Người cao tuổi, người có bệnh nền cần được bảo vệ sớm
Tại buổi sinh hoạt khoa học mới đây diễn ra tại TPHCM, nhiều chuyên gia đầu ngành đã cùng nhìn lại thực tế triển khai tiêm chủng cho người lớn tại Việt Nam, đặc biệt ở nhóm người cao tuổi và người có bệnh lý nền.
Điểm chung được nhấn mạnh là nhu cầu chuyển từ tư duy điều trị sang dự phòng chủ động, trong đó tiêm chủng cần được xem là một phần của chăm sóc toàn diện.
Theo các chuyên gia, tuổi càng cao, hệ miễn dịch càng suy giảm. Đây là lý do khiến người lớn tuổi dễ bị tổn thương hơn trước các bệnh truyền nhiễm, nhiễm trùng. Trong khi đó, tỷ lệ người cao tuổi mắc bệnh nền tại Việt Nam cũng ở mức cao, nhiều người cùng lúc mang nhiều bệnh mạn tính.
Người cao tuổi đối mặt với gánh nặng bệnh tật kép (Ảnh: Mạnh Quân).
Mối liên hệ giữa bệnh nền và bệnh truyền nhiễm, nhiễm trùng được ví như một vòng xoáy hai chiều.
Bệnh nền khiến người bệnh dễ nhiễm trùng hơn, còn nhiễm trùng lại có thể làm trầm trọng thêm các biến chứng sẵn có.
Vì vậy, phòng ngừa sớm bệnh truyền nhiễm, nhiễm trùng được xem là cách quan trọng để giảm nguy cơ bệnh diễn tiến nặng và hạn chế gánh nặng điều trị về sau.
Trong bức tranh đó, tiêm chủng là một mắt xích quan trọng. Không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm, nhiễm trùng, tiêm chủng còn góp phần giúp người bệnh mạn tính ổn định hơn, tránh rơi vào tình trạng bệnh chồng bệnh.
Tiêm chủng cho người lớn vẫn vướng nhiều rào cản
Dù lợi ích đã khá rõ, từ nhận thức đến hành động vẫn còn một khoảng cách lớn.
BS Lê Thị Thu Hương, Trưởng Khoa Nội Hô hấp, Phó Trưởng ban điều hành Đơn vị tiêm chủng, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết tiêm chủng cho người lớn mang lại nhiều lợi ích thiết thực, nhưng triển khai trên thực tế vẫn gặp không ít trở ngại.
Theo BS Hương, nhiều người chưa hiểu đúng giá trị của tiêm chủng ở tuổi trưởng thành, cũng chưa nhận diện được thời điểm phù hợp để tiêm. Không ít người còn e ngại, chần chừ hoặc chưa chủ động đưa ra quyết định. Ngoài ra, các yếu tố như thời gian, phương tiện đi lại, chi phí, áp lực công việc cũng khiến việc tiêm chủng dễ bị trì hoãn.
Bảo vệ sức khỏe cho người cao tuổi là mục tiêu quan trọng (Ảnh: Thành Đông).
Ngay cả khi người bệnh có nhu cầu, quá trình tiếp cận điểm tiêm, chất lượng tư vấn, việc theo dõi sau tiêm hay xử lý các băn khoăn liên quan đến phản ứng sau tiêm cũng có thể trở thành rào cản.
Những yếu tố này thường không tồn tại riêng lẻ mà đan xen, chịu tác động từ gia đình, môi trường xã hội và cả hệ thống y tế.
Từ thực tế đó, nhiều chuyên gia cho rằng vai trò của bác sĩ điều trị cần được nhìn nhận lại theo hướng rộng hơn.
BS Hương nhận định: “Bác sĩ điều trị là một trong những nguồn thông tin đáng tin cậy nhất đối với người bệnh. Khi lời khuyên được đưa ra từ chính bác sĩ đang theo dõi bệnh nền, khả năng người bệnh đồng ý tiêm chủng thường cao hơn so với khi tiếp cận thông tin từ các nguồn khác”.
Theo BS Hương, bác sĩ không nên chỉ dừng ở việc kê đơn và kiểm soát bệnh hiện tại, mà cần chủ động nhận diện nguy cơ, tư vấn thêm các giải pháp dự phòng, trong đó có tiêm chủng. Đây cũng là cách chuyển từ tư duy chữa bệnh sang bảo vệ người bệnh một cách toàn diện hơn.
