Tên lửa của Houthi (Ảnh: Reuters).
Lực lượng Houthi tại Yemen đã tham gia vào cuộc chiến ở Trung Đông bằng cách tiến hành các đòn tấn công vào Israel. Một số nhà phân tích cảnh báo sự tham gia này có thể mở ra một mặt trận mới trong xung đột, khả năng phong tỏa eo biển Bab al-Mandeb, một điểm nghẽn quan trọng khác của thương mại hàng hóa toàn cầu.
Chuẩn tướng Yahya Saree, người phát ngôn quân sự của Houthi, cuối tuần qua tuyên bố cuộc tấn công đầu tiên của nhóm do Iran hậu thuẫn nhằm vào Israel. Sau đó, ông tuyên bố, các chiến dịch sẽ tiếp diễn trong những ngày tới cho đến khi Israel “chấm dứt các cuộc tấn công và hành động khiêu khích”.
Liệu cảnh báo của Houthi có làm dấy lên nguy cơ một cuộc chiến khu vực rộng lớn hơn, đặc biệt khi nhóm này có khả năng phong tỏa Bab al-Mandeb và tấn công các mục tiêu vượt xa lãnh thổ Yemen?
Cho đến nay, không giống Hezbollah ở Li Băng hay các nhóm vũ trang tại Iraq, Houthi chưa đưa ra tuyên bố chính thức về việc tham chiến.
Theo giới quan sát, việc Houthi tham chiến sẽ được Iran hoan nghênh.
“Xét trong bối cảnh rộng hơn, các quan chức Tehran từ lâu đã coi Houthi là đồng minh thân cận. Tuy nhiên, quyết định và hành động của họ phần lớn mang tính độc lập”, ông nói.
Chuyên gia Negar Mortazavi nhận định việc Houthi tham chiến “không có gì bất ngờ”, vì các bước đi của Iran phù hợp với những cảnh báo trước đó về việc mở rộng xung đột ra toàn khu vực.
Tuy nhiên, cựu nhà ngoại giao Mỹ Nabeel Khoury cho rằng các cuộc tấn công tên lửa của Houthi vào Israel mới chỉ là “sự tham gia mang tính biểu tượng, chưa phải toàn diện”.
“Họ bắn vài quả tên lửa như một lời cảnh báo… nhưng chưa thực sự dấn thân hoàn toàn”, ông nói, đồng thời cho rằng nếu leo thang, động thái quan trọng nhất của Houthi sẽ là phong tỏa Bab al-Mandeb bằng xuồng, thủy lôi hoặc tên lửa.
“Chỉ cần tấn công vài tàu đi qua, toàn bộ vận tải thương mại qua biển Đỏ có thể bị đình trệ. Đó sẽ là lằn ranh đỏ và các cuộc tấn công vào Yemen sẽ diễn ra rất nhanh”, ông cảnh báo.
Trong khi đó, việc vận chuyển dầu khí qua eo biển Hormuz gần như đã đình trệ sau khi Iran tấn công tàu thuyền, gây ra khủng hoảng năng lượng toàn cầu và làm gia tăng lạm phát.
Bab al-Mandeb nằm giữa Yemen ở phía đông bắc và Djibouti cùng Eritrea ở phía tây nam, nối biển Đỏ với vịnh Aden và sau đó là Ấn Độ Dương. Tại điểm hẹp nhất, nó rộng khoảng 29km, khiến giao thông bị giới hạn trong 2 luồng tàu ra vào, và trên thực tế chịu sự kiểm soát của Houthi.
Vị trí eo biển Bab al-Mandeb (Ảnh: EIA).
Đây là một trong những tuyến vận tải biển quan trọng nhất thế giới, đặc biệt đối với dầu thô và nhiên liệu từ Vùng Vịnh đi tới Địa Trung Hải qua kênh đào Suez hoặc tuyến ống Sumed, cũng như hàng hóa hướng sang châu Á, bao gồm dầu của Nga.
Theo các chuyên gia, “lá bài chính” của Houthi trong cuộc chiến chính là Bab al-Mandeb. Nếu Houthi quyết định phong tỏa eo biển, tác động sẽ trở nên rất mạnh mẽ.
Hiện tại, hoạt động hàng hải vẫn diễn ra, kể cả với tàu liên quan đến Mỹ và Israel. Tuy nhiên, điều này có thể thay đổi nếu Israel tấn công cảng Hodeidah hoặc cơ sở hạ tầng dân sự tại Yemen.
Cả Houthi và Iran đều chưa xác nhận kế hoạch phong tỏa tuyến đường biển này.
Tuy nhiên, một quan chức quân sự Iran cho biết nước này có thể mở mặt trận mới tại Bab al-Mandeb nếu bị tấn công. Trong khi đó, một quan chức Houthi nói việc đóng eo biển “là một trong những lựa chọn”.
Theo Al Jazeera, nếu tuyến đường này bị gián đoạn, Iran và các đồng minh sẽ có thêm đòn bẩy trong bối cảnh bị Israel và Mỹ không kích.
Chuyên gia Elisabeth Kendall cảnh báo đây sẽ là “kịch bản ác mộng”: Nếu cả Hormuz và Bab al-Mandeb đều bị hạn chế, thương mại tới châu Âu có thể bị tê liệt nghiêm trọng.
Tuy nhiên, bà cũng lưu ý Houthi có thể không muốn kích động phản ứng mạnh từ Ả rập Xê út hoặc khu vực rộng lớn hơn.
Trước đây, năm 2024, Houthi đã tấn công tàu thương mại tại biển Đỏ, nói rằng họ nhắm vào các tàu liên quan tới Israel để phản đối chiến dịch quân sự tại Gaza.
Nhà phân tích Ahmed Nagi cho rằng việc Houthi hiện chỉ tấn công trực tiếp Israel mà chưa phong tỏa lối vào biển Đỏ là một tính toán chiến lược có chủ ý.
“Bab al-Mandeb vẫn là một trong những huyết mạch nhạy cảm nhất của kinh tế toàn cầu, với khoảng 10% thương mại thế giới đi qua”, ông nói.
Hiện tại, Houthi dường như đang điều chỉnh hành động theo chiến lược chung của Tehran. “Mục tiêu là hỗ trợ Iran trong đàm phán và họ đang đặt cược rằng có thể sẽ có lối thoát, nên chưa cần sử dụng đến Bab al-Mandeb”, ông dự đoán.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/tinh-toan-cua-houthi-khi-mo-mat-tran-moi-yem-tro-dong-minh-iran-20260330091540938.htm
