Chiến lược xây ‘hạ tầng mềm’ tại Việt Nam của Hội đồng Anh

Theo Hội Đồng Anh, “hạ tầng mềm” trong lĩnh vực sáng tạo được hiểu là các yếu tố phi vật chất nhưng có vai trò quyết định cho sự phát triển dài hạn, bao gồm dữ liệu, tri thức chuyên môn, năng lực con người và cơ chế kết nối giữa nhà hoạch định chính sách, giới sáng tạo lẫn các tổ chức khu vực. Để xây dựng nền tảng này, Hội đồng Anh (British Council) tập trung vào tạo dựng dữ liệu, nghiên cứu và đối thoại chính sách.

Hơn hai thập kỷ qua, tổ chức này đã triển khai nhiều hoạt động nhằm củng cố hạ tầng mềm cho Việt Nam. Năm 2005, trong khuôn khổ chương trình “Nước Anh sáng tạo”, Hội đồng Anh đưa chuyên gia sang làm việc với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch để chia sẻ kinh nghiệm phát triển công nghiệp sáng tạo. Giai đoạn 2008-2016, Dự án Kinh tế Sáng tạo tập trung đào tạo nhân lực và hỗ trợ các mô hình khởi nghiệp sáng tạo mới.

Đến giai đoạn 2018-2021, dự án “Không gian Văn hóa Sáng tạo Việt Nam” mở rộng sang mảng kết nối chính sách và cộng đồng. Tính đến năm 2025, đã có hơn 300 không gian sáng tạo trên cả nước được ghi nhận trong báo cáo “Tầm nhìn Sáng tạo 2025”, là báo cáo lần thứ ba về các không gian sáng tạo do Hội đồng Anh thực hiện trong hơn 10 năm qua, tạo thành một trong những nguồn dữ liệu đầu tiên về lĩnh vực này tại Việt Nam.

Trên bình diện khu vực, Hội đồng Anh triển khai Sáng kiến Thúc đẩy Ngành Kinh tế Sáng tạo ASEAN – Vương quốc Anh (ACE). Nhiều nghiên cứu trong khuôn khổ sáng kiến được đưa ra nhằm xây dựng hệ sinh thái sáng tạo hiệu quả hơn như “Các lễ hội ở Đông Nam Á: Chất xúc tác cho nền kinh tế sáng tạo” (2022), “Nghệ thuật và Công nghệ trong ASEAN” (2024) và “Khảo sát Nhận thức về Kinh tế Sáng tạo ASEAN” (2025).

Một hợp phần quan trọng khác là chương trình “Đào tạo Chính sách Kinh tế Sáng tạo”. Tại đây, các học viên đến từ các nước ASEAN được trang bị kiến thức và công cụ thực tiễn trong hoạch định chính sách. Các học viên cho biết khóa học giúp họ có cái nhìn tổng thể hơn về vai trò của sáng tạo trong phát triển kinh tế, đồng thời tạo cơ hội kết nối mạng lưới chuyên môn giữa các quốc gia.

Trong năm 2025, Hội đồng Anh cùng các đối tác ASEAN tổ chức ba sự kiện lớn nhằm thúc đẩy hợp tác: Hội thảo ASEAN – UK về xây dựng khung phát triển bền vững cho kinh tế sáng tạo tại Kuala Lumpur (tháng 2), chương trình tập huấn chính sách tại Hà Nội (tháng 6) và công bố kết quả khảo sát tại Jakarta (tháng 10). Các hoạt động này là bước tiếp theo trong quá trình hình thành hạ tầng dữ liệu và tri thức chung cho toàn khu vực.

Ông James Shipton, Giám đốc Hội đồng Anh tại Việt Nam cho biết chiến lược của tổ chức tại Việt Nam và ASEAN hướng tới hợp tác đồng kiến tạo – cùng nghiên cứu, đào tạo và chia sẻ dữ liệu thay vì áp đặt mô hình sẵn có.

“Sau hơn hai thập kỷ, các sáng kiến này đã góp phần đặt nền móng cho hạ tầng mềm của kinh tế sáng tạo trong nước, tạo cơ sở hội nhập sâu hơn với mạng lưới sáng tạo toàn cầu”, ông James Shipton cho biết.

Để mở rộng tác động của chiến lược này trên phạm vi khu vực, Hội đồng Anh tiếp tục triển khai các nghiên cứu và khảo sát nhằm hình thành cơ sở dữ liệu chung giữa các quốc gia ASEAN. Gần nhất, Hội đồng Anh cùng Phái đoàn Vương quốc Anh tại ASEAN và Ban thư ký ASEAN thực hiện “Khảo sát Nhận thức về Kinh tế Sáng tạo ASEAN”.

Kết quả cho thấy đa số người dân khu vực chưa quen thuộc với khái niệm “nền kinh tế sáng tạo”, nhưng 60% người được hỏi tin rằng lĩnh vực này đang tăng trưởng mạnh mẽ. Các thách thức được ghi nhận gồm nhận thức cộng đồng thấp, chi phí sản xuất cao, mức tiêu thụ khác nhau, kỹ năng sáng tạo và quản lý sở hữu trí tuệ còn hạn chế, cũng như khó tiếp cận thị trường quốc tế. Một nửa số người làm sáng tạo cho rằng thiếu phối hợp giữa các quốc gia ASEAN là trở ngại lớn nhất.

Tại Việt Nam, khảo sát ghi nhận ý kiến quốc gia có lợi thế ở lực lượng sáng tạo trẻ, năng động và đa bản sắc song dữ liệu ngành, năng lực kinh doanh sáng tạo và khả năng kết nối khu vực vẫn còn thiếu để chuyển hóa tiềm năng thành phát triển bền vững.

Theo đơn vị thực hiện, kết quả khảo sát cho thấy nhu cầu cấp thiết về việc hình thành cơ chế hợp tác và chia sẻ dữ liệu khu vực, để các quốc gia ASEAN có thể cùng khắc phục hạn chế, phát huy thế mạnh. Trong bối cảnh đó, chiến lược “xây hạ tầng mềm” được Hội đồng Anh kỳ vọng mở đường cho hệ sinh thái sáng tạo có tính kết nối, bền vững hơn. “Với nền tảng hợp tác đồng kiến tạo, Việt Nam được xem là mắt xích quan trọng trong mạng lưới sáng tạo ASEAN”, đại diện đơn vị nói. Trong đó, giá trị tri thức, dữ liệu và con người được đầu tư lâu dài để đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, giao lưu văn hóa toàn cầu.

Hội đồng Anh (British Council) là tổ chức hợp tác văn hóa và giáo dục quốc tế của Vương quốc Anh, được thành lập năm 1934 và có mặt tại Việt Nam từ năm 1993. Mỗi năm, tổ chức này kết nối hàng nghìn sinh viên, giảng viên, nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu thông qua các chương trình phát triển năng lực giảng dạy, hợp tác nghiên cứu, trao đổi học thuật và học bổng quốc tế. Riêng trong năm 2024-2025, các hoạt động của đơn vị đã tiếp cận tới 600 triệu người.

Thái Anh