Cách các bệnh viện lớn đưa tiêm chủng vào quy trình khám chữa bệnh
Từ góc nhìn thực hành lâm sàng, một số bệnh viện lớn đã bắt đầu xây dựng mô hình triển khai tiêm chủng cho người lớn ngay trong quy trình khám chữa bệnh.
Tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, TS.BS Lê Thị Thu Hương cho biết đơn vị đã xây dựng quy trình “4T” để tích hợp tiêm chủng vào các bước chăm sóc người bệnh, gồm tầm soát, tư vấn, thực hiện và theo dõi.
Cụ thể, bác sĩ chuyên khoa sẽ chủ động hỏi về tiền sử tiêm chủng khi khám bệnh, sau đó tư vấn dựa trên nguy cơ liên quan đến bệnh lý đang mắc. Nếu phù hợp, việc tiêm được thực hiện theo quy trình thuận tiện tại đơn vị tiêm chủng. Sau tiêm, hệ thống bệnh án điện tử tiếp tục ghi nhận, nhắc lịch và hỗ trợ theo dõi.
Cụ thể, bác sĩ chuyên khoa sẽ chủ động hỏi về tiền sử tiêm chủng khi khám bệnh, sau đó tư vấn dựa trên nguy cơ liên quan đến bệnh lý đang mắc. Nếu phù hợp, việc tiêm được thực hiện theo quy trình thuận tiện tại đơn vị tiêm chủng. Sau tiêm, hệ thống bệnh án điện tử tiếp tục ghi nhận, nhắc lịch và hỗ trợ theo dõi.
Theo các bác sĩ, điểm quan trọng của mô hình này là giảm tình trạng bỏ lỡ “thời điểm vàng” dự phòng, vốn thường xảy ra khi trách nhiệm bị phân tán giữa nhiều chuyên khoa hoặc khi quá trình khám chữa bệnh chỉ tập trung vào điều trị triệu chứng trước mắt.
Tại Bệnh viện Thống Nhất, nơi có khoảng 70 đến 80% người bệnh là người cao tuổi, việc tiêm chủng cũng đang được lồng ghép trực tiếp vào quá trình điều trị.
BSCKII Hoàng Quốc Nam, Trưởng khoa Nội cơ xương khớp, cho biết tại đây bác sĩ điều trị có thể trực tiếp chỉ định và thực hiện tiêm ngay tại khoa, giúp người bệnh yên tâm hơn. Thời điểm được chú trọng là lúc bệnh nhân chuẩn bị xuất viện hoặc trước khi sử dụng các thuốc điều trị đặc hiệu, nhằm tận dụng tối đa cơ hội dự phòng.
“Bệnh viện cũng tổ chức đào tạo an toàn tiêm chủng cho đội ngũ bác sĩ, từng bước hình thành thói quen coi dự phòng là một phần trách nhiệm trong điều trị.
Bên cạnh đó, các câu lạc bộ bệnh nhân loãng xương, đái tháo đường, suy tim… cũng được xem là kênh truyền thông gần gũi, giúp người bệnh và người nhà tiếp cận thông tin dễ hơn, từ đó thay đổi hành vi theo hướng chủ động phòng bệnh”, BS Nam cho hay.
Tương tự, tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, tiêm chủng được lồng ghép vào quy trình điều trị với sự phối hợp giữa nhiều bộ phận, từ quản lý, truyền thông đến công nghệ thông tin.
TS.BS Nguyễn Huy Luân, Trưởng đơn vị tiêm chủng, cho biết phần mềm hỗ trợ quản lý bệnh án điện tử giúp việc đăng ký, theo dõi và nhắc lịch tiêm thuận lợi hơn, giảm thời gian chờ đợi cho người bệnh. Khi bệnh nền đã ổn định, bác sĩ điều trị sẽ chủ động tư vấn và hướng dẫn người bệnh tiêm chủng, đúng với tinh thần kết hợp giữa điều trị và dự phòng.
“Từ các mô hình đang triển khai tại bệnh viện tuyến đầu, có thể thấy bài toán tiêm chủng cho người lớn không chỉ nằm ở việc có vaccine hay không, mà còn ở cách tổ chức dịch vụ, thay đổi nhận thức và thiết lập trách nhiệm rõ ràng trong từng khâu chăm sóc”, TS Luân cho biết.
Người dân, đặc biệt là người cao tuổi và người có bệnh nền, nên thăm khám và trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được tư vấn lịch tiêm chủng phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.
Nguồn: https://dantri.com.vn/suc-khoe/go-rao-can-de-toi-uu-bao-ve-nguoi-lon-tuoi-nguy-co-cao-bang-vaccine-20260313064449507.htm

