5 biến chứng tiêu chảy cấp nguy hiểm

Tiêu chảy cấp là tình trạng đi tiêu phân lỏng hoặc nước hơn ba lần mỗi ngày và kéo dài dưới 14 ngày. Nguyên nhân thường gặp bao gồm nhiễm virus (như norovirus, rotavirus), vi khuẩn (salmonella, shigella, campylobacter, e.coli sinh độc tố), ký sinh trùng hoặc do thuốc.

BS.CKI Nguyễn Thanh Huyền Vân, khoa Nội Tiêu hóa, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết tiêu chảy cấp thường diễn tiến nhẹ, nhưng khi không điều trị kịp thời có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm.

Mất nước và rối loạn điện giải

Khi tiêu chảy kèm nôn ói, cơ thể mất lượng lớn nước cùng các chất điện giải như natri, kali, clorua, bicarbonate. Hạ kali máu có thể gây yếu cơ, mệt mỏi, rối loạn nhịp tim nguy hiểm. Hạ natri máu hoặc tăng natri máu dẫn đến rối loạn tri giác, co giật, hôn mê nếu không được điều trị.

Tổn thương thận cấp

Mất nước kéo dài làm giảm thể tích tuần hoàn và lưu lượng máu đến thận gây suy thận cấp. Biến chứng này thường gặp hơn ở người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch hoặc đang sử dụng thuốc lợi tiểu.

Người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu như tiểu ít kèm theo tăng creatinine máu. Nếu không được bù dịch, điều chỉnh huyết động kịp thời, suy thận cấp có thể tiến triển thành tổn thương thận thực thể.

Nhiễm trùng huyết

Một số vi khuẩn gây tiêu chảy có khả năng xâm lấn niêm mạc ruột, sau đó đi vào máu gây nhiễm khuẩn huyết. Theo bác sĩ Vân, đây là biến chứng nặng, có thể đe dọa tính mạng nếu không điều trị sớm. Người bệnh thường có biểu hiện sốt cao, rét run, mệt lả, tụt huyết áp.

Toan chuyển hóa

Tiêu chảy kéo dài làm cho cơ thể mất nhiều bicarbonate qua phân, dẫn đến toan chuyển hóa. Khi đó, môi trường acid trong máu tăng, ảnh hưởng đến hoạt động của nhiều cơ quan. Người bệnh cảm thấy mệt mỏi, buồn nôn, thở nhanh hoặc thở sâu. Trường hợp nặng, toan chuyển hóa gây rối loạn chức năng tim mạch và thần kinh.

Hội chứng tán huyết – ure huyết cao (HUS)

Đây là biến chứng ít gặp nhưng nghiêm trọng, thường liên quan đến nhiễm vi khuẩn e.coli sinh độc tố shiga. HUS đặc trưng bởi biểu hiện thiếu máu tán huyết, giảm tiểu cầu và suy thận cấp. Biến chứng này thường gặp ở trẻ em nhưng vẫn có thể xảy ra ở người lớn. Nếu không được điều trị kịp thời, HUS có thể gây suy thận nặng, biến chứng toàn thân.

Theo bác sĩ Vân, tiêu chảy cấp có thể khiến các bệnh mạn tính sẵn có như suy tim, bệnh mạch vành hoặc đái tháo đường, mất ổn định. Mất nước làm tăng độ quánh của máu, thúc đẩy hình thành huyết khối ở người mắc bệnh tim mạch. Người đang sử dụng thuốc lợi tiểu, thuốc ức chế men chuyển hoặc thuốc hạ đường huyết dễ rối loạn cân bằng nội môi nếu tiêu chảy kéo dài.

Bác sĩ khuyên người bị tiêu chảy cấp nên bù nước và điện giải sớm, sử dụng dung dịch oresol pha đúng theo hướng dẫn. Oresol chứa glucose và các chất điện giải giúp tăng hấp thu natri qua cơ chế đồng vận chuyển natri – glucose tại ruột. Trường hợp không có oresol có thể tạm thời sử dụng nước cháo loãng, nước súp hoặc nước dừa tươi để bù nước. Tuy nhiên, cần tránh dùng nước ngọt có gas hoặc các loại nước chứa quá nhiều đường vì có thể làm triệu chứng nặng hơn.

Người bệnh nên đến cơ sở y tế khi có các dấu hiệu như tiêu chảy nhiều lần trong ngày, sốt cao, đau bụng dữ dội, phân có máu hoặc tiêu chảy kéo dài trên ba ngày không cải thiện. Trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh nền cần đi khám sớm hơn để được đánh giá, điều trị kịp thời.

Thảo Nhi