Cứu ca đột quỵ ở giờ thứ 34

Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp, hút thuốc, uống rượu, từng thoáng tê tay và nói khó nhưng không khám. Trước nhập viện hơn một ngày, anh đột ngột méo miệng, yếu nửa người phải, mất khả năng nói, gia đình nghĩ bệnh sẽ tự cải thiện nên hôm sau mới đưa vào viện.

Ngày 1/4, BS.CK1 Phan Ngọc Thảo, Khoa Nội Thần kinh – Đột quỵ, Bệnh viện Gia An 115, cho biết người bệnh vào viện đã mất ngôn ngữ toàn bộ, liệt mặt phải, yếu nửa người phải. MRI xác định nhồi máu não bán cầu trái do tắc động mạch não giữa.

Thông thường, sau 24 giờ kể từ khi khởi phát đột quỵ, hầu hết mô não bị thiếu máu đã hoại tử hoàn toàn. Tuy nhiên, để xác định chính xác thể tích vùng não còn có thể cứu, bệnh nhân được chụp CT perfusion trên hệ thống Somatom Force VB30 có tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI). Bác sĩ xác định vùng não còn cứu được có thể tích lớn, chỉ định can thiệp lấy huyết khối cơ học giúp tái thông mạch máu. Sau điều trị và phục hồi chức năng, tình trạng yếu tay chân và rối loạn ngôn ngữ cải thiện dần.

Bác sĩ Thảo cho biết khi động mạch não bị tắc, não hình thành hai vùng gồm lõi nhồi máu đã hoại tử không hồi phục và vùng “tranh tối tranh sáng” xung quanh – tế bào chưa chết nhưng mất chức năng. Đây là vùng có thể cứu nếu tái thông mạch kịp thời.

Đột quỵ nhồi máu não điều trị hiệu quả nhất trong 4,5 giờ đầu với thuốc tiêu sợi huyết, có thể kéo dài 6-24 giờ với can thiệp lấy huyết khối. Sau 24 giờ, chỉ định rất hạn chế, đòi hỏi bằng chứng từ các chẩn đoán hình ảnh tiên tiến. Trong cấp cứu đột quỵ, “thời gian là não”, trì hoãn sẽ mất cơ hội cứu tế bào thần kinh. May mắn, công nghệ hình ảnh hiện đại đã phát hiện thể tích vùng não còn cứu được của bệnh nhân đủ lớn, tạo tiền đề để các bác sĩ can thiệp muộn và thành công.

“Trường hợp tái thông mạch ở giờ thứ 34 cho thấy tiến bộ của y học giúp tăng cơ hội hồi phục”, bác sĩ đánh giá.

Đột quỵ thường liên quan nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, ngưng thở khi ngủ, hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài, lạm dụng rượu bia, béo phì, lối sống ít vận động, bệnh tim mạch và tiền sử cơn thiếu máu não thoáng qua. Việc chủ động tầm soát, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và xử trí kịp thời khi có dấu hiệu nghi ngờ giúp giảm thiểu thương tổn não và nâng cao khả năng hồi phục.

Để nhận biết sớm đột quỵ, cần nhớ quy tắc BE FAST, cảnh giác với các triệu chứng mất thăng bằng, mờ mắt, méo mặt, tê yếu một bên tay chân, nói khó và đi cấp cứu ngay khi xuất hiện triệu chứng.

Lê Phương