Vì sao người trẻ khỏe mạnh vẫn có nguy cơ trở nặng do viêm não mô cầu?

Căn bệnh nguy hiểm với diễn tiến tính bằng giờ

Vừa qua, một học sinh tại Phú Quốc diễn tiến nặng và tử vong nhanh sau nhiễm viêm não mô cầu, dù bệnh nhi không có sẵn bệnh nền và hoàn toàn khỏe mạnh trước đó.

Nhận định về trường hợp này, BS.CKI Hồ Thanh Lịch – Trưởng khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn cho biết, viêm não mô cầu do song cầu khuẩn Gram âm Neisseria meningitidis xâm nhập vào đường hô hấp, đi vào máu và vượt qua hàng rào máu – não, gây viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết – hai thể bệnh nguy hiểm có nguy cơ tử vong cao trong thời gian rất ngắn. Ngoài ra, bệnh còn có thể gây viêm phổi, viêm khớp hoặc viêm nội tâm mạc (viêm trong cơ tim).

Theo BS.CKI Hồ Thanh Lịch, trẻ em và thanh thiếu niên khỏe mạnh lại là nhóm đối tượng dễ diễn tiến bệnh nặng khi nhiễm viêm não mô cầu (Ảnh: BVCC).

Ở giai đoạn đầu, bệnh dễ bị nhầm với cúm khi chỉ có các triệu chứng như sốt, đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi. Khi tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện cứng gáy, lơ mơ, nhạy cảm với ánh sáng; đặc biệt là nổi ban màu tím sẫm trên da – dấu hiệu cảnh báo nhiễm khuẩn huyết nặng.

Trường hợp bệnh nhi tại Phú Quốc gần đây cho thấy bệnh có thể chuyển nặng rất nhanh, từ triệu chứng ban đầu đến sốc nhiễm trùng và tử vong ngay trong ngày nhập viện. “Ngay cả khi qua giai đoạn nguy kịch, người bệnh vẫn có nguy cơ đối mặt với các di chứng nặng nề như tổn thương não, điếc hoặc hoại tử chi phải đoạn chi”, bác sĩ Lịch cho biết.

Lý do người trẻ khỏe mạnh vẫn có thể trở nặng khi mắc bệnh

Theo bác sĩ Lịch, một số đặc điểm sau khiến bệnh dễ diễn tiến nặng chỉ trong thời gian ngắn.

Thứ nhất, vi khuẩn não mô cầu có khả năng xâm nhập vào máu và nhân lên với tốc độ rất nhanh, giải phóng độc tố gây tổn thương nội mạc mạch máu. Từ đó, cơ thể có thể rơi vào tình trạng sốc nhiễm trùng, suy đa cơ quan và tử vong chỉ trong vòng vài giờ nếu không được can thiệp kịp thời.

Mặt khác, ở một số người trẻ, hệ miễn dịch hoạt động mạnh có thể phản ứng quá mức với độc tố vi khuẩn, tạo ra tình trạng viêm toàn thân nghiêm trọng – còn gọi là “bão cytokine”. Phản ứng này làm rối loạn tuần hoàn, gây tổn thương mạch máu lan rộng, dẫn đến xuất huyết và hoại tử mô nhanh chóng. Trong trường hợp nặng nhất, người bệnh bắt buộc phải đoạn chi để bảo toàn tính mạng.

Việc chưa có miễn dịch đặc hiệu (chưa tiêm đủ vaccine phòng ngừa) với các chủng não mô cầu cũng khiến cơ thể không kịp kiểm soát sự phát triển của vi khuẩn khi nhiễm bệnh.

Cuối cùng, các yếu tố như căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ hoặc vừa mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cũng làm giảm khả năng đáp ứng miễn dịch, từ đó khiến bệnh diễn tiến nặng hơn.

Chủ động phòng ngừa bệnh viêm não mô cầu

Theo bác sĩ Lịch, người dân cần thực hiện một số biện pháp để giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng do viêm não mô cầu gây ra.

Giữ vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho, hắt hơi.

Đeo khẩu trang: Tại bệnh viện, nơi đông người, hoặc nơi đã xảy ra ca bệnh.

Hạn chế tụ tập đông người: Nếu không thật sự cần thiết, nhất là khi có khuyến cáo từ cơ quan y tế.

Tránh tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp, bao gồm: Sốt, ho, hoặc nghi ngờ nhiễm bệnh.

Theo dõi các dấu hiệu bất thường và thăm khám sớm khi: Sốt cao, đau đầu, phát ban ra da.

Tiêm vaccine phòng não mô cầu: Đây là biện pháp hiệu quả nhất giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và ngăn ngừa biến chứng nặng.

Viêm não mô cầu có thể xảy ra với bất kỳ đối tượng nào, cần thăm khám ngay khi xuất hiện các dấu hiệu sốt cao, đau đầu, phát ban ra da (Ảnh: BVCC).

BS.CKI Hồ Thanh Lịch nhấn mạnh, trong bối cảnh xã hội ngày càng năng động và giao tiếp nhiều, việc chủ động trang bị kiến thức, nhận biết sớm triệu chứng và nâng cao ý thức phòng bệnh là đặc biệt quan trọng. Đồng thời, người dân nên thăm khám sớm tại các cơ sở y tế uy tín khi có dấu hiệu nghi ngờ, nhằm kịp thời can thiệp và hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm.