Đề xuất từ 2026 khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người nghèo, mắc bệnh mạn tính

Lộ trình này được Bộ Y tế đưa vào dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, đang được lấy ý kiến. Đây là bước đi cụ thể hóa Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, với mục tiêu để toàn dân được khám sức khỏe định kỳ miễn phí, tiến tới miễn viện phí cơ bản vào năm 2030.

Theo đó, từ năm 2026, ưu tiên khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính, người sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn, xã đảo, đặc khu.

Từ năm 2028, thực hiện khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho các nhóm còn lại.

Phạm vi khám và danh mục sàng lọc do Bộ Y tế ban hành, người dân được khám tổng quát và tầm soát một số bệnh phổ biến theo hướng dẫn chuyên môn. Việc tổ chức được thực hiện tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ điều kiện hoặc thông qua hình thức lưu động, bảo đảm tuân thủ quy định.

Ông Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho hay dự tính khoảng 24 triệu người lao động được khám sức khỏe định kỳ và khoảng 20 triệu người thuộc nhóm ưu tiên, năm 2026 có thể đạt khoảng 50% dân số được khám sức khỏe và sàng lọc bệnh. Chương trình tiếp tục mở rộng trong năm 2027 và hướng tới bao phủ toàn bộ người dân từ năm 2028.

Trên thực tế, một số địa phương, như TP HCM đã triển khai khám sức khỏe miễn phí cho người cao tuổi từ hai năm nay.

Giải thích thêm về nhóm bệnh tầm soát, ông Đức cho biết địa phương sẽ căn cứ mô hình bệnh tật để xây dựng kế hoạch khám phù hợp. “Ví dụ với nhóm trung niên hoặc người cao tuổi, việc sàng lọc có thể tập trung vào các bệnh phổ biến như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, gout hoặc bệnh tuyến tiền liệt, nhằm nâng cao hiệu quả và tránh lãng phí nguồn lực”, ông Đức nói.

Dự thảo nghị định cũng quy định nguồn kinh phí thực hiện từ ngân sách nhà nước, Quỹ BHYT và các nguồn hợp pháp khác. Nguyên tắc chi trả, danh mục dịch vụ và phương thức thanh toán phù hợp với quy định về giá dịch vụ khám bệnh chữa bệnh và phạm vi quyền lợi của người tham gia BHYT bảo đảm công khai, minh bạch và khả thi trong tổ chức thực hiện. Ủy ban nhân dân các cấp và cơ quan liên quan có trách nhiệm xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai, bảo đảm nguồn lực, kiểm tra, giám sát và báo cáo kết quả thực hiện.

Trước đó, lý giải về chính sách khám sức khỏe định kỳ miễn phí, tiến tới miễn viện phí cơ bản, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết mục tiêu không phải “miễn phí tuyệt đối” mà là giảm tối đa phần chi phí người dân phải đồng chi trả, tăng độ bao phủ bảo hiểm y tế (BHYT), qua đó giảm tỷ lệ tử vong do phát hiện bệnh muộn. Chính sách hướng tới một hệ thống y tế công bằng, hiệu quả, bền vững và không ai bị bỏ lại phía sau.

Theo định hướng này, Nhà nước và Quỹ BHYT sẽ chi trả các dịch vụ y tế cơ bản, thiết yếu, trước hết áp dụng cho nhóm chính sách, người yếu thế. Với dịch vụ y tế theo yêu cầu, vượt mức cơ bản thì người bệnh vẫn phải chi trả một phần để nâng cao ý thức sử dụng dịch vụ hợp lý, tiết kiệm chi phí. Một số dịch vụ phòng bệnh, quản lý bệnh mạn tính, khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc theo yêu cầu tại cấp khám chữa bệnh ban đầu cũng sẽ được ngân sách và Quỹ BHYT chi trả.

Lê Nga