Biến chất thải thành tài nguyên

Chiều 31-3, Cục Môi trường – Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổ chức hội thảo trực tiếp kết hợp trực tuyến lấy ý kiến về khó khăn, vướng mắc trong quản lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải nhựa và định hướng sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện nội dung dự kiến sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.

Lắng nghe mọi ý kiến

Phát biểu tại hội thảo, ông Hồ Kiên Trung, Phó Cục trưởng Cục Môi trường, thông tin công tác triển khai Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 ở các địa phương đang gặp khó khăn. Phân loại chất thải rắn, chất thải nhựa mới dừng lại như mô hình thí điểm, chưa đi vào thực chất, hành động chưa mang tính xuyên suốt.

Vì vậy, dự thảo sửa đổi luật lần này là cơ hội giúp chính sách quản lý, phân loại hoàn thiện hơn thông qua nhận diện vướng mắc để chỉnh sửa, góp ý.

“Tôi mong muốn đại biểu, chuyên gia, đại diện địa phương, doanh nghiệp… đưa ra vấn đề như bất cập cơ sở hạ tầng trước nhu cầu phân loại, tái chế… Đồng thời, đề xuất giải pháp cụ thể, đặc biệt trong việc phân loại chất thải, đấu giá, xử lý. Thậm chí, những ý kiến phản biện, trái chiều sẽ được lắng nghe” – ông Trung nói.

Băn khoăn việc phân loại

PGS-TS Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Trưởng Khoa Môi trường, Trường Đại học Tài nguyên – Môi trường Hà Nội, nhận xét khi triển khai Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, chất thải rắn sinh hoạt được phân thành 3 loại gồm chất thải có khả năng tái sử dụng, tái chế; chất thải thực phẩm; chất thải rắn sinh hoạt khác. Tuy nhiên, nhiều địa phương phản hồi nguyên tắc phân loại rác thải tại nguồn này chưa thực sự hợp lý. Bởi, chất thải thực phẩm vừa có khả năng tái sử dụng, tái chế, thu hồi năng lượng vừa có thể phải xử lý phức tạp hơn.

Chất thải thực phẩm chiếm 40% đến 60% tổng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt nhưng có tới 13/34 tỉnh, thành thiếu hạ tầng xử lý riêng cho chất thải thực phẩm. “Thậm chí, chưa tỉnh nào thực hiện được phân loại rác thải thành 3 loại theo quy định tại khoản 1 điều 75 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, mà chỉ có thí điểm” – bà Hạnh nói.

Từ đó, bà Hạnh kiến nghị phân loại chất thải rắn tại nguồn thành 2 loại là chất thải có khả năng tái sử dụng, tái chế; chất thải rắn sinh hoạt khác. Bên cạnh đó, cần phân quyền cho địa phương chủ động phân loại chất thải rắn sinh hoạt, Trung ương thực hiện chức năng giám sát.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Hoài Linh, hoạt động trong tổ chức phi chính phủ về lĩnh vực môi trường, cho rằng nên giao cho chính quyền địa phương chủ trì việc phân loại chất thải rắn tại nguồn, bởi các tỉnh có đặc thù khác nhau, cơ sở hạ tầng khác nhau, thậm chí mục đích sau phân loại cũng khác nhau.

Bên cạnh đó, nhấn mạnh việc đồng bộ giữa đầu vào, đầu ra trong phân loại, xử lý chất thải rắn là rất quan trọng, bà Linh dẫn chứng thực tế có đơn vị làm phân compost nhưng tiêu thụ không tốt nên đành ngừng… rồi kiến nghị nên có chính sách khuyến khích, hỗ trợ đơn vị tái chế, phân loại rác. Ngoài ra, theo bà Linh, nên tạo niềm tin cho người dân rằng việc phân loại rất quan trọng chứ không phải “tốn công, vô ích”.

Tác dụng từ thu phí theo khối lượng

Tại đầu cầu TP HCM, ông Nguyễn Hồng Nguyên, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM, chung nhận xét quy định phân loại chất thải rắn thành 3 khiến các địa phương gặp khó khăn nhất định. Theo ông, việc tái chế chất thải hữu cơ từ thực phẩm rất cần được thu gom tái chế. Tuy nhiên, tái chế cần phải đáp ứng công nghệ mới làm phân bón, thức ăn chăn nuôi và không phải nơi nào cũng đủ điều kiện thực hiện.

Bên cạnh đó, quy định phân loại chất thải thực phẩm tại nguồn nhưng khi xử lý lại gom chung thì việc phân loại này không còn ý nghĩa cũng như dễ gây phản cảm từ phía người dân.

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM ủng hộ phương án phân loại thành nhóm 2 gồm rác tái chế và nhóm chất thải khác. Sau đó, khi người dân ý thức hơn trong phân loại rác thì tùy vào điều kiện thực tế từng địa phương mà khuyến khích phân loại rác thêm nhóm khác.

Một vấn đề đáng quan tâm khác, theo ông Nguyên, các địa phương đang hướng đến thu phí dịch vụ theo thể tích, khối lượng. Công tác này nếu làm tốt thì chất thải rắn sinh hoạt mới giảm, người dân chú trọng trong phân loại hơn.

Do đó, ông Nguyên cũng kiến nghị sớm có hướng dẫn, thống nhất quy chuẩn để thu giá dịch vụ theo thể tích, khối lượng. Đồng thời, sớm hướng dẫn giải quyết vướng mắc liên quan đến giá, thuế, xuất hóa đơn trong chuỗi thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt.