Iran áp dụng chiến thuật phóng lượng nhỏ tên lửa và UAV nhưng duy trì tần suất liên tục, thay vì khai hỏa ồ ạt như các xung đột trước.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 8/3 tuyên bố có thể duy trì cường độ tác chiến cao như hiện tại trong ít nhất 6 tháng, đồng thời khẳng định đã nhắm mục tiêu vào hơn 200 địa điểm liên quan đến quân đội Mỹ và Israel tại khắp khu vực Trung Đông.
Thông tin được đưa ra giữa lúc những đợt tập kích bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) của Tehran vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt, dù quân đội Mỹ trước đó tuyên bố số đòn tập kích bằng tên lửa đạn đạo từ Iran đã giảm gần 90% so với thời điểm xung đột bùng phát.
Giới chuyên gia nhận định điều này phản ánh thay đổi về chiến thuật của Iran, dựa trên kinh nghiệm nước này đúc kết sau những đợt chiến sự trước đây.
Tên lửa Iran tập kích Haifa và Beersheba, Israel ngày 2-3/3. Ảnh: Al Jazeera
Trong xung đột tháng 6/2025, Iran triển khai một số đợt phóng tên lửa đạn đạo kết hợp tên lửa hành trình và UAV, với số lượng mỗi lần lên tới hàng trăm vũ khí. Phần lớn bị lực lượng phòng không Mỹ, Israel và các nước Arab đánh chặn, chỉ có số ít lao xuống và gây thiệt hại hạn chế cho đối phương. Nhiều bệ phóng tên lửa Iran sau đó bị phá hủy trong đòn tập kích của Israel.
“Họ không muốn lặp lại những gì đã diễn ra trong xung đột lần trước. Iran đã thay đổi học thuyết sử dụng tên lửa, chuyển từ những loạt phóng quy mô lớn, gây chú ý trên truyền thông sang chiến dịch tập kích không ngừng nghỉ nhằm bào mòn phòng không đối phương”, cây bút Charles Clover viết trên tờ Financial Times.
Quân đội Iran cũng khai hỏa tên lửa tầm ngắn và UAV nhằm vào căn cứ Mỹ cùng hạ tầng trọng yếu tại nhiều quốc gia Arab. Trên cả hai mặt trận, Iran đều mở đầu bằng vũ khí giá rẻ, làm suy giảm năng lực phòng không đối phương và gây gián đoạn đời sống ở nhiều nơi.
Ảnh vệ tinh trận địa tên lửa THAAD hứng đòn của Iran
Các quan chức Israel cho biết mỗi loạt tấn công của Iran giờ đây sử dụng ít tên lửa và UAV hơn so với xung đột trước, song diễn ra với tần suất đều đặn hơn nhiều. Đây dường như là đòn đánh tiêu hao có chủ đích của Iran, được nội bộ Israel gọi là “chiến thuật mưa dầm”.
“Ai dám chắc Iran sẽ chơi theo luật của Israel. Chúng tôi không biết Iran sẽ đẩy mọi chuyện đến đâu, song có lẽ xung đột này không thể kết thúc chỉ trong vài ngày”, một cựu quan chức an ninh Israel nói.
Phần lớn đợt tập kích của Iran bị phòng không Israel và các nước Vùng Vịnh đánh chặn, song một số UAV và tên lửa vẫn lọt qua. Hai cuộc tấn công nhằm vào thành phố Tel Aviv và Beit Shemesh của Israel tuần trước đã khiến tổng cộng 10 người thiệt mạng.
Radar AN/FPS-132 có giá hơn một tỷ USD ở Qatar bị hư hại sau đòn tập kích của Iran. Ảnh: Planet Labs
“Những tính toán chính trị có thể khiến Iran sớm đẩy mạnh tấn công các quốc gia Vùng Vịnh. Tehran tin rằng nếu tạo ra đủ hỗn loạn, họ có thể khiến các đối tác của Mỹ và Israel phản đối chiến dịch nhằm vào Iran”, Behnam Ben Taleblu, chuyên gia về Iran tại tổ chức tư vấn Quỹ Bảo vệ Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, nhận định.
Iran dường như đang ưu tiên dùng tên lửa đời cũ trước, để dành những loại tiên tiến hơn cho giai đoạn sau của chiến dịch.
“Tên lửa đánh chặn của tổ hợp THAAD, Arrow và David’s Sling cực kỳ đắt, phải tích lũy trong nhiều năm. Iran chủ yếu vẫn triển khai tên lửa nhiên liệu lỏng đời cũ để tập kích Israel và các nước Vùng Vịnh nhằm làm cạn kho vũ khí đánh chặn, giữ lại tên lửa nhiên liệu rắn đời mới sau khi phòng không đối phương đã suy yếu”, cựu thiếu tá quân đội Anh Robert Campbell nhận định.
