Ngành thép bước vào chu kỳ mới
Ngày 9/2, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn ký Quyết định số 261 phê duyệt Chiến lược phát triển ngành thép giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo chiến lược đề ra, ngành thép sẽ phát triển theo hướng tập trung vào sản phẩm chất lượng cao, không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn đẩy mạnh xuất khẩu, tăng tính cạnh tranh và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Mục tiêu đặt ra là đến năm 2030, ngành thép phải đáp ứng được khoảng 80-85% nhu cầu nội địa. Năng lực sản xuất phấn đấu sản lượng thép thô đạt 25-26 triệu tấn/năm (tăng trưởng 7-8%/năm); thép thành phẩm đạt 32-33 triệu tấn/năm (tăng trưởng 5,5-6,5%/năm). Mức tiêu thụ thép bình quân đầu người dự kiến đạt 270-280 kg/năm.
Giai đoạn 2030-2035, tỷ lệ đáp ứng nhu cầu trong nước sẽ được nâng lên mức 85-90%. Lúc này, Việt Nam sẽ ưu tiên tối đa cho các dòng thép có giá trị gia tăng cao phục vụ công nghiệp hỗ trợ như: ô tô, đóng tàu, cơ khí chế tạo và năng lượng.
Nhiệm vụ chính là nghiên cứu và sản xuất các loại thép đặc chủng phục vụ hạ tầng chiến lược quốc gia. Trong đó, Chính phủ định hướng ngành thép phải làm chủ công nghệ sản xuất thép thanh ray phục vụ cho phát triển đường sắt tốc độ cao.
Tham vọng lớn cho ngành đặt ra trong bối cảnh thép đã và đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới. Song song đó, thép cũng là ngành được hưởng lợi từ ngành công nghiệp cao tốc, đường sắt hàng trăm tỷ USD tại Việt Nam.
Cục diện mới và áp lực kép của Hòa Phát
Thị trường thép Việt Nam cũng đang chứng kiến hai chuyển động quan trọng dự báo thay đổi hoàn toàn cục diện.
Nếu trước kia, Tập đoàn Hòa Phát (mã chứng khoán: HPG) chiếm thế độc tôn về thép xây dựng, Hoa Sen Group (mã chứng khoán: HSG), Thép Nam Kim (mã chứng khoán: NKG) và Tôn Đông Á (mã chứng khoán: GDA) chia nhau thị phần tôn mạ; thì hiện nay, thượng tầng đang chào đón 2 “tay chơi” mạnh.
Cụ thể, Pomina – doanh nghiệp từng dẫn đầu thép xây dựng khi chiếm tới 30% thị phần – đánh tiếng trở lại sau khi được tỷ phú Phạm Nhật Vượng hậu thuẫn. Cùng với đó, sự xuất hiện của VinMetal, cái tên mới nhưng được cho là đáng gờm với nguồn lực đủ lớn để tái định hình toàn ngành.
Giới phân tích cho rằng tỷ phú Phạm Nhật Vượng đang phát huy Pomina trên đúng nền tảng sẵn có. Cú bắt tay với Vingroup không chỉ tạo bước ngoặt mang tính sống còn khi giúp doanh nghiệp này nhận khoản vay vốn lưu động trong 2 năm với lãi suất 0%, mà còn được chọn là nhà cung cấp ưu tiên cho toàn bộ hệ sinh thái của Vingroup.
Vingroup cũng chính thức khởi động dự án Nhà máy sản xuất thép VinMetal tại Vũng Áng với công suất tới 20 triệu tấn/năm, tập trung vào sản phẩm chất lượng cao như thép cán nóng (HRC, hiện tại Việt Nam chỉ có hai đơn vị là Formosa và Hoà Phát sản xuất được), thép cường độ cao, thép hợp kim đặc chủng – khoảng trống lớn của thị trường thép Việt Nam trong nhiều năm, khi phần lớn nhu cầu thép chất lượng cao vẫn phải phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, đặc biệt từ Trung Quốc.
Theo các chuyên gia, việc chủ động được nguồn thép chất lượng cao trong nước mang ý nghĩa chiến lược, đồng thời gây sức ép lên các “ông lớn” hiện nay, đặc biệt là Hòa Phát. Áp lực với các doanh nghiệp như Hòa Phát không chỉ đến từ thép xây dựng mà còn từ thép chất lượng cao của VinMetal.
Pomina từng được xem là đối thủ mạnh của Hòa Phát trong phân khúc thép xây dựng (Ảnh minh họa: IT).
Tháng 12/2025, dự án Nhà máy Sản xuất Ray và Thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất đã khởi công với tổng vốn đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng. Đây được xem là “trái tim” công nghệ mới của ngành thép, đánh dấu bước chuyển mình từ thép xây dựng phổ thông sang các dòng sản phẩm kỹ thuật cao.
Năm 2025, ngành thép phân hoá
Năm 2025, số liệu từ Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) cho thấy, tổng sản lượng sản xuất thép thô đạt 24,7 triệu tấn, tăng 12% so với cùng kỳ, cũng là mức sản lượng cao kỷ lục trong vòng 5 năm qua, vượt qua cả mốc đỉnh cao của năm 2020.
Dù vậy, năm qua ngành thép chứng kiến sự phân hóa mạnh giữa các doanh nghiệp. Nếu Hoà Phát hưởng lợi từ tiêu thụ thép xây dựng, thép cán nóng (HRC) tăng, thu về 15.515 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế – tăng 29% so với năm 2024; thì các đại gia tôn mạ lại sụt giảm đáng kể.
Đơn cử, Hoa Sen Group của ông Lê Phước Vũ ghi nhận lợi nhuận quý I năm tài chính 2025 – 2026 (từ 1/10 đến 31/12/2025) giảm sâu 63% chỉ còn 62 tỷ đồng, cũng là mức lợi nhuận thấp nhất của doanh nghiệp trong 5 quý gần đây.
Nguyên nhân chủ yếu là doanh thu giảm và biên lợi nhuận co hẹp. Khi, thị trường xây dựng trong nước chững lại do mưa bão, giữa lúc thị trường xuất khẩu chịu áp lực từ cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn như Mỹ và Trung Quốc cũng như bất ổn địa chính trị kéo dài, đặc biệt là xung đột Nga – Ukraine.
Thép Nam Kim thậm chí báo lỗ 9,34 tỷ đồng trong quý IV/2025, luỹ kế cả năm chỉ lãi 197 tỷ đồng – giảm 57% so với năm 2024 và không hoàn thành kế hoạch năm.
Tương tự, do chịu ảnh hưởng chung từ sự trầm lắng của thị trường thép toàn cầu, Tôn Đông Á ghi nhận doanh thu thuần năm qua giảm 20%, lợi nhuận sau thuế gần 272 tỷ đồng – giảm hơn 20% so với năm 2024.
Giới phân tích bổ sung, nhóm tôn mạ còn chịu ảnh hưởng tiêu cực từ lo ngại của các nhà máy về khả năng áp thuế HRC khổ lớn sớm, qua đó làm tăng chi phí đầu vào.
Sang năm 2026, chuyên gia cho rằng với động lực từ nhu cầu xây dựng phục hồi, được thúc đẩy bởi tăng trưởng từ lĩnh vực bất động sản và sóng đầu tư công, ngành thép vẫn có thể thuận lợi. Dù vậy, bức tranh dự báo tiếp tục phân hóa, nhóm thượng nguồn như Hòa Phát, Pomina hay VinMetal hưởng lợi nhiều nhất.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/tran-chien-nganh-thep-ty-phu-pham-nhat-vuong-va-vua-thep-se-chia-phan-20260220220136752.htm
