Những bữa tiệc tất niên, lì xì, quà cáp và các chuyến du xuân đã kết thúc, để lại dư âm không mấy dễ chịu, đó là các hóa đơn thẻ tín dụng dài dằng dặc và số dư tài khoản chạm đáy. Tại các nước phương Tây, giới chuyên gia gọi đây là hội chứng “cơn say nợ hậu lễ hội”.
Theo tờ MoneySense, đây là thời điểm tâm lý thiên lệch hiện tại (ưu tiên niềm vui trước mắt) va chạm mạnh với thực tế khắc nghiệt. Việc nhìn thấy các khoản nợ phình to không chỉ gây áp lực tài chính mà còn tạo ra gánh nặng tâm lý nặng nề cho những tháng đầu năm.
Người dân thường mạnh tay chi tiêu cho dịp Tết nguyên đán (Ảnh: AP).
Dưới đây là 4 chiến lược tài chính thực tế, phù hợp bạn có thể áp dụng ngay lúc này nhằm “cấp cứu” cho ví tiền và thiết lập lại kỷ luật tài chính trong năm mới.
Thử thách 30 ngày “đóng băng” chi tiêu
Phương pháp này cực đoan nhưng hiệu quả tức thì để cắt cơn nghiện mua sắm. Chia sẻ trên tờ Business Insider, tác giả Ashley Archambault cho biết sau khi vung tay quá trán dịp lễ, cô đã áp dụng quy tắc “không chi tiêu” trong một tháng. Mục tiêu là chỉ thanh toán các hóa đơn cố định và nhu cầu thiết yếu như thuốc men, thực phẩm cơ bản, không mua sắm giải trí.
Để thực hiện thành công khi hiện nay việc mua sắm online quá dễ dàng, bạn cần áp dụng quy tắc “ngủ qua một đêm”. Ashley nhận ra khoảng thời gian lướt điện thoại đêm khuya là lúc lý trí yếu ớt nhất. Cô từng hối hận vì đơn hàng kẹo dẻo trị giá 25 USD đặt lúc nửa đêm.
Giải pháp là hãy cứ thêm món đồ vào giỏ hàng nhưng không bấm thanh toán ngay. Sáng hôm sau, khi lý trí quay lại, bạn sẽ thấy hầu hết những món đồ đó là vô bổ. Cách làm này giúp bạn thỏa mãn cảm giác “sở hữu” tạm thời mà không mất tiền thật.
Quay lại dùng tiền mặt để cảm nhận “nỗi đau” chi trả
Trong kỷ nguyên chuyển khoản và quét mã QR lên ngôi, cảm giác mất mát khi chi tiền đang dần biến mất, khiến chúng ta chi tiêu mạnh tay hơn. Một chiến lược tâm lý học hành vi được Business Insider đề cập là quay lại sử dụng tiền mặt.
Khi rút tiền mặt ra khỏi ví và trao cho thu ngân, bạn sẽ nhìn thấy rõ giá trị thực sự của món hàng. Một miếng bít tết hay một chiếc áo mới bỗng trở nên đắt đỏ và xa xỉ hơn nhiều khi bạn phải đếm từng tờ tiền để trả, thay vì một cú quẹt thẻ hay FaceID vô cảm. Việc này buộc não bộ phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn: “Liệu mình có thực sự cần nó không?”.
Thiết lập bức ảnh tài chính và phân loại nợ
Trước khi muốn trả nợ, bạn phải biết mình đang đứng ở đâu. Ronique Saunders, cố vấn tín dụng tại Credit Canada, chia sẻ trên MoneySense rằng bước đầu tiên của sự phục hồi là tạo ra một “bức ảnh tài chính”.
Hãy dành một buổi tối để liệt kê tất cả tài sản hiện có (tiền mặt, tiết kiệm) và trừ đi các khoản nợ (thẻ tín dụng, nợ người thân, vay tiêu dùng). Đừng trốn tránh con số này.
Sau khi có con số cụ thể, hãy áp dụng một trong 2 chiến lược trả nợ kinh điển:
Chiến lược “hòn tuyết lăn”: Ưu tiên trả dứt điểm các khoản nợ nhỏ nhất trước. Việc xóa sổ được một khoản nợ sẽ tạo động lực tâm lý to lớn để bạn tiếp tục xử lý các khoản lớn hơn.
Chiến lược “tuyết lở”: Tập trung trả khoản nợ có lãi suất cao nhất trước (thường là thẻ tín dụng). Về mặt toán học, cách này giúp bạn tiết kiệm tiền lãi nhiều nhất.
Với bối cảnh lãi suất thẻ tín dụng thường rất cao, các chuyên gia khuyên rằng phương pháp “tuyết lở” là lựa chọn tối ưu để ngăn dòng tiền bị bào mòn. Đặc biệt, hãy cố gắng trả nhiều hơn mức tối thiểu, dù chỉ là một chút, để tạo hiệu ứng lãi kép ngược có lợi cho bạn.
Các khoản nợ phình to sau Tết không chỉ gây áp lực tài chính mà còn tạo ra gánh nặng tâm lý nặng nề cho những tháng đầu năm (Ảnh: SFGate).
Tăng dòng tiền từ việc “dọn nhà”
Sau Tết cũng là lúc trong nhà dư thừa nhiều đồ đạc không cần thiết hoặc quà tặng không dùng đến. Thay vì để chúng bám bụi, hãy biến chúng thành tiền mặt.
Việc thanh lý quần áo cũ, sách báo hoặc đồ gia dụng trên các hội nhóm mạng xã hội là cách nhanh nhất để có một khoản tiền “nóng”. MoneySense gợi ý rằng việc tăng thu nhập tạm thời thông qua bán đồ cũ hoặc nhận thêm việc freelance ngắn hạn sẽ giúp bạn bù đắp vào khoản thâm hụt ngân sách nhanh hơn là chỉ trông chờ vào việc cắt giảm chi tiêu.
Thêm vào đó, khi ngân sách eo hẹp, bạn sẽ học được cách trân trọng những gì mình đang có. Thay vì mua mới, bạn sẽ có xu hướng chăm sóc, bảo dưỡng đồ đạc cũ kỹ hơn, hoặc tìm lại niềm vui từ những cuốn sách đã mua từ lâu nhưng chưa đọc.
Bắt đầu năm mới với một khoản thâm hụt tài chính không có nghĩa là bạn đã thất bại cả năm. Chuyên gia Ronique Saunders nhận định: “Cơn say nợ không tự biến mất, nó cần một lộ trình cụ thể”.
Thay vì đặt ra những mục tiêu xa vời, hãy bắt đầu bằng những việc nhỏ như một ngày không tiêu tiền, một tuần tự nấu ăn, hoặc thanh toán xong một thẻ tín dụng. Quá trình “cai nghiện” mua sắm này không chỉ giúp phục hồi ví tiền mà còn giúp bạn định hình lại tư duy tiêu dùng, phân biệt rõ giữa “cần” và “muốn” – một kỹ năng sống còn cho cả năm tài chính dài phía trước.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/cai-nghien-mua-sam-va-4-cach-vuc-day-vi-tien-cua-ban-sau-tet-20260213141232576.htm
