Hàng không thế giới khát nhiên liệu do căng thẳng Trung Đông

Theo tờ Financial Times, khi giá nhiên liệu máy bay tiến gần mốc 200 USD/thùng, các hãng hàng không buộc phải tối ưu chi phí, tăng giá vé, cắt giảm dịch vụ do nhiều tuyến bay không còn hiệu quả kinh tế, đồng thời triển khai nhiều biện pháp ứng phó khác.

Đứt gãy chuỗi cung ứng

Ngành hóa dầu tại châu Á và châu Âu phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Trung Đông. Theo dữ liệu từ tổ chức xếp hạng tín nhiệm hàng đầu thế giới S&P Global, trước khi xung đột nổ ra, khu vực này cung ứng gần một nửa lượng nhiên liệu hàng không (Jet A1) nhập khẩu của châu Âu trong năm 2025. 

Dù ít nhập khẩu trực tiếp hơn, châu Á vẫn chịu áp lực lớn do phụ thuộc vào dầu thô và các sản phẩm trung gian từ Trung Đông để duy trì hoạt động của các nhà máy lọc dầu trong nước.

Theo báo cáo mới từ Đài CNN, giá Jet A1 đã chạm ngưỡng kỷ lục trong vòng 2 năm qua. Tính đến giữa tháng 3-2026, chỉ số giá nhiên liệu bay toàn cầu (Jet Fuel Price Index) đã tăng vọt lên 190,8 USD/thùng. Riêng tại khu vực châu Á, giá Jet A1 chạm mức 203,3 USD/thùng – gấp ba lần mức trung bình trước xung đột.

Đà tăng phi mã này đã thay đổi cấu trúc chi phí của ngành. Nếu trước đây nhiên liệu chỉ chiếm 25 – 30% tổng chi phí vận hành, nay tăng lên khoảng 38%.

Ngoài ra tình hình càng trầm trọng khi nguồn cung bị siết chặt nhằm bảo đảm an ninh năng lượng. Tại châu Á, Trung Quốc và Thái Lan siết chặt xuất khẩu nhiên liệu máy bay, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt.

Watson Farley & Williams, công ty luật chuyên về năng lượng, cơ sở hạ tầng và vận tải, cảnh báo nếu lượng nhiên liệu dự trữ của các sân bay và hãng hàng không cạn kiệt trong một thời gian dài, các hãng sẽ không thể tiếp nhiên liệu và sẽ phải giảm quy mô hoạt động, từ đó “dẫn đến hậu quả sâu rộng”. 

Tổng giám đốc Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA) Willie Walsh nhận định với Hãng tin Reuters: “Cuộc xung đột sẽ đẩy giá lên cao và không ai thắng cuộc. Trong kịch bản xấu nhất, ngành hàng không sẽ phải đánh giá lại toàn bộ chiến lược nếu xung đột kéo dài”.

Các kịch bản ứng phó

Hiện nhiều hãng hàng không như Qantas, Air India, Cathay Pacific và IndiGo đã triển khai phụ phí nhiên liệu theo từng giai đoạn. Hãng tin AFP dẫn lời Giám đốc điều hành Cathay Pacific Ronald Lam cho biết: “Kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng nổ, giá nhiên liệu đã tăng gấp đôi. Vì vậy chúng tôi sẽ sớm công bố việc tăng phụ phí tương ứng”.

Tại Thái Lan, Giám đốc tài chính Cherdchom Therdthirasak của Thai Airways cho biết tuần này hãng sẽ tăng giá vé từ 10% đến 15% do nhu cầu quá lớn và chi phí nhiên liệu tăng cao. 

“Hành khách có kế hoạch đi du lịch nên đặt vé càng sớm càng tốt trước khi giá vé tăng thêm. Trong hai tuần tới, vé sẽ cực kỳ khan hiếm trên cả các tuyến bay châu Âu và các điểm đến khác” – Hãng tin Bloomberg dẫn lời ông Cherdchom.

Trong khi đó, Air India áp dụng phụ phí 125 – 200 USD mỗi hành khách cho các chuyến bay đường dài sang châu Âu và Bắc Mỹ, các chuyến bay nội địa tăng khoảng 4,3 USD.

Bên cạnh việc tăng phí, một số hãng còn chọn hủy hoặc cắt giảm chuyến bay. Đài ABC News dẫn số liệu từ Công ty phân tích hàng không Cirium cho biết hơn 43.000 chuyến bay đã bị hủy trên toàn cầu kể từ khi cuộc khủng hoảng ở Trung Đông bắt đầu.

Đáng chú ý các hãng hàng không lớn còn chọn cắt giảm chi phí nhân sự và đa dạng hóa nguồn năng lượng. Đơn cử Lufthansa (Đức) đã triển khai chương trình “tự nguyện nghỉ việc” và đóng băng tuyển dụng các vị trí hành chính.

Air France-KLM lại chọn cách đầu tư vào tương lai bằng việc ký kết các hợp đồng dài hạn mua nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào dầu mỏ truyền thống, theo Bloomberg. 

Tuy nhiên thị trường SAF hiện vẫn còn rất nhỏ so với nhu cầu thực tế. Theo Báo cáo nhiên liệu hàng không bền vững toàn cầu của CleanBridge, SAF hiện chỉ chiếm dưới 1% tổng nhiên liệu tiêu thụ trong toàn ngành và giá của SAF có thể cao gấp 2 – 2,5 lần so với nhiên liệu phản lực thông thường, gây sức ép lớn lên chi phí của các hãng.

Hàng không thế giới ‘đứng hình’ vì chiến sự

Mở trang theo dõi chuyến bay những ngày này, điều dễ nhận thấy nhất ở Trung Đông là một khoảng trống mênh mông trên bầu trời – nơi lẽ ra phải là một trong những giao điểm hàng không nhộn nhịp nhất thế giới.