Tuy nhiên, ông Campbell cũng cho rằng kết quả từ chiến thuật này sẽ phụ thuộc vào việc Iran có thể duy trì số bệ phóng tên lửa hay không, nhất là khi chúng nằm trong số mục tiêu ưu tiên của Mỹ và Israel ngay từ đầu xung đột.
Lynette Nusbacher, cựu cố vấn nội các Anh phụ trách tình báo, nhấn mạnh Iran đã rút ra bài học rằng họ không thể tránh khỏi tổn thất trong xung đột. “Iran đã lường trước nguy cơ mất lãnh đạo và năng lực chỉ huy thông suốt, nên họ cho phép các trung đoàn trưởng hoặc thậm chí cấp thấp hơn được ra lệnh khai hỏa vào mục tiêu định sẵn”, bà nói.
Theo Nusbacher, các đơn vị Iran cũng đối mặt với áp lực phải dùng tên lửa trước khi bệ phóng bị phá hủy. “Các chỉ huy Iran biết rằng họ cần khai hỏa hoặc sẽ mất chúng”, bà cho biết.
Phương tiện nghi là bệ phóng tên lửa Iran bị phá hủy trong video công bố ngày 3/3. Ảnh: CENTCOM
Phần lớn tên lửa đạn đạo và hành trình hiện nay đều kết hợp nhiều phương thức dẫn đường để đối phó nguy cơ bị gây nhiễu tín hiệu định vị vệ tinh. Những loại tiên tiến có hệ thống dẫn đường quang – điện tử để bảo đảm độ chính xác cao khi lao xuống mục tiêu.
Trong kho vũ khí Iran, chỉ có một số tên lửa trang bị hệ thống dẫn đường quang học như Haj Qasem và Qassem Bassir, được công bố lần lượt vào năm 2020 và 2025. Iran có thể đã phóng tên lửa Haj Qasem vào nhà máy lọc dầu Haifa của Israel hồi tháng 6/2025, trong khi Qassem Bassir chưa từng tham chiến.
IRGC hôm 5/3 tuyên bố phóng tên lửa Khorramshahr-4 nhằm vào thành phố Tel Aviv và sân bay Ben Gurion, nhấn mạnh chúng đã xuyên qua 7 lớp phòng thủ của Israel. Đây là một trong số ít lần tên lửa Khorramshahr-4 được sử dụng kể từ khi xung đột bùng phát.
Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), có trụ sở tại Mỹ, đánh giá Khorramshahr-4 thuộc nhóm tên lửa đạn đạo tầm trung có khả năng mang nhiều đầu đạn và mồi bẫy, được tối ưu hóa để xuyên thủng các hệ thống phòng không hiện đại. Nó cũng có khả năng cơ động cao và thời gian phóng nhanh, giúp giảm nguy cơ bị phát hiện trước khi tấn công.
“Iran tính toán rằng đây là xung đột kéo dài và đang đánh giá cách trả đũa. Chiến thuật ngày càng tinh vi của họ đã thể hiện rõ vào cuối xung đột năm 2025. Iran phóng ít tên lửa hơn so với những ngày đầu, song đánh trúng nhiều mục tiêu hơn”, Danny Citrinowicz, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia ở Tel Aviv, cho biết.
Vệt lửa trên bầu trời sau khi Israel đánh chặn tên lửa Iran ở Ashkelon ngày 28/2. Ảnh: Reuters
Các đợt tập kích không ngừng nghỉ của Iran cũng gây tác động tâm lý cho Israel, khiến nhiều người dân cảm thấy choáng ngợp và nghĩ rằng họ lúc nào cũng phải ở gần nơi trú ẩn, theo ông Citrinowicz.
Karim Sadjadpour, chuyên gia tại Viện Hòa bình Quốc tế Carnegie ở Mỹ, nhận định Iran có thể chọn cách chấp nhận hứng chịu thiệt hại, bảo toàn lực lượng và để dành một số biện pháp trả đũa về sau, trong đó có phát động thêm các cuộc tấn công sau khi Mỹ rút bớt lực lượng khỏi khu vực.
“Điều này có thể dẫn đến những tổn thất lớn cho Mỹ và đồng minh. Duy trì lực lượng quân sự khổng lồ ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao trong thời gian dài tại Trung Đông không phải điều dễ dàng, ngay cả với Mỹ”, ông Sadjadpour cảnh báo.
Nguyễn Tiến (Theo Financial Times, AFP, AP)
Nguồn: https://vnexpress.net/chien-thuat-mua-dam-iran-dung-trong-don-tra-dua-my-israel-5046228.html
