Ăn mặn, ít rau, uống ít nước khiến Việt Nam có tỉ lệ mắc sỏi tiết niệu cao nhất thế giới

Tại Hội thảo huấn luyện chuyên sâu với chủ đề “Niệu nội soi xâm lấn tối thiểu” do Bệnh viện Bình Dân (TP.HCM) phối hợp Hội Tiết niệu châu Âu (EAU) tổ chức mới đây, TS Văn Thành Trung – Trưởng khoa nội soi niệu, Bệnh viện Bình Dân (TP.HCM) – cho biết Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có tỉ lệ mắc sỏi tiết niệu cao nhất thế giới.

Thực tế lâm sàng cho thấy bệnh lý này đang tạo ra gánh nặng lớn cho hệ thống y tế, khi chiếm đến 60% số lượng bệnh nhân tại các khoa tiết niệu.

Sỏi tiết niệu bao gồm sỏi thận, niệu quản, bàng quang, niệu đạo. Nhóm chủ yếu nhất là sỏi thận nằm trong độ tuổi 40-60, là độ tuổi lao động chính giàu kinh nghiệm và là trụ cột gia đình.

Tỉ lệ mắc sỏi thận ở nam giới có xu hướng cao hơn nữ giới khoảng 1,3-1,7 lần (theo nghiên cứu Gánh nặng bệnh tật toàn cầu 2019).

Bác sĩ Trung chia sẻ thêm hiện xác định một số yếu tố nguy cơ làm gia tăng tỉ lệ mắc sỏi trong cộng đồng.

Trong đó có liên quan đến môi trường và khí hậu, Việt Nam có khí hậu nóng ẩm nên cơ thể dễ mất nước.

Khi không uống đủ nước, nước tiểu bị cô đặc, các tinh thể khoáng chất không được đào thải mà lắng đọng dễ tạo thành sỏi.

Bên cạnh đó còn do thói quen ăn uống. Chế độ ăn nhiều muối, nhiều đạm nhưng thiếu chất xơ. Nhiều người, đặc biệt là nhiều người lao động ngoài trời nắng nóng và ít uống nước làm tăng nguy cơ mắc sỏi tiết niệu.

Thói quen nhịn tiểu kéo dài cũng là nguyên nhân gây bệnh. Việc tự ý sử dụng thuốc, thực phẩm chức năng bổ sung không kiểm soát cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Hiện bệnh viện tiếp nhận số lượng bệnh nhân tăng lên hằng năm. Nguyên nhân có thể do số lượng bệnh trong cộng đồng tăng. Một lý do nữa là năng lực điều trị của các bác sĩ ngày càng tăng.

Bác sĩ Trung khuyến cáo khi mắc sỏi sẽ có các triệu chứng điển hình như đau vùng hông lưng hay tiểu khó, rối loạn tiểu tiện (tiểu buốt, tiểu máu, bí tiểu). Tuy nhiên không ít trường hợp sỏi diễn tiến âm thầm, chỉ gây đau lưng nhẹ khiến người bệnh lầm tưởng là đau cột sống hoặc đau cơ.

Khi có các triệu chứng trên, người bệnh nên đi khám sớm giúp phát hiện sỏi ở thời điểm sớm, hiệu quả điều trị sẽ cao hơn.

Niệu nội soi xâm lấn tối thiểu là hướng phát triển mạnh của ngành tiết niệu thế giới cũng như tại Việt Nam. Các kỹ thuật ngày càng ít xâm lấn, mang lại nhiều lợi ích rõ rệt cho người bệnh như: hiệu quả điều trị cao, cải thiện triệu chứng tốt và bền vững, thời gian mổ và nằm viện ngắn, ít mất máu và ít biến chứng.

PGS Nguyễn Phúc Cẩm Hoàng – Phó giám đốc Bệnh viện Bình Dân – cho biết trong điều trị sỏi tiết niệu, tại bệnh viện đã áp dụng kỹ thuật phối hợp giữa nội soi qua da và nội soi ngược dòng bằng ống mềm.

Đây là phương pháp tiên tiến trên thế giới, giúp đạt tỉ lệ sạch sỏi cao chỉ trong một lần can thiệp. Kỹ thuật này cho phép phẫu thuật viên quan sát trường mổ tốt hơn, kiểm soát áp lực bể thận, từ đó giảm thiểu đáng kể các biến chứng như nhiễm khuẩn và xuất huyết sau mổ.

Theo khảo sát năm 2025 tại Bệnh viện Bình Dân, tỉ lệ áp dụng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu (ít đau, hồi phục nhanh) trong điều trị sỏi tiết niệu tại bệnh viện chiếm hơn 90%. Đặc biệt, tại một số khoa mũi nhọn, tỉ lệ này đạt mức 95-97%.

Nguy cơ hỏng thận vì sỏi niệu quản để lâu

Sỏi niệu quản chiếm 28% trong số ca mắc sỏi đường tiết niệu và dễ gây những biến chứng nguy hiểm, nhưng nhiều người vẫn chủ quan dẫn tới suy thận, hỏng thận phải cắt bỏ.