Hệ thống Patriot và các hệ thống phòng không khác của Mỹ được trang bị công nghệ IFF (nhận dạng địch – ta).
Bộ phát đáp IFF trên máy bay chiến đấu Mỹ phát tín hiệu mã hóa để radar mặt đất nhận diện máy bay là “quân ta”, qua đó ngăn việc khai hỏa.
Rất khó xảy ra việc tiêm kích Mỹ hoạt động trên bầu trời Kuwait mà không có kết nối nhận dạng với phòng không Kuwait, mặc dù những sai sót như vậy từng xảy ra trước đây. Cái chết của phi công Aleksey Mes năm 2024 và kíp bay Anh năm 2003 được cho là do không chia sẻ mã nhận dạng giữa lực lượng không quân và phòng không trước khi thực hiện nhiệm vụ.
Manh mối từ các tuyên bố
Thông cáo của CENTCOM có một chi tiết đáng chú ý, khi nói rằng tại thời điểm xảy ra vụ bắn hạ, “các cuộc tấn công từ máy bay Iran” đang diễn ra. Việc máy bay Iran xuất hiện không đồng nghĩa với việc họ bắn hạ F-15, nhưng cũng không thể loại trừ khả năng này ở thời điểm hiện tại.
CENTCOM cho biết “Kuwait đã thừa nhận sự cố”, nhưng tuyên bố của Bộ Quốc phòng Kuwait không đề cập đến việc “bắn nhầm quân mình”. Thay vào đó, họ nói rằng “một số” máy bay Mỹ đã rơi, và tại thời điểm đó có “một số mục tiêu thù địch trên không” xuất hiện.
Vị trí của Kuwait và Iran trên bản đồ (Ảnh: Sky).
Ai đã bắn hạ các tiêm kích F-15?
Hiện có hai giả thuyết được xem xét. Lý do “bắn nhầm quân mình” do CENTCOM đưa ra không hoàn toàn thuyết phục về mặt kỹ thuật và chưa được Kuwait xác nhận, nhưng vẫn có khả năng xảy ra. Lầu Năm Góc đang điều tra vụ việc và cam kết sẽ “công bố thêm thông tin khi có kết quả”.
Mặt khác, quân đội Iran đã nhận trách nhiệm bắn hạ ít nhất một tiêm kích. Trong tuyên bố hôm 2/3, Căn cứ Phòng không Khatam Al-Anbiya cho biết “một tiêm kích F-15 của quân đội Mỹ xâm nhập với ý định tấn công đất nước đã bị phòng không Cộng hòa Hồi giáo Iran nhắm bắn và hạ gục”.
Căn cứ Phòng không Khatam Al-Anbiya điều phối hoạt động phòng không giữa quân đội Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).
Về mặt lý thuyết, các tiêm kích đánh chặn của Iran có thể vươn tới không phận Kuwait, nhưng các hệ thống phòng không tầm trung và tầm xa của Iran cũng sử dụng tên lửa dẫn đường radar cỡ lớn, thường phá hủy hoàn toàn máy bay đối phương.
Do đó, một giả thuyết được nêu ra là các tiêm kích F-15 bị bắn hạ bởi tên lửa tầm nhiệt tầm ngắn như R-73 hoặc R-74 do Không quân Iran sử dụng. Tuy nhiên, chỉ dựa trên các tuyên bố chính thức từ hai phía, không thể suy đoán liệu đây có phải là giả thuyết chính xác hay không.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/ai-thuc-su-ban-ha-3-tiem-kich-f-15-my-tren-bau-troi-kuwait-20260304175417136.htm
