Vì sao chứng khoán giảm kỷ lục hơn 100 điểm?

Kết thúc giao dịch sáng 9/3, chứng khoán Việt Nam ghi nhận mức đi xuống kỷ lục. VN-Index, chỉ số đại diện cho thị trường, giảm hơn 114 điểm, tương đương 6,35%. Trên sàn Giao dịch Chứng khoán TP HCM (HoSE), 357 cổ phiếu “chìm” trong sắc đỏ, trong đó có 219 mã “nằm sàn”, áp đảo so với 14 mã tăng.

Lý giải về đà giảm kỷ lục của VN-Index, ông Trần Quốc Toàn, Giám đốc chi nhánh 2 – hội sở Công ty cổ phần Chứng Khoán Mirae Asset, nhận định căng thẳng địa chính trị tiếp tục leo thang tại Trung Đông tác động đến tâm lý của nhà đầu tư. “Khác với những đợt xung đột ngắn hạn trước đây, thị trường lo ngại cuộc chiến này sẽ kéo dài và diễn biến phức tạp”, chuyên gia của Mirae Asset nói.

Nhìn từ những yếu tố lịch sử, ông Toàn cho biết chứng khoán đã không ít lần giảm mạnh khi xung đột giữa các nước diễn ra. Theo thống kê của VnExpress, 4 năm qua, thị trường có 7 lần biến động theo các sự kiện tại Ukraine, Trung Đông và Venezuela. Trong số này, VN-Index từng 3 lần đi xuống ngay khi căng thẳng địa chính trị leo thang.

Đồng quan điểm, ông Lê Vũ Kim Tinh, Giám đốc chi nhánh Công ty Chứng khoán Phú Hưng, cho rằng những thông tin liên quan đến chiến sự tại Trung Đông dồn dập đến trong hai ngày cuối tuần khiến nhà đầu tư lo lắng, quay sang bán tháo.

“Nhịp giảm sáng nay không đến từ yếu tố kỹ thuật hay cơ bản, hoàn toàn bởi thông tin tiêu cực và tâm lý bi quan của nhà đầu tư”, ông Tinh chia sẻ.

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang đẩy giá dầu thô Brent lên 116 USD một thùng, cao nhất từ tháng 7/2022. Điều này có thể khiến giá xăng dầu trong nước tiếp tục đi lên, sau khi đã tăng 30% tuần trước. “Việc một hàng hóa quan trọng trong rổ chỉ số giá tiêu dùng (CPI) biến động mạnh trong ngắn hạn cũng gây ra lo lắng với nhà đầu tư về khả năng lạm phát”, ông Trần Quốc Toàn nhận định.

Còn ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng, Giám đốc cấp cao Nghiên cứu chiến lược thị trường, Công ty Chứng khoán HSC, cho rằng các lệnh gọi ký quỹ (call margin) từ công ty chứng khoán lẫn cho vay ngoài hệ thống (shadow lenders) tăng đột biến là nguyên nhân chính khiến thị trường điều chỉnh hơn 100 điểm. Ông Dũng dự đoán nếu không có dòng tiền hấp thụ khối lượng cổ phiếu đang chờ giải chấp tại giá sàn, thị trường ngày mai có thể tiếp tục giảm mạnh.

“Call margin” cũng là một tác nhân được ông Lê Vũ Kim Tinh kể ra khi nói về nguyên nhân thị trường giảm sâu. “Loạt công ty chứng khoán và ‘cá mập’ call margin khiến nhà đầu tư cá nhân hoảng loạn, dẫn tới bán tháo ồ ạt”, ông Tinh chia sẻ.

Tính đến ngày 31/12/2025, dư nợ margin trên toàn thị trường vượt ngưỡng 400.000 tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay. Một số chuyên gia nhận định con số này phù hợp với quy mô thị trường lúc đó, nhưng cũng là rủi ro khiến thị trường có thể bị bán tháo nhanh chóng.

Nhận định về triển vọng của chứng khoán trong ngắn hạn, ông Trần Quốc Toàn cho rằng đà giảm hiện tại có thể không kéo dài, thị trường sớm có lại điểm cân bằng. Theo ông, điểm tích cực trong phiên sáng là thanh khoản vẫn cao, trên 26.000 tỷ đồng. Ngoài ra, rủi ro với VN-Index hiện tại đến từ câu chuyện quốc tế, trong khi tình hình vĩ mô trong nước ổn định, với mục tiêu GDP tăng trên 10%.

Ông Vũ Minh Đức, Phó giám đốc Phòng Nghiên cứu và phân tích, Công ty Chứng khoán Vietcap, nói rằng trong quá khứ, VN-Index nhiều lần xuất hiện những nhịp giảm bất ngờ khi đang vận động trong đà tăng giá.

“Sau những nhịp điều chỉnh nhanh và bất ngờ, thị trường đều hồi phục và tăng trưởng mạnh sau đó”, ông Đức nhận định. Theo ông, tình hình chiến sự Trung Đông vẫn diễn biến phức tạp nên còn sớm để xác định điểm cân bằng cho VN-Index ở nhịp giảm này.

Về mặt kỹ thuật, ông Lê Vũ Kim Tinh nhận định mốc 1.600 điểm trở thành ngưỡng tâm lý quan trọng. Nếu áp lực bán tháo suy yếu, thị trường có thể hồi phục trong những phiên tới. Tuy nhiên, nếu xuống dưới ngưỡng này, ông cho rằng kịch bản bi quan nhất là chỉ số giảm về 1.400-1.500 điểm.

Ông lưu ý nhà đầu tư nên giảm hết mức margin, chỉ giữ lại “tiền tươi thóc thật” để hạn chế rủi ro trong kịch bản thị trường xấu hơn. Đối với nhà đầu tư không dùng đòn bẩy tài chính, ông cho rằng nên tránh tình trạng bán tháo, bởi thị trường thường rất “nhạy” và dễ đảo chiều sau những nhịp điều chỉnh mạnh.

Trong khi đó, ông Vũ Minh Đức khuyến nghị nhà đầu tư nên giải ngân từng phần nếu muốn mua thêm và quan sát những tín hiệu tạo đáy của chỉ số. “Nhà đầu tư đang có tỷ trọng cổ phiếu cao nên lưu ý đến trạng thái an toàn của danh mục để tránh bị call margin và có thể chờ đợi sự hồi phục của thị trường trong trung, dài hạn”, chuyên gia của Vietcap nói.

Trọng Hiếu – Phương Đông