Ác mộng từ những ‘bóng ma trên trời’ ở Kherson

Vào giờ đón trẻ tại một trường mẫu giáo ở thành phố Kherson, miền nam Ukraine, Tanya Leshchenko mặc áo ấm cho con gái 5 tuổi ở hành lang lớp học. Nhưng trước khi bước ra ngoài, người phụ nữ 36 tuổi này vẫn còn một việc nữa phải làm.

Leshchenko kiểm tra nhóm chat trực tuyến để xem cảnh báo về máy bay không người lái (drone) Nga đang tấn công. Nhóm này cập nhật gần như liên tục các cảnh báo từ cộng đồng tại thành phố Kherson, cho thấy mức độ nguy hiểm mà người dân nơi đây phải đối mặt mỗi ngày từ những “bóng ma trên trời”, theo cách mà họ gọi.

Thở phào khi không thấy cảnh báo nào, Leshchenko cùng con bước vội tới trạm xe buýt để trở về nhà.

“Bạn không thể chạy thoát khỏi drone”, cô nói. “Nó vô cùng đáng sợ!”.

Tại Kherson, thành phố với những đại lộ rợp bóng cây và các dinh thự lộng lẫy, cổ kính, bầu trời giờ đây trở thành nỗi sợ đối với dân thường. Toàn bộ thành phố nằm trong phạm vi hoạt động của những chiếc drone tự sát giá rẻ, được quân đội Nga triển khai từ vùng lãnh thổ họ kiểm soát ngay bên kia sông Dnieper.

Chính quyền Kherson cho biết khoảng 200 dân thường đã thiệt mạng và 2.000 người bị thương trong các vụ tấn công bằng drone vào năm ngoái. Nga trong khi đó tuyên bố chỉ nhắm vào mục tiêu quân sự.

Dưới những “bóng ma drone”, cuộc sống của người dân Kherson đang dần chuyển xuống lòng đất. Các bệnh viện, cơ quan chính phủ, rạp hát và hàng chục tổ chức khác đã được di dời đến những địa điểm ngầm. Những phòng sinh hoạt tầng hầm thay thế cho các sân chơi ngoài trời, học sinh chủ yếu học trực tuyến.

Thành phố đang thử nghiệm vô số phương pháp chống drone, song chưa có cách nào thực sự hiệu quả. Quân đội đã xây dựng một bức tường ăng-ten gây nhiễu dọc theo bờ sông Dnieper. Hàng chục km lưới nhằm bẫy drone đã được giăng khắp những trục đường chính. Trên các vỉa hè, 250 hầm trú ẩn bằng bêtông cũng đã được thiết lập.

Các nhân viên đô thị mang theo thiết bị phát hiện drone cầm tay mỗi khi phải ra ngoài sửa chữa thiệt hại do bom đạn hoặc vá lưới bẫy. Các thiết bị này hoạt động bằng cách thu tín hiệu từ camera gắn trên drone, hiển thị những gì người điều khiển phía Nga đang nhìn thấy khi nhắm mục tiêu. Việc thấy chính mình hoặc xe của mình trên màn hình là một điềm báo khủng khiếp.

Việc này từng xảy ra với Yaroslav Shanko, người đứng đầu ủy ban quân sự – dân sự, tương đương chức thị trưởng, của thành phố.

“Bạn cần tăng tốc tối đa và điều khiển xe thật linh hoạt để thoát khỏi tầm quan sát của drone”, Shanko kể về lần ông bị nhắm mục tiêu. Bằng cách ngoặt đột ngột qua các góc cua và lao nhanh qua những con hẻm với vận tốc hơn 130 km/h, tài xế của ông đã giúp họ thoát khỏi chiếc drone bám đuôi.

Các loại drone cỡ nhỏ, thiết kế đơn giản, rẻ tiền đã khiến việc sở hữu vũ khí tấn công chính xác trở nên dễ dàng hơn, thay vì phải tốn hàng chục, thậm chí hàng trăm nghìn USD như trước đây.

Kherson chưa bao giờ được yên bình suốt 4 năm qua. Thành phố bị quân đội Nga kiểm soát trong 9 tháng đầu xung đột. Đến tháng 11/2022, lực lượng Ukraine phản công, buộc quân Nga rời khỏi thành phố, rút về bờ đông sông Dnieper.

Kể từ đó, quân đội Nga liên tục nã pháo vào Kherson từ phía bên kia sông. Và từ năm 2023, các drone tự sát bắt đầu mang tới cơn ác mộng mới cho người dân khu vực.

Bác sĩ phẫu thuật Oleh Pinchuk cho hay các trường hợp thương vong do drone đã trở nên phổ biến đến mức khiến họ “quên đi cả những vụ tai nạn xe cộ”.

Theo lời một số nạn nhân, khi bị drone áp sát, việc chạy thoát gần như là bất khả thi.

Tài xế về hưu Mykola Hyadamaka, 67 tuổi, vẫn không thể quên khoảnh khắc nghe thấy tiếng drone truy đuổi xe của mình. Ông phóng nhanh về nhà, nhưng xe mắc kẹt ở cổng trước, đúng lúc drone Nga thả lựu đạn, khiến Hyadamaka bị trúng mảnh văng.

“Không có cách nào thoát khỏi nó”, ông nói trong một cuộc phỏng vấn từ giường bệnh. Những chiếc drone có thể bay với vận tốc gần 200 km/h, nhanh hơn bất cứ xe hơi dân sự nào trong thành phố.

Serhiy Schevchenko, 36 tuổi, thợ sửa ống nước, cũng từng bị drone bám đuổi khiến anh phải chạy vòng quanh một gốc cây để trốn. Cuối cùng, nó vẫn lao xuống, phát nổ ngay gần Schevchenko, khiến anh bị thương.

Volodymyr Oleinichuk, 52 tuổi, nhân viên trông giữ xe, cho hay ông đã phải vội vã lao xuống dưới một mái lán khi nghe thấy tiếng drone. Ông kể lại rằng nó cứ lượn lờ trên đầu, chờ ông bò ra ngoài. Khi thấy ông không ra, chiếc drone thả một quả lựu đạn ngay sát cạnh nhà, khiến mảnh văng bắn vào dưới mái lán và làm ông bị thương.

Theo lời Oleinichuk, điều đặc biệt đáng sợ khi đối mặt với những chiếc drone chính là cảm giác có người nào đó đang ngồi sau thiết bị điều khiển và săn lùng mình.

Do trường học đóng cửa, các khu sinh hoạt dưới lòng đất là một trong số ít những nơi trẻ em ở Kherson có thể giao lưu, chơi đùa. Tại đây có các lớp học múa, vẽ, những môn năng khiếu khác và cả màn chiếu phim. Giới chức còn bố trí cả hố cát dưới hầm vì tin rằng trẻ em cần được chạm vào đất cát như ở sân chơi ngoài trời.

Bên ngoài, hiểm nguy luôn rình rập. “Khi drone đến, bạn cần trốn vào hầm trú ẩn hoặc bất cứ nơi nào mà bạn không nhìn thấy bầu trời”, Daria, cô bé 11 tuổi từng phải trốn dưới gốc cây trong công viên khi có drone bay qua vào mùa hè năm ngoái, nói.

Mặc dù nhiều người đã rời bỏ Kherson, Leshchenko, người phụ nữ đón con gái tại nhà trẻ, cho biết cô không có ý định rời khỏi thành phố vì gia đình cô không còn nơi nào khác để đi.

Khi đến điểm dừng xe buýt, một hầm trú ẩn bằng bêtông sẽ giúp hai mẹ con được bảo vệ. Cô sẽ kiểm tra lại nhóm chat trực tuyến thêm một lần nữa, trước khi hai mẹ con nhanh chóng đi bộ về nhà.

Vũ Hoàng (Theo AFP, Reuters, AP)