Nhà kinh doanh tìm cách thích ứng dài hạn với áp lực giá xăng dầu, biến động thị trường

Vừa qua, giá xăng dầu và gas biến động mạnh khiến chi phí đầu vào của nhiều ngành hàng tăng cao, các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu thực phẩm đang chịu ảnh hưởng gián tiếp trong chuỗi cung ứng nhưng nhiều đơn vị đã triển khai giải pháp để hạn chế thấp nhất việc tăng giá bán lẻ.

Chi phí nguyên liệu, bao bì và vận chuyển gia tăng

Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP.HCM cho biết xung đột tại khu vực Trung Đông chưa tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp thực phẩm trong nước. Tuy nhiên, tình hình này đã tạo ra áp lực gián tiếp thông qua chi phí và chuỗi cung ứng.

Cụ thể, giá dầu tăng kéo theo chi phí vận tải biển, logistics và bảo hiểm hàng hải, làm tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu, bao bì và vận chuyển hàng hóa của các đơn vị. Trong khi đó, biên lợi nhuận của ngành chế biến thực phẩm vốn không cao.

Nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu phản ánh thời gian vận chuyển quốc tế có xu hướng kéo dài do một số hãng tàu điều chỉnh tuyến vận tải nhằm tránh các khu vực rủi ro an ninh. Thời gian vận chuyển giữa châu Á và châu Âu có thể kéo dài thêm từ một đến hai tuần, làm tăng chi phí vận tải và rủi ro chuỗi cung ứng cho ngành chế biến nông sản thực phẩm.

Dẫn chứng điều này, bà Nguyễn Kim Thanh, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Thực phẩm Sa Kỳ (Saky Foods) cho biết trước đây lô hàng thủy sản xuất sang châu Âu mất khoảng 30 đến 35 ngày nhưng hiện nay thời gian vận chuyển có thể kéo dài thêm 10 đến 14 ngày.

Theo bà Thanh, tác động từ khu vực Trung Đông đã lan rộng tới nhiều khâu trong chuỗi giá trị ngành thực phẩm. Hiện nay, hàng loạt chi phí vận chuyển, kho lạnh và nguyên phụ liệu đầu vào đều tăng. Trong thời gian ngắn, nhiều nhà cung cấp thông báo tăng giá nguyên liệu từ 15% đến 20%.

“Khó khăn lớn nhất nằm ở tốc độ biến động của thị trường. Khi chi phí tăng nhanh ở nhiều khâu cùng lúc, doanh nghiệp chịu áp lực đồng thời từ nhiều khâu nguyên liệu tăng, logistics tăng đến chi phí vốn tăng. Trong khi với doanh nghiệp xuất khẩu, giá bán cho khách hàng quốc tế thường đã được chốt trước theo hợp đồng, nên chúng tôi không thể lập tức chuyển toàn bộ phần chi phí tăng thêm sang khách hàng”, bà Thanh chia sẻ.

Trong nhiều trường hợp, biên lợi nhuận của công ty bị thu hẹp rất nhanh, có những lô hàng phải chấp nhận lợi nhuận rất thấp, thậm chí thua lỗ để đảm bảo tiến độ giao hàng.

Bà Lâm Thúy Ái, Tổng Giám đốc Công ty CP Mebi Farm cho biết khó khăn của doanh nghiệp sản xuất hiện nay không chỉ nằm ở giá xăng dầu mà rủi ro thiếu hụt nguyên vật liệu do hàng hóa chậm trễ cũng đang gây áp lực lớn.

Điều doanh nghiệp lo ngại nhất hiện nay là sự bất định của thị trường với những biến động quá nhanh, khiến các đơn vị không thể chốt giá sản xuất hoặc xây dựng kế hoạch mua nguyên liệu dài hạn. Việc đàm phán các đơn hàng dài hạn cũng trở nên bất khả thi trong bối cảnh hiện tại. Đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, áp lực về dòng tiền đang ngày càng đè nặng.

Chỉ cần chi phí logistics tăng hơn 10%, toàn bộ kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp sẽ bị đảo lộn. Các đơn vị đang phải gồng mình để thích nghi với những thay đổi liên tục từ thị trường.

Doanh nghiệp ứng phó rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng

Theo lãnh đạo Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP.HCM, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, các doanh nghiệp thực phẩm đang chủ động theo dõi sát thị trường, đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu, đồng thời tối ưu hóa logistics và nâng cao hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên, sức mua của thị trường chưa tăng tương ứng khiến nhà sản xuất gặp khó trong việc cân đối chi phí và giá bán.

Thực tế, nhiều đơn vị chế biến đang thu hẹp biên lợi nhuận để giữ thị trường, một số nơi chấp nhận giảm lợi nhuận để duy trì sản xuất và việc làm cho người lao động.

“Nếu căng thẳng tại Trung Đông kéo dài, thị trường nông nghiệp và phân bón toàn cầu có thể biến động. Việc này gián tiếp ảnh hưởng đến chi phí sản xuất đầu vào của ngành, mức độ khó khăn của DN ngày càng tăng thêm, gây ra áp lực lớn hơn”, bà Chi chia sẻ.

Cùng nhìn nhận trên, bà Thanh cho biết trước những biến động ngày càng khó dự đoán của thị trường quốc tế, công ty không thể chỉ phản ứng tình huống mà phải xây dựng năng lực thích ứng dài hạn. Đơn vị đang triển khai nhiều nhóm giải pháp để giảm thiểu rủi ro, trong đó giải pháp quan trọng nhất là đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu nhằm giảm sự phụ thuộc vào một số nhà cung cấp, đồng thời chủ động mở rộng đối tác logistics và phương án giao hàng để luôn có biện pháp thay thế.

Ngoài ra, Saky Foods đang điều chỉnh cơ cấu sản phẩm theo hướng gia tăng tỉ trọng hàng giá trị cao nhằm cải thiện biên lợi nhuận và tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc chi phí.

Cùng nhìn nhận trên, bà Lâm Thúy Ái cho biết trong bối cảnh hiện nay đơn vị xác định phải ứng phó chủ động. Theo đó, công ty rà soát lại toàn bộ kế hoạch mua hàng tồn kho và dòng tiền, ưu tiên giữ mức dự trữ hợp lý đối với những nguyên vật liệu quan trọng để tránh bị động khi chuỗi cung ứng biến động. Đặc biệt, doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ với các đối tác, theo dõi sát sao giá dầu, cước tàu cùng các phụ phí phát sinh hàng ngày nhằm có phương án thay đổi sớm, tránh rủi ro.

Đồng thời, Mebi Farm rà soát lại cơ cấu giá vốn và các điều khoản hợp đồng để chia sẻ rủi ro với khách hàng, đối tác theo hướng hài hòa. Trong bối cảnh này, doanh nghiệp cần phản ứng nhanh và ưu tiên sự an toàn hơn là mục tiêu tăng trưởng.

Hỗ trợ doanh nghiệp vượt “cú sốc” chi phí

Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao, diễn biến của thị trường thế giới hiện rất khó đoán định, cộng đồng doanh nghiệp kiến nghị Nhà nước cần tiếp tục có các chính sách hỗ trợ kịp thời nhằm giúp doanh nghiệp ổn định sản xuất và duy trì năng lực cạnh tranh.

Theo bà Nguyễn Kim Thanh, vốn lưu động là mạch máu của hoạt động sản xuất, đặc biệt đối với ngành chế biến thực phẩm. Khi lãi suất cao trong bối cảnh giá nguyên liệu tăng và thời gian xoay vòng vốn kéo dài, sức chịu đựng tài chính của doanh nghiệp sẽ bị bào mòn rất nhanh. Do đó, doanh nghiệp mong muốn Nhà nước có các chính sách hỗ trợ lãi suất hoặc các gói tín dụng phù hợp cho doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp đề xuất cần tiếp tục có các giải pháp giảm chi phí logistics một cách thực chất, bao quát từ hạ tầng cảng biển, kết nối vận tải đến giảm thiểu các chi phí trung gian trong chuỗi vận chuyển.

Tương tự, bà Lâm Thúy Ái cho biết Nhà nước cần xem xét hỗ trợ các chi phí liên quan đến phí hạ tầng, phí logistics và tín dụng ngắn hạn nhằm giúp doanh nghiệp thích ứng tốt hơn trong giai đoạn biến động mạnh. Cơ quan quản lý cần có giải pháp giảm áp lực chi phí, nhất là với các đơn vị sản xuất xuất nhập khẩu. Đồng thời, việc hỗ trợ đa dạng hóa thị trường, nguồn cung và tuyến vận chuyển sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tăng sức chống chịu về lâu dài.

Theo bà Lý Kim Chi, những biến động vừa qua là lời nhắc nhở doanh nghiệp cần chủ động thích ứng tốt hơn với các cú sốc về năng lượng và chi phí đầu vào. Trước hết, doanh nghiệp cần tiếp tục tối ưu hóa quy trình sản xuất, tiết kiệm nhiên liệu và nâng cao hiệu quả logistics, qua đó có thể giảm bớt sự phụ thuộc vào biến động của giá xăng dầu.

Ngoài nỗ lực của doanh nghiệp, hiệp hội mong Chính phủ tiếp tục xem xét một số chính sách hỗ trợ bổ sung trong trường hợp cần thiết. Các giải pháp như miễn, giảm một số loại thuế và phí sẽ tạo tác động cộng hưởng, giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực chi phí, đồng thời cơ quan quản lý cần nghiên cứu một gói hỗ trợ nền kinh tế tổng thể trong trường hợp xung đột kéo dài hoặc tình hình xấu hơn.

Kinh nghiệm cho thấy khi Chính phủ, doanh nghiệp, người dân đồng lòng phối hợp hành động, chúng ta hoàn toàn có thể vượt qua những cú sốc từ bên ngoài và nhanh chóng ổn định thị trường.

Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP.HCM