Theo số liệu Hải quan Việt Nam, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam trong tháng đầu năm 2026 đạt hơn 75 triệu USD, tăng 13% so với cùng kỳ 2025. Đáng chú ý, xuất khẩu tăng trưởng tại phần lớn thị trường chủ lực như Nhật Bản, EU, Nga… trong khi xuất khẩu sang Mỹ đã giảm 6%.
Xuất khẩu cá ngừ sang Mỹ giảm
Thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong Top 10 thị trường xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam trong tháng 1, Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất với 24 triệu USD, chiếm 32% tổng kim ngạch. Tuy nhiên, xuất khẩu cá ngừ sang Mỹ của Việt Nam đã giảm 6% so với cùng kỳ 2025.
Dù vẫn là thị trường lớn của cá ngừ Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu cá ngừ sang Mỹ đã giảm 6% trong tháng 1.
VASEP đánh giá, dù Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất nhưng xuất khẩu cá ngừ sang thị trường này đang gặp rất nhiều thách thức.
Cụ thể, các doanh nghiệp xuất khẩu cá ngừ sang Mỹ đang phải đối mặt với rủi ro trong việc tuân thủ các quy định theo Đạo luật bảo vệ động vật có vú biển (MMPA) có hiệu lực kể từ 1/1.
Theo đó, các sản phẩm từ nghề cá bị “từ chối so sánh tương đương” sẽ bị cấm nhập từ 1/1. Đồng thời, các sản phẩm không bị cấm nhưng trùng nước xuất xứ và mã HTS với sản phẩm bị cấm sẽ phải nộp giấy chứng nhận thuỷ sản, sản phẩm thủy sản đạt yêu cầu xuất khẩu vào Hoa Kỳ (COA). Việc này nhằm chứng minh các sản phẩm của doanh nghiệp Việt Nam không thuộc diện cấm.
“Những yêu cầu về hồ sơ và việc kiểm tra tăng lên khiến các lô hàng xuất khẩu sang Mỹ có thể phát sinh thêm chi phí hoặc độ trễ, nhất là trong giai đoạn đầu triển khai”, đại diện VASEP đánh giá.
Xuất khẩu cá ngừ sang Mỹ đang phải đối mặt với rủi ro trong việc tuân thủ tuân thủ các quy định theo Đạo luật MMPA có hiệu lực kể từ 1 (Ảnh: Huân Trần).
Bên cạnh đó, chính sách thuế nhập khẩu của Mỹ cũng đang thay đổi nhanh. Trong tháng 2, truyền thông quốc tế ghi nhận Mỹ bước vào giai đoạn điều chỉnh cơ chế “thuế đối ứng/thuế bổ sung” sau phán quyết của Tòa án Tối cao và việc chuyển sang cơ chế thuế tạm thời theo Section 122 – Trade Act of 1974 cho thời hạn 150 ngày.
Một số nguồn tin cũng đề cập khả năng mức thuế chung có thể được nâng lên tùy theo quyết định hành pháp của Mỹ. Mức thuế cuối cùng áp riêng cho từng nhóm hàng cá ngừ theo mã HS, cũng như mức áp cho Việt Nam, sẽ phụ thuộc văn bản công bố chính thức và phân loại theo từng dòng sản phẩm.
Khó khăn sẽ còn kéo dài, doanh nghiệp cần chủ động đa dạng hóa thị trường
VASEP dự báo, hoạt động xuất khẩu cá ngừ sang Mỹ sẽ còn “gập ghềnh” vì thách thức trong việc tuân thủ các quy định theo đạo luật MMPA và những bất định về thuế. Khả năng phục hồi xuất khẩu sang Mỹ phụ thuộc lớn vào việc doanh nghiệp chuẩn hóa hồ sơ chuỗi cung ứng, rà soát mã HS/HTS và phối hợp chặt với nhà nhập khẩu để xử lý yêu cầu về COA khi phát sinh.
Nếu thuế nhập khẩu hay hoạt động kiểm soát gia tăng, nhà nhập khẩu Mỹ có thể dịch chuyển danh mục, ép giá hoặc kéo dài đàm phán, khiến nhịp đơn hàng cá ngừ sang Mỹ khó “mượt” như trước.
Trước tình hình này, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam đã nhanh chóng đa dạng hóa thị trường, giảm thiểu rủi ro phụ thuộc nhiều vào thị trường Mỹ.
Điều này có thể thấy được khi kim ngạch xuất khẩu sang nhiều thị trường lớn khác của Việt Nam tăng mạnh, như Nhật Bản tăng 95%, Đức tăng 39%, Hà Lan tăng 15%… Một số thị trường đang tăng bứt tốc từ nền thấp như Ai Cập tăng 129% và Chile tăng 133%.
Cá ngừ vây vàng của một doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản Việt Nam (Ảnh: Huân Trần).
Xét theo nhóm thị trường, kim ngạch xuất khẩu cá ngừ sang EU trong tháng 1 đã tăng 25%, các nước trong nhóm CPTPP tăng 53% trong khi khu vực Trung Đông có mức tăng 35%, …
Cũng theo VASEP, tại thị trường EU, xu hướng tăng trưởng có thể duy trì nếu doanh nghiệp đẩy sản phẩm cá ngừ giá trị gia tăng/đóng hộp và đáp ứng chuẩn bền vững – truy xuất ngày càng cao.
Trong khi đó, dư địa xuất khẩu cá ngừ sang Trung Đông – Bắc Phi còn lớn nhờ nhu cầu về đồ hộp cũng như các dạng thực phẩm tiện lợi gia tăng. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cần quản trị rủi ro thanh toán và đề phòng biến động logistics để giữ đà tăng trong bối cảnh xung đột quân sự leo thang hiện nay.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/vuong-luat-moi-va-thue-xuat-khau-ca-ngu-sang-my-hut-hoi-20260305084845550.htm

