Bùng nổ kỷ lục IELTS nhỏ tuổi: Tín hiệu vui hay cuộc đua lấy chứng chỉ?

Những năm gần đây, hàng loạt học sinh Việt Nam đạt điểm IELTS rất cao ở độ tuổi ngày càng nhỏ, liên tục lập kỷ lục và thu hút sự chú ý của dư luận.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường, xu hướng này được xem là tín hiệu tích cực cho thấy sự quan tâm và đầu tư sớm đối với ngoại ngữ.

Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng vẫn còn nhiều băn khoăn: liệu điểm số cao có thực sự phản ánh năng lực sử dụng tiếng Anh trong đời sống, học tập và hội nhập quốc tế, hay chỉ dừng lại ở thành tích thi cử?

Trao đổi với phóng viên Dân trí, NCS Hà Đặng Như Quỳnh – đạt 9.0 IELTS Overall, Giám đốc học thuật một trung tâm tiếng Anh tại TPHCM, nghiên cứu sinh Giáo dục học tại University of Reading (Anh) – đã phân tích những nghịch lý, rào cản và con đường để tiếng Anh thực sự trở thành “ngôn ngữ sống”, thay vì chỉ là một tấm chứng chỉ.

Chị Hà Đặng Như Quỳnh (SN 1996) đạt 9.0 IELTS, từng là á khoa tốt nghiệp ngành Sư phạm tiếng Anh, Trường Đại học Sư phạm TPHCM năm 2018. (Ảnh: NVCC).

Điểm cao là tín hiệu tốt, nhưng chưa phản ánh toàn diện

Thưa chuyên gia, việc nhiều học sinh đạt IELTS rất cao từ sớm có phải là dấu hiệu cho thấy mặt bằng tiếng Anh đang được nâng lên?

– Theo tôi, đây rõ ràng là tín hiệu đáng mừng. Nó cho thấy việc đầu tư, tiếp cận tiếng Anh sớm và có phương pháp học phù hợp đã mang lại hiệu quả rõ rệt với một nhóm người học.

Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc trình độ chung của xã hội được nâng cao đồng đều. Thực tế cho thấy khoảng cách giữa các nhóm người học hiện vẫn khá lớn.

Những học sinh thành thị, có điều kiện tiếp xúc tiếng Anh từ sớm và được định hướng phương pháp học phù hợp thường tiến bộ nhanh.

Ngược lại, vẫn còn nhiều học sinh, sinh viên, đặc biệt ở vùng xa hay gặp khó khăn vì thiếu nền tảng, thiếu môi trường thực hành và chưa được hướng dẫn cách học hiệu quả.

Vì vậy, nếu chỉ nhìn vào các kỷ lục cá nhân, chúng ta dễ có cảm giác lạc quan quá mức về bức tranh chung.

Thay vào đó, chúng ta cũng cần chú ý đến thu hẹp khoảng cách và tạo cơ hội tiếp cận bình đẳng hơn cho người học.

“Rào cản” trên hành trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai

Chúng ta đã thảo luận về việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai từ lâu. Theo chị, rào cản lớn nhất hiện nay khiến tiếng Anh trong nhà trường vẫn dừng lại ở mức “môn học để thi” thay vì là “công cụ để sống” là gì?

– Một trong những nguyên nhân lớn là môi trường sử dụng tiếng Anh chưa mang tính ứng dụng cao. Đối với nhiều người học, tiếng Anh chỉ xuất hiện trong lớp học hoặc các kỳ thi.

Khi bước ra khỏi môi trường học tập, họ hầu như không có nhu cầu sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp hằng ngày hay trong các tình huống thực tế.

Ngay cả nhu cầu giải trí như xem phim, nghe nhạc quốc tế hiện nay cũng thường đi kèm phụ đề tiếng Việt, khiến động lực sử dụng tiếng Anh giảm đáng kể.

Bà Hà Đặng Như Quỳnh hiện là nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Reading (Anh) (Ảnh: NVCC).

Bên cạnh đó, hiệu ứng “washback” – tức sự tác động ngược của các kỳ thi lên cách dạy và học – cũng là một yếu tố quan trọng.