Những đồi cát trắng trải dài ở xã Cam Hồng từng là vùng sinh thái đặc trưng của miền cát ven biển Quảng Trị, với thảm thực vật tự nhiên gồm cây dương và nhiều loại cây bụi giúp giữ cát. Bên dưới là các mạch nước ngầm được người dân khai thác phục vụ sinh hoạt. Tuy nhiên, sau nhiều năm khai thác cát làm vật liệu xây dựng, cảnh quan khu vực này đã thay đổi đáng kể, môi trường bị tác động rõ rệt.
Đồi cát biến dạng, xuất hiện nhiều hố sâu
Giữa tháng 3, theo phản ánh của người dân, phóng viên có mặt tại khu vực đồi cát từng được cấp phép khai thác cho Công ty TNHH Trường Thọ QB. Con đường vào mỏ vẫn còn hằn dấu bánh xe tải. Càng đi sâu, địa hình càng biến dạng với những gò cát cao thấp xen kẽ các hố sâu.
Tại hiện trường, nhiều khu vực sau khai thác để lại các hố lớn, có hố rộng hàng chục mét. Nước mưa đọng lại lâu ngày tạo thành những vũng nước nằm giữa bãi cát. Xung quanh là những bãi cát trắng trơ trọi, thảm thực vật tự nhiên rất thưa thớt.
Người dân địa phương cho biết trước đây khu vực này khá bằng phẳng, cây cối mọc tự nhiên giúp giữ cát và hạn chế gió. Sau khi bị khai thác, địa hình bị đào xới, nhiều nơi trở thành hố sâu nhưng chưa được san gạt hay trồng lại cây.
“Trước kia chỉ là những đồi cát thoai thoải, nay xuất hiện nhiều hố sâu khá lớn. Người dân cũng không rõ việc khai thác có đúng phạm vi, trữ lượng được cấp phép hay không” – một người dân sống gần khu vực mỏ phản ánh.
Khu vực đồi cát tại xã Cam Hồng (tỉnh Quảng Trị) bị đào xới sau quá trình khai thác cát, để lại nhiều hố sâu và bãi cát trống
Những hố sâu này không chỉ làm biến dạng cảnh quan mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, nhất là vào mùa mưa khi nước tích tụ. “Chúng tôi mong sau khi khai thác, doanh nghiệp san gạt lại mặt bằng, trồng cây để giữ cát. Để các hố sâu và bãi cát trống như hiện nay rất đáng lo ngại” – một người dân xã Cam Hồng nói.
Nhiều ý kiến cũng lo ngại việc khai thác có thể ảnh hưởng đến nguồn nước ngầm. Trước đây, các mạch nước trong đồi cát được người dân tận dụng cho sinh hoạt và sản xuất, nhưng hiện trạng này đang có nguy cơ bị xáo trộn.
Tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn
Theo tìm hiểu, tháng 11-2015, UBND tỉnh Quảng Bình (cũ) cấp phép cho Doanh nghiệp Tư nhân Trường Thọ QB (nay là Công ty TNHH Trường Thọ QB, địa chỉ tại thôn 1 Thanh Tân, xã Cam Hồng) khai thác cát tại khu vực này.
Mỏ cát được khai thác lộ thiên trên diện tích khoảng 7 ha, trữ lượng hơn 539.000 m³, công suất ban đầu 20.000 m³/năm. Đến tháng 6-2018, công suất được nâng lên 45.000 m³/năm. Thời hạn khai thác dự kiến đến năm 2029.
Khi cấp phép, cơ quan chức năng yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các quy định về bảo vệ môi trường, trong đó có phương án cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác và ký quỹ theo quy định.
Tuy nhiên, ghi nhận thực tế cho thấy nhiều khu vực sau khai thác vẫn chưa được cải tạo. Các bãi cát trắng tiếp tục phơi mình dưới nắng gió, trong khi những hố sâu vẫn tồn tại, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Người dân cho biết khu vực này chưa có rào chắn hay biển cảnh báo rõ ràng, gây rủi ro cho người qua lại, đặc biệt là trẻ em và người chăn thả gia súc.
Đáng chú ý, gần một năm trước, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã yêu cầu doanh nghiệp khẩn trương san gạt mặt bằng, trồng cây phục hồi môi trường, với thời hạn hoàn thành trước ngày 31-3-2025. Tuy nhiên, đến thời điểm ghi nhận, tình trạng vẫn chưa có nhiều chuyển biến.
Trao đổi với phóng viên, ông Ngô Văn Ninh, Phó Chủ tịch UBND xã Cam Hồng, cho biết chính quyền đã tiếp nhận phản ánh của người dân về tình trạng môi trường sau khai thác.
Theo ông Ninh, sau khi hoàn trả mặt bằng, doanh nghiệp phải trồng cây phục hồi môi trường theo phương án đã được phê duyệt nhưng việc này có thể chưa được triển khai đầy đủ.
Lãnh đạo UBND xã Cam Hồng cũng cho biết trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp, việc phân cấp quản lý khai thác khoáng sản chưa thật sự rõ ràng. Trong khi đó, địa phương thiếu thiết bị và nhân lực chuyên môn để kiểm tra, giám sát, dẫn đến khó khăn trong quản lý.
“Chúng tôi sẽ báo cáo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị để phối hợp kiểm tra, làm rõ việc khai thác có vượt trữ lượng hay không, đồng thời đôn đốc doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ phục hồi môi trường” – ông Ninh cho hay.
Đại diện Phòng Khoáng sản và Biến đổi khí hậu thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị khẳng định sẽ tiếp tục kiểm tra, giám sát việc thực hiện trách nhiệm cải tạo, phục hồi môi trường của doanh nghiệp sau phản ánh của báo chí.
Theo cơ quan chuyên môn, cải tạo môi trường sau khai thác khoáng sản là nghĩa vụ bắt buộc nhằm hạn chế tác động lâu dài đến hệ sinh thái và bảo đảm an toàn khu vực.
Người dân địa phương mong muốn các hố sâu sớm được san gạt, trồng cây để phục hồi thảm thực vật, trả lại cảnh quan và sự ổn định cho vùng đồi cát ven biển.
Phải cải tạo, phục hồi môi trường
Theo Luật Khoáng sản, tổ chức, doanh nghiệp được cấp phép phải thực hiện cải tạo, phục hồi môi trường theo phương án đã được phê duyệt. Các nội dung gồm: san gạt địa hình, lấp hố khai thác, trồng cây phục hồi thảm thực vật, ổn định cảnh quan và hệ sinh thái.
ĐƠN VỊ ĐỒNG HÀNH
Nguồn: https://nld.com.vn/dao-cat-dem-ban-moi-truong-bi-bo-quen-196260331194844686.htm
