Biến chứng của hoại tử chỏm xương đùi

Hoại tử chỏm xương đùi là bệnh xảy ra do thiếu máu nuôi dưỡng, dẫn đến hoại tử xương và sụn. Nguyên nhân có thể do chấn thương, uống nhiều rượu bia, mắc các bệnh mạn tính (tiểu đường, mỡ máu…).

BS.CKI Nguyễn Văn Ơn, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết trước đây, bệnh thường xảy ra ở nam giới trên 40 tuổi, song ngày càng trẻ hóa, có thể gặp ở cả người bệnh chưa đến 30 tuổi. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, hoại tử chỏm xương đùi có thể dẫn đến nhiều biến chứng.

Sụp chỏm xương đùi: Khi xương và sụn hoại tử, lâu dần, phần xương chết không còn chịu được lực, gây gãy xương dưới sụn, xẹp và sụp chỏm, biến dạng khớp. Đây là một trong những biến chứng nặng nề của hoại tử chỏm xương đùi.

Thoái hóa khớp háng thứ phát: Thoái hóa khớp không xảy ra do lão hóa mà do quá trình hoại tử phá hủy sụn khớp, làm mất chức năng khớp háng.

Hạn chế hoặc mất khả năng vận động: Những cơn đau dữ dội làm người bệnh khó cử động, không thể thực hiện các động tác sinh hoạt hàng ngày như ngồi xổm, xoay chân, dạng chân hay bước lên xe… Về lâu dài, khớp háng mất chức năng vận động, người bệnh phải đi khập khiễng hoặc mất khả năng đi lại.

Theo bác sĩ Ơn, ở giai đoạn vừa và nhẹ, hoại tử chỏm xương đùi có thể được điều trị nội khoa bằng thuốc và tập vật lý hoặc tiêm các yếu tố sinh học để giảm đau, làm chậm tiến triển bệnh. Tuy nhiên, việc phát hiện bệnh sớm khá khó khăn do các dấu hiệu bệnh ở giai đoạn đầu không rõ ràng. Nếu do chấn thương, hoại tử thường xuất hiện sau đó khá lâu, khoảng 2 năm.

Khi bệnh tiến triển nặng, tùy vào triệu chứng lâm sàng và mức độ tổn thương trên X-quang, MRI, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp phẫu thuật. Các phương pháp như khoan giải ép chỏm xương đùi để loại bỏ một phần lõi của xương, kích thích mọc xương lành cùng mạch máu mới hoặc ghép xương mác có cuống mạch, đục xương chỉnh trục giúp giảm gánh nặng cho xương tổn thương, giảm nguy cơ phải thay khớp cho người bệnh.

Nếu người bệnh đau nhiều, chỏm xương đùi bị xẹp, thoái hóa ổ cối nặng, bác sĩ có thể chỉ định lựa chọn điều trị cuối cùng là thay khớp háng toàn phần. Để đảm bảo khớp háng nhân tạo phù hợp với cơ thể người bệnh, khôi phục vận động, trước mổ, bác sĩ sử dụng các phần mềm chuyên dụng trong thay khớp như TraumaCAD hoặc MediCAD để lựa chọn kích thước và hướng đặt khớp háng nhân tạo phù hợp.

Các kỹ thuật mổ ít xâm lấn như DAA, SuperPATH, ABMS… giảm tối đa tổn thương gân cơ, cố định khớp vững chắc, ngăn ngừa nguy cơ trật khớp nhưng vẫn đảm bảo tầm vận động linh hoạt. Thông thường, người bệnh có thể đi lại ngay ngày đầu tiên sau mổ và xuất viện sau đó khoảng 1-2 ngày.

Để phát hiện sớm và phòng ngừa hoại tử chỏm xương đùi, ngăn nguy cơ phát triển biến chứng, bác sĩ Ơn khuyến cáo người bệnh nên hạn chế tối đa rượu bia, bỏ hút thuốc, ăn uống đầy đủ dưỡng chất, ăn nhiều rau xanh, trái cây, hạn chế dầu mỡ. Kiểm soát tốt các chỉ số nội khoa như huyết áp, lipid máu, đường huyết…, không lạm dụng thuốc chứa corticoid. Nếu mắc bệnh, cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ và đi khám định kỳ hoặc ngay khi phát hiện bất thường.

Phi Hồng