Tiêm kích F/A-18E Super Hornet thực hiện hạ cánh trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Hải quân Mỹ khi tham gia chiến dịch tập kích Iran (Ảnh: Reuters).
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14/3 tuyên bố “nhiều quốc gia, đặc biệt là những nước bị ảnh hưởng bởi nỗ lực của Iran nhằm đóng cửa eo biển Hormuz, sẽ gửi tàu chiến, phối hợp với Mỹ, để giữ cho tuyến đường này mở và an toàn”.
Ông Trump hy vọng Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh và các nước khác sẽ gửi tàu chiến tới vùng biển gần lãnh thổ Iran.
Ngày 15/3, Tổng thống Trump cho biết Mỹ đã “nhận được một số phản hồi tích cực” sau khi liên hệ với các quốc gia để hỏi xem liệu họ có thể giúp đảm bảo an ninh eo biển Hormuz hay không. Ông thừa nhận một vài nước “không muốn tham gia”.
Ông Trump từ chối nêu tên cụ thể các quốc gia mà chính quyền Mỹ đã liên hệ.
“Chúng tôi đã liên lạc với họ hôm nay và đêm qua, nhưng chúng tôi đã nhận được một số phản hồi tích cực. Một vài nước không muốn tham gia”, ông nói với các phóng viên trên chuyên cơ Không Lực Một.
“Một số nước có tàu quét mìn. Điều đó rất tốt. Một số nước có loại tàu nhất định có thể giúp chúng tôi. Một số tàu quét mìn của các nước sẽ rất hữu ích”, ông nói thêm.
Vị trí eo biển Hormuz (Ảnh: BBC).
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi ngày 16/3 cho biết Nhật Bản không có kế hoạch điều động tàu hải quân để hộ tống các tàu chở dầu ở Trung Đông, sau khi Tổng thống Trump kêu gọi các đồng minh hỗ trợ hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz.
“Chúng tôi chưa đưa ra bất kỳ quyết định nào về việc điều động tàu hộ tống. Chúng tôi đang tiếp tục xem xét những gì Nhật Bản có thể làm một cách độc lập và những gì có thể làm trong khuôn khổ pháp luật”, bà Takaichi nêu rõ.
Lời kêu gọi của Tổng thống Trump đặt Tokyo vào thế khó, vì mặc dù phụ thuộc rất nhiều vào năng lượng Trung Đông, nhưng Hiến pháp Nhật Bản hạn chế phạm vi hoạt động quân sự ở nước ngoài.
Lực lượng Phòng vệ Hàng hải Nhật Bản đã tiến hành các hoạt động chống cướp biển ở vùng biển gần Trung Đông, nhưng những nhiệm vụ đó là các hoạt động tuần tra an ninh chứ không phải là các nhiệm vụ chiến đấu chống lại các chủ thể nhà nước.
Nhật Bản có thể triển khai quân đội ra nước ngoài để đối phó với những gì họ xác định là mối đe dọa hiện hữu đối với quốc gia, nhưng điều đó sẽ gặp khó khăn về mặt chính trị và vượt qua ngưỡng pháp lý cao đối với chính phủ của bà Takaichi.
Thủ tướng Takaichi sẽ đến Washington trong tuần này để hội đàm với Tổng thống Trump. Hai nhà lãnh đạo dự kiến trao đổi về cuộc xung đột Iran.
“Tôi muốn tham gia các cuộc thảo luận nghiêm túc dựa trên quan điểm và lập trường của Nhật Bản về việc cần thiết phải sớm giảm leo thang căng thẳng sớm”, bà Takaichi nhấn mạnh.
Ông Takayuki Kobayashi, trưởng ban chính sách của đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, nói: “Tôi cho rằng ngưỡng để điều tàu hải quân Nhật Bản đến khu vực này là “cực kỳ cao” theo luật hiện hành của Nhật Bản”.
Ông nói thêm: “Về mặt pháp lý, chúng ta không loại trừ khả năng này, nhưng xét đến tình hình hiện tại khi cuộc xung đột đang diễn ra, tôi tin rằng đây là điều cần phải được xem xét hết sức thận trọng”.
Nhật Bản, nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới, là nước nhập khẩu dầu lớn thứ 5, trong đó 95% dầu từ Trung Đông và 70% đi qua eo biển Hormuz.
Tại Hàn Quốc, nghị sĩ Song Eon-seog, lãnh đạo phe đa số của đảng đối lập chính, đảng Quyền lực Nhân dân (PPP), hôm 16/3 cho biết bất kỳ quyết định nào về việc điều động tàu chiến của Hàn Quốc đến eo biển Hormuz đều cần sự chấp thuận của Quốc hội.
“Vấn đề triển khai quân đội của chúng ta đến một khu vực có khả năng cao xảy ra xung đột sẽ là một quyết định nghiêm trọng. Đây là vấn đề cần sự chấp thuận của Quốc hội theo Hiến pháp và các luật liên quan”, ông Song phát biểu.
