Làm sao để người dân không ‘vùi tiền’ vào đất, vào vàng

Phát biểu thảo luận tại tổ Quốc hội về kinh tế xã hội sáng 10.4, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, nền kinh tế Việt Nam lớn thứ 32 thế giới, độ mở nền kinh tế gấp 2 lần GDP, tất cả những biến động bên ngoài sẽ tác động ngay trong nước. Nhưng luật pháp hiện vẫn đang có khoảng cách nhất định với luật pháp và thông lệ quốc tế.

Ví dụ, quốc tế mua bán hàng hóa có tính chất chiến lược phải mua trên sàn, có giá sàn, giá trần, nhưng “ta lại cứ phải đấu thầu”. Trong khi quốc tế họ chỉ đàm phán trong giá trần, giá sàn, ta yêu cầu phải đấu thầu thì xuất hiện một “ông chân gỗ” đứng ra, hệ quả ta mất thêm chi phí thời gian, chi phí cơ hội.

Do đó, theo ông Diên, vấn đề thể chế rất quan trọng để gỡ vướng, gỡ khó trong thực tiễn, đồng bộ với thông lệ quốc tế. Đây là vấn đề quan trọng nhất hiện nay, có thể làm theo từng tuần, từng tháng, tập trung để giải quyết bài toán khó tăng trưởng.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là thiết lập niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước. Phó chủ tịch Quốc hội nhận định, làn sóng đầu tư FDI hiện nay cho thấy nền kinh tế ổn định, không chỉ tình hình chính trị tạo môi trường tốt, mà còn do giá năng lượng ở mức thấp so với thế giới. Từng giữ vị trí Bộ trưởng Bộ Công thương, ông Diên lý giải, giá năng lượng thấp do chưa tính đúng tính đủ. 

Cạnh đó, chi phí tại Việt Nam thấp hơn so với khu vực, nhà đầu tư nước ngoài sang Việt Nam với thu nhập của họ sống rất tốt. Thị trường Việt Nam không chỉ 102 triệu dân trong nước mà hàng tỉ khách hàng từ các hiệp định FTA đã ký với các nước thế giới.

Tuy nhiên, từ thời còn làm Bộ trưởng Bộ Công thương ông Diên đã nhận thấy, “72 – 74% giá trị xuất khẩu hiện nay vẫn thuộc về các doanh nghiệp FDI. Đồng nghĩa là doanh nghiệp FDI hưởng lợi lớn từ giá năng lượng rẻ, giá nhân công rẻ và thị trường xuất khẩu rất lớn của Việt Nam”. Do đó, ông Diên cho rằng, tới đây phải chấn chỉnh thu hút đầu tư, không chỉ thu hút về vốn mà cả năng lực quản trị.

Theo Phó chủ tịch Quốc hội, phải đặt ra điều kiện để các nhà đầu tư nước ngoài đến Việt Nam không chỉ khai thác lợi thế mà phải lan tỏa cho cộng đồng doanh nghiệp trong nước, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa; khai thác nguồn nguyên liệu tại chỗ. Cụ thể, phải thiết lập lại môi trường đầu tư để doanh nghiệp FDI có nghĩa vụ, không chỉ mang tiền mà phải công nghệ mới, quản trị mới, có như vậy thu hút đầu tư mới thực chất.

Ông cũng thẳng thắn chỉ ra thực tế các doanh nghiệp trong nước “rất trồi sụt, ông nào to chủ yếu trong lĩnh vực bất động sản, muốn làm ăn ngay”. Trong khi đi vào sản xuất, nhất là công nghệ cao rất ít doanh nghiệp. Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cũng đề nghị Chính phủ sớm có giải pháp, “làm thế nào để người dân, xã hội yên tâm đầu tư chứ không phải vùi tiền vào trong đất, vùi tiền vào trong vàng, ném tiền ra nước ngoài đầu tư”.

Thu thuế nhưng phải dưỡng sức dân, doanh nghiệp

“Như vừa rồi siết chặt thuế tôi rất đồng tình. Nhưng siết như thế nào cho triệt để, thu thuế nhưng phải nuôi dưỡng nguồn thu, dưỡng sức dân, dưỡng sức doanh nghiệp. Siết ngay từ đầu rất khó, ví dụ hộ kinh doanh vẫn kê khai thuế, nhưng giai đoạn đầu có thể miễn bao nhiêu sau đó sẽ thực hiện”, Phó chủ tịch Quốc hội chia sẻ.

Ông cũng dẫn ví dụ nữa mà “ai cũng nhìn thấy, khắp nơi trên đất nước này có hàng trăm, hàng nghìn dự án bất động sản, giống như Trung Quốc cách đây nhiều năm có nhiều thành phố ma. Hàng trăm tỉ, hàng nghìn tỉ không được đưa vào sử dụng, đắp chiếu như thế khiến mỗi ngày qua đi lãi mẹ đẻ lãi con, lãi cháu, bốc hơi đi hàng chục tỉ”.

Ông Diên cũng đề nghị cần tập trung tháo gỡ các dự án, công trình dở dang trên cả nước, địa phương nào cũng có tới hàng chục, thậm chí hàng trăm tỉ USD nằm ở đó. Bộ KH-ĐT (cũ) từng xây dựng nghị quyết để Chính phủ cho ý kiến giải tỏa khó khăn, vướng mắc của 173 dự án năng lượng tái tạo. Chỉ riêng 173 dự án này tổng mức đầu tư lên tới 13 tỉ USD, không vận hành được rất lãng phí. Nếu gỡ được những dự án này thì nguồn lực huy động được rất lớn, tạo ra sức bật kinh tế trong năm 2026.