Tối 10/3, Tổng thống Donald Trump chính thức tuyên bố nước Mỹ sẽ kiến tạo một “thỏa thuận lịch sử lớn nhất” trị giá 300 tỷ USD để xây dựng nhà máy lọc dầu mới tại bang Texas.
Động thái này không chỉ giải quyết bài toán thiếu hụt hạ tầng chế biến nội địa mà còn là nước cờ chiến lược nhằm bảo vệ nền kinh tế Mỹ khi “chảo lửa” Trung Đông đang đe dọa nghiêm trọng chuỗi cung ứng toàn cầu.
Mỹ sẽ xây dựng nhà máy lọc dầu mới đầu tiên trong vòng 50 năm, với nguồn vốn đầu tư từ Reliance Industries – tập đoàn năng lượng thuộc sở hữu của tỷ phú Ấn Độ Mukesh Ambani (Ảnh: X).
Thương vụ thế kỷ với đế chế năng lượng Ấn Độ
Theo thông tin tổng hợp từ Fortune và CNBC, cú bắt tay này đánh dấu sự hợp tác chưa từng có giữa Mỹ và Reliance Industries – công ty năng lượng tư nhân lớn nhất Ấn Độ, thuộc sở hữu của tỷ phú Mukesh Ambani.
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump không giấu được sự tự hào khi gọi đây là khoản đầu tư “phi thường”, giúp kiến tạo nhà máy lọc dầu sạch nhất thế giới và mang lại tác động kinh tế trị giá hàng tỷ USD.
Dự án quy mô này sẽ tọa lạc tại cảng Brownsville, bang Texas, do công ty America First Refining phát triển. Thực tế, dự án có nguồn gốc từ Element Fuels Holdings, một startup năng lượng từng hoàn tất khâu chuẩn bị mặt bằng vào năm 2024.
Trong tuyên bố mới nhất, America First Refining xác nhận đã nhận hàng trăm triệu USD rót vốn từ một tập đoàn năng lượng toàn cầu, qua đó đẩy định giá doanh nghiệp lên mức hàng chục tỷ USD.
Đáng chú ý, đây là một cam kết dài hạn kéo dài 2 thập kỷ. Theo hợp đồng 20 năm, nhà máy sẽ “ngốn” khoảng 1,2 tỷ thùng dầu đá phiến nhẹ của Mỹ (trị giá 125 tỷ USD) để sản xuất 50 tỷ gallon sản phẩm tinh chế, mang lại giá trị vĩ mô ước tính lên tới 175 tỷ USD.
Ông Trey Griggs, Chủ tịch America First Refining, chỉ ra một nghịch lý của ngành năng lượng nội địa: Mỹ đang dư thừa dầu đá phiến nhẹ nhưng lại thiếu hụt nghiêm trọng các cơ sở đủ khả năng xử lý loại dầu này. Do đó, dự án dự kiến khởi công vào quý II/2026 tới đây sẽ giải quyết triệt để nút thắt chuỗi cung ứng.
Một khi hoàn thành, đây sẽ là nhà máy lọc dầu mới đầu tiên được xây dựng tại nền kinh tế số một thế giới kể từ năm 1977.
Nước cờ bảo vệ dòng “vàng đen” giữa tâm bão địa chính trị
Theo phân tích từ TRT World, thông báo của ông Trump được đưa ra đúng thời điểm nhạy cảm của thị trường hàng hóa. “Sự thống trị năng lượng của nước Mỹ đã trở lại”, Nhà Trắng nhấn mạnh nỗ lực củng cố vị thế năng lượng quốc gia giữa lúc giá dầu thô nhảy múa điên cuồng.
Mới đây, giá dầu thô đã có lúc vọt lên trên 114 USD và tiệm cận mốc 120 USD/thùng trước rủi ro xung đột leo thang giữa Mỹ – Israel và Iran. Dù sau đó giá WTI neo lại quanh mức hơn 85 USD/thùng và Brent ở mức 88 USD/thùng, sức ép lên giá xăng nội địa vẫn là một gánh nặng chính trị khổng lồ.
Chính quyền ông Trump vốn luôn đặt mục tiêu duy trì giá nhiên liệu thấp làm trọng tâm kinh tế. Việc có thêm một “siêu nhà máy” tại Texas là bước đi thiết thực để bảo vệ mục tiêu này. Các nhà lọc dầu chuyên xử lý dầu đá phiến cũng thường được hưởng lợi thế biên lợi nhuận lớn trong chu kỳ giá nhiên liệu neo cao.
Ở góc độ chiến lược, giới phân tích nhận định Washington đang cố gắng tránh tấn công trực tiếp vào hạ tầng xuất khẩu dầu của Iran, đặc biệt là đảo Kharg, nơi trung chuyển 90% lượng dầu của Tehran, nhằm tránh một cú sốc giá toàn cầu.
Tuy vậy, nguy cơ Iran phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung năng lượng thế giới, vẫn là rủi ro lớn đối với thị trường dầu mỏ.
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), tính đến năm 2025, Mỹ có 131 nhà máy lọc dầu đang hoạt động, với tổng công suất khoảng 18,4 triệu thùng mỗi ngày.
Tuy nhiên, hai nhà máy lọc dầu tại California với tổng công suất 284.000 thùng/ngày đã thông báo kế hoạch đóng cửa vĩnh viễn do các quy định môi trường nghiêm ngặt của bang.
Điều này khiến việc bổ sung công suất lọc dầu mới càng trở nên quan trọng đối với chiến lược năng lượng của Mỹ trong những năm tới.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/my-xay-nha-may-loc-dau-dau-tien-sau-50-nam-20260312065146074.htm
