Bộ trưởng Trần Đức Thắng: Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao ‘hoàn toàn đúng đắn’

Ngày 8-3, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hội nghị sơ kết 2 năm thực hiện đề án phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030 tại phường Vị Thanh, TP Cần Thơ.

Diện tích đạt 197% kế hoạch

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam cho biết sau hơn hai năm triển khai, diện tích canh tác vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp đã đạt 354.839ha so với mục tiêu 180.000ha, tương đương 197% kế hoạch đề ra.

Tại các mô hình thí điểm áp dụng quy trình kỹ thuật do Bộ hướng dẫn, lượng giống gieo sạ giảm khoảng 45%; lượng phân bón giảm khoảng 30%; số lần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật giảm 2-3 lần phun/vụ; lượng nước tưới giảm khoảng 20% nhờ thực hiện rút nước 2-3 lần/vụ.

Bên cạnh đó, năng suất lúa tăng khoảng 12%, chi phí đầu vào giảm khoảng 40%, lợi nhuận trung bình tăng khoảng 6 triệu đồng/ha/vụ, đồng thời lượng phát thải giảm 3-4 tấn CO₂/ha/vụ.

Đáng chú ý, các doanh nghiệp và hợp tác xã ngày càng quan tâm đến liên kết sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, hướng tới xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam. Nhiều tổ chức quốc tế và đối tác phát triển cũng tham gia hỗ trợ về kỹ thuật, tín dụng và phát triển thị trường.

Tuy nhiên, việc triển khai đề án còn không ít khó khăn như một số địa phương vẫn lúng túng trong tổ chức thực hiện; hạ tầng thủy lợi, đặc biệt thủy lợi nội đồng, chưa đáp ứng yêu cầu; liên kết sản xuất còn yếu; nhận thức của một bộ phận người dân chưa đồng đều; nguồn vốn đầu tư, nhất là các dự án vay từ Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tài chính carbon chuyển đổi (TCAF) còn chậm được triển khai.

Thu nhập nông dân tăng không dưới 20%

Phát biểu kết luận hội nghị, ông Trần Đức Thắng – Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường – dẫn lời nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát cho rằng chủ trương về đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp là hoàn toàn đúng đắn, không thể không thực hiện.

Đề án không chỉ là một chương trình phát triển sản xuất mà là một bước đi quan trọng trong cơ cấu lại ngành hàng lúa gạo vùng Đồng bằng sông Cửu Long, hướng tới phát triển nông nghiệp xanh, bền vững và nâng cao được thu nhập đáng kể cho người nông dân.

Theo tính toán mức thu nhập của người nông dân cao hơn không dưới 20% nếu chuyển qua sản xuất theo phương thức này.

Ông Thắng cho rằng những kết quả bước đầu nêu trên không chỉ góp phần nâng cao giá trị ngành hàng lúa gạo mà còn phù hợp với cam kết của Việt Nam tại Hội nghị chống biến đổi khí hậu lần thứ 26 (COP26) đưa phát thải ròng về 0 vào năm 2050, đồng thời góp phần xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam theo hướng “xanh – sạch – chất lượng – bền vững”.

Về định hướng trong thời gian tới, ông Thắng đề nghị Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tiếp tục chỉ đạo các tổ chức tín dụng bố trí nguồn vốn ưu đãi, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân tiếp cận tín dụng phục vụ các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp được thuận lợi hơn nữa.

Đối với các địa phương, ông Thắng đề nghị chủ động xây dựng kế hoạch mở rộng diện tích áp dụng quy trình canh tác bền vững, phù hợp với từng vùng sinh thái và điều kiện sản xuất.

Có giải pháp liên kết mô hình doanh nghiệp – hợp tác xã – nông dân theo chuỗi giá trị; đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về sản xuất lúa bền vững và xử lý rơm rạ sau thu hoạch để nâng cao thu nhập cho chính người dân.