Dân mạng đòi xử lý hình sự để răn đe

Những ngày qua, vụ việc một người bán hàng rong “chặt chém” khách Tây với giá 850.000 đồng cho một chiếc nón lá tại khu phố cổ Hà Nội đã gây xôn xao dư luận. Ngay sau khi thông tin được lan truyền, Công an phường Hoàn Kiếm đã vào cuộc xác minh, mời người phụ nữ liên quan lên làm việc, lập biên bản và xử phạt 225.000 đồng về hành vi buôn bán hàng hóa nhỏ lẻ trên lòng đường.

Câu chuyện chiếc nón lá bị “hét giá” 850.000 đồng một lần nữa khơi lại vấn đề cũ nhưng chưa bao giờ hạ nhiệt: tình trạng làm ăn chộp giật, coi du khách như “con mồi”, đặc biệt là khách nước ngoài. Trước đó, không ít vụ việc tương tự từng được chia sẻ trên mạng xã hội, từ việc du khách bị hét giá vô lý với chiếc nón lá, chai nước, gánh trái cây, cho đến taxi hay dịch vụ ăn uống. Hệ quả không chỉ là mất đi một vị khách, mà còn là sự xói mòn niềm tin, phá hỏng những nỗ lực quảng bá hình ảnh du lịch Việt Nam suốt nhiều năm qua.

Dưới các bài đăng liên quan đến vụ việc, hàng loạt bình luận bày tỏ sự bức xúc. Nhiều người cho rằng, những hành vi “chặt chém” như vậy thực chất là một cách “đuổi khách”. Du khách có thể không phản ứng gay gắt tại chỗ vì rào cản ngôn ngữ hoặc tâm lý ngại va chạm, nhưng ấn tượng tiêu cực sẽ theo họ suốt hành trình, thậm chí lan truyền rộng rãi khi họ chia sẻ trải nghiệm sau chuyến đi. “Du lịch Việt Nam bao lâu nay vẫn khó phát triển vì tư duy chặt chém, kinh doanh kiểu ăn xổi. Không chỉ khách nước ngoài, ngay cả người Việt đi du lịch trong nước cũng thường xuyên bị chém giá gấp nhiều lần. Hình ảnh tham lam, xấu xí này đang giết chết ngành du lịch nước nhà”, một bình luận nhận được nhiều sự đồng tình.

Không ít ý kiến cũng nhấn mạnh, bán hàng rong không phải là điều đáng lên án. Điều xã hội không chấp nhận là cách mưu sinh dựa trên sự gian dối và lợi dụng. “Nghèo cho sạch, rách cho thơm. Làm như vậy không chỉ mang tiếng cho bản thân mà còn gây hệ lụy cho những người bán hàng rong khác”, một tài khoản viết.

Phạt hành chính liệu có hết tình trạng ‘chặt chém’?

Từ câu chuyện về chiếc nón lá, nhiều người đặt câu hỏi: vì sao tình trạng “chặt chém” du khách vẫn liên tục tái diễn, dù đã được nhắc đến suốt nhiều năm? Theo dư luận, một trong những nguyên nhân lớn nằm ở chế tài xử phạt còn quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe. Khi lợi ích thu được lớn hơn rất nhiều so với rủi ro bị xử phạt, hành vi vi phạm rất dễ lặp lại. Chính vì vậy, nhiều người mong muốn cơ quan chức năng có biện pháp mạnh tay hơn, không chỉ tăng mức phạt tiền mà còn áp dụng các hình thức bổ sung như tịch thu hàng hóa, cấm buôn bán trong thời gian dài, hoặc công khai hành vi vi phạm để răn đe. Thậm chí, có ý kiến cho rằng cần cân nhắc xử lý hình sự để làm gương.

“Không phải nghèo mới “chặt chém”, mà là quen thói làm ăn gian dối. Chỉ khi bị xử lý, bị phạt rồi mới xin lỗi. Bà này cần phải xử phạt gấp mấy lần cái giá 850.000 đồng. Chứ mức phạt như thế thì sao đủ sức răn đe?”, một tài khoản viết. Người khác thẳng thắn: “Bán chiếc nón lá chặt chém khách 850.000 đồng, bán nhiều vụ thành công, chỉ cần xui xẻo bị bắt một lần mà phạt có 225.000 đồng thì làm sao đủ sức răn đe? Luật cần thay đổi, xử phạt thật nặng vì những hành vi này không chỉ phá hoại hình ảnh người Việt trong mắt bạn bè quốc tế, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến ngành du lịch và những hộ kinh doanh chân chính”.

Nói về sự việc trên, có ý kiến khác cho rằng đây là hành vi lừa dối khách hàng, chiếm đoạt tài sản, nhưng lại chỉ bị xử phạt hành chính vì bán hàng rong. “Ngày chặt vài khách Tây kiếm vài triệu, tối nộp phạt 225.000 đồng là xong thì ai ngán? Đây phải là lừa đảo, chiếm đoạt tài sản chứ”, người này đặt vấn đề.

“Tăng mức phạt thì ý thức sẽ tăng theo thôi, bỏ đi tư duy ăn xổi ở thì, làm ăn chụp giật. Tội này làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới du lịch và hình ảnh người Việt Nam, