Vì sao có người 100 tuổi vẫn minh mẫn, có người 50 đã lẩn thẩn?

Từ lâu, giới khoa học vẫn cho rằng lão hóa làm suy giảm trí nhớ do lưu lượng máu não giảm hoặc các tế bào thần kinh bị thoái hóa. Tuy nhiên nhóm nghiên cứu tại Đại học Stanford (Mỹ) vừa chỉ ra một con đường hoàn toàn mới dẫn đến chứng suy giảm trí nhớ ở con người: từ ruột tới não.

Thông qua việc cấy vi sinh vật từ chuột già sang chuột non, các nhà khoa học nhận thấy những con chuột trẻ bỗng nhiên trở nên hay quên, gặp khó khăn trong các bài kiểm tra nhận thức. 

Ngược lại, khi cho chuột già dùng kháng sinh để làm sạch hệ vi sinh, khả năng ghi nhớ của chúng lại được phục hồi một cách thần kỳ.

Thủ phạm được xác định là loài vi khuẩn có tên Parabacteroides goldsteinii. Khi cơ thể già đi, loài vi khuẩn này trở nên dồi dào bất thường. Chúng giải phóng các axit béo chuỗi trung bình, kích hoạt thụ thể gây viêm GPR84. 

Tình trạng viêm này làm suy yếu dây thần kinh phế vị, “đường cao tốc” thông tin kết nối ruột với vùng hồi hải mã (trung tâm điều khiển trí nhớ của não). Kết quả là các tín hiệu thần kinh bị gián đoạn, khiến não bộ không thể lưu trữ thông tin mới.

Điểm gây kinh ngạc nhất của nghiên cứu là các nhà khoa học đã thử kích thích lại dây thần kinh phế vị bằng hai hoạt chất quen thuộc: Capsaicin (phần tử tạo vị cay trong ớt) và GLP-1 (hoạt chất có trong các loại thuốc giảm cân phổ biến hiện nay như Wegovy). Kết quả cho thấy cả hai đều giúp cải thiện đáng kể khả năng ghi nhớ ở chuột già.

Tuy nhiên giới chuyên gia vẫn đưa ra lời cảnh báo thận trọng. Nhà thần kinh học Haijiang Cai (Đại học Arizona) đặt câu hỏi: “Liệu người lớn tuổi ăn nhiều đồ cay có thể cải thiện nhận thức?”. Hiện tại các nghiên cứu trên người vẫn cho ra những kết quả trái ngược và việc lạm dụng đồ cay có thể gây ra các vấn đề tiêu hóa khác.

“Tại sao có những cụ già 100 tuổi vẫn minh mẫn, trong khi người khác mới 50 đã bắt đầu hay quên?”, nhà nghiên cứu Christoph Thaiss đặt vấn đề. Câu trả lời có thể nằm ở sự khác biệt trong hệ vi sinh vật đường ruột của mỗi người.

Hiện nhóm nghiên cứu đang mở rộng khảo sát trên người để xem liệu sự dồi dào của vi khuẩn Parabacteroides goldsteinii có tương quan trực tiếp với chứng suy giảm nhận thức ở người cao tuổi hay không. 

Nếu mối liên hệ này được xác lập, chúng ta có thể hy vọng vào một tương lai nơi việc điều chỉnh chế độ ăn uống hoặc sử dụng các chế phẩm sinh học (probiotics) chuyên biệt sẽ trở thành phương thuốc hữu hiệu để bảo vệ trí tuệ cho người già.

Dù nghiên cứu vẫn đang trong giai đoạn chuyển giao sang lâm sàng trên người, các chuyên gia khuyên rằng việc chăm sóc “bộ não thứ hai” (đường ruột) thông qua chế độ ăn nhiều chất xơ, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn chính là cách tốt nhất để bảo vệ “bộ não thứ nhất” khỏi sự tấn công của các loại vi khuẩn gây hại.

Ngã quỵ, suy thận, giảm trí nhớ sau vài hơi thuốc lá điện tử

Những năm trước, các ca ngộ độc thuốc lá điện tử nhập viện chủ yếu trong tình trạng tổn thương não. Nhưng thời gian gần đây, tại Bệnh viện Bạch Mai ghi nhận nhiều bệnh nhân không chỉ rối loạn ý thức mà còn suy thận nặng, giảm trí nhớ, giảm nhận thức.