Ông cũng cho biết vấn đề điều động đơn vị hải quân Cheonghae, hiện hoạt động tại Vịnh Aden để chống cướp biển, đến eo biển Hormuz sẽ cần sự chấp thuận của Quốc hội. Ông nhấn mạnh rằng điều đó sẽ làm thay đổi mục đích ban đầu của việc điều động đơn vị này.
Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc cho biết sẽ cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đưa ra phản hồi đối với yêu cầu của Tổng thống Trump.
“Hàn Quốc đang xem xét toàn diện và tìm hiểu nhiều biện pháp khác nhau… để đảm bảo an toàn cho các tuyến đường vận chuyển năng lượng”, một quan chức thuộc Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc tuyên bố.
Sau lời kêu gọi của Tổng thống Mỹ, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố các hành động của Pháp ở Trung Đông “hoàn toàn mang tính phòng thủ”, nhằm bảo vệ lợi ích của Pháp, các đối tác khu vực và tự do hàng hải, đồng thời cảnh báo việc Pháp trở thành mục tiêu tấn công là điều không thể chấp nhận được.
“Sự leo thang không kiểm soát mà chúng ta đang chứng kiến đang đẩy toàn bộ khu vực vào hỗn loạn, với những hậu quả nghiêm trọng hiện nay và trong những năm tới”, ông Macron cho biết.
Tuần trước, Tổng thống Macron cho biết Paris đang triển khai 8 tàu hộ vệ, hai tàu sân bay trực thăng đổ bộ và tàu sân bay Charles de Gaulle đến phía đông Địa Trung Hải và Biển Đỏ như một phần của nỗ lực phòng thủ nhằm hỗ trợ các đối tác và giúp bảo vệ tự do hàng hải.
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Pháp tuyên bố nước này sẽ không điều tàu chiến đến eo biển Hormuz.
“Không. Nhóm tác chiến tàu sân bay (Pháp) đang ở phía Đông Địa Trung Hải”, Bộ Ngoại giao Pháp cho biết.
Người phát ngôn của Bộ Quốc phòng Anh cho biết rằng Anh “đang thảo luận với các đồng minh và đối tác về một loạt lựa chọn để đảm bảo an ninh vận tải biển trong khu vực”.
Tại Australia, Bộ trưởng Giao thông vận tải nước này cho biết Australia sẽ không cử tàu đến eo biển Hormuz, sau lời kêu gọi của Tổng thống Donald Trump.
“Chúng tôi đã nói rõ về đóng góp của mình liên quan đến các yêu cầu, và cho đến nay, đó là hỗ trợ UAE – cung cấp máy bay để hỗ trợ quốc phòng, đặc biệt là với số lượng lớn người Australia đang đóng quân ở khu vực này – nhưng chúng tôi sẽ không điều tàu đến eo biển Hormuz”, Bộ trưởng King nói với ABC.
“Chúng tôi biết điều đó quan trọng như thế nào, nhưng đó không phải là điều chúng tôi được yêu cầu hoặc đang đóng góp”, quan chức Australia nêu rõ.
Người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington không cho biết liệu Bắc Kinh có kế hoạch triển khai lực lượng hải quân đến eo biển Hormuz hay không.
Người phát ngôn nói rằng Trung Quốc kêu gọi chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch, và “tất cả các bên đều có trách nhiệm đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định và không bị gián đoạn”.
Tổng thống Trump ngày 15/3 cho biết ông có thể hoãn cuộc gặp thượng đỉnh dự kiến với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, nếu Bắc Kinh không giúp giải quyết tình trạng tắc nghẽn eo biển Hormuz.
“Tôi nghĩ Trung Quốc cũng nên hỗ trợ vì Trung Quốc lấy 90% lượng dầu mỏ từ eo biển Manche”, ông Trump nói, đồng thời cho biết ông muốn biết lập trường của Bắc Kinh trước chuyến thăm.
“Chúng tôi có thể hoãn chuyến đi”, ông Trump tuyên bố.
Tổng thống Mỹ cho rằng các quốc gia được hưởng lợi từ eo biển Hormuz nên giúp bảo vệ tuyến hàng hải này.
Kể từ khi xung đột bắt đầu nổ ra vào ngày 28/2, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã gần như phong tỏa eo biển, khiến nhiều tàu chở dầu bị mắc kẹt. Việc nguồn cung bị gián đoạn đã góp phần khiến giá dầu tăng mạnh và gây áp lực lớn lên nền kinh tế toàn cầu.
Hormuz là tuyến thương mại then chốt giữa Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, nơi khoảng 1/5 lượng dầu của thế giới đi qua. Năm ngoái, khoảng 20 triệu thùng dầu đã đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi bác bỏ tuyên bố rằng Iran đã đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz. Ông nói rằng tuyến đường này chỉ bị chặn đối với “các tàu của Mỹ và Israel, chứ không phải của các nước khác”.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/cac-nuoc-dong-loat-len-tieng-khi-my-keu-goi-dua-tau-chien-toi-gan-iran-20260316110808077.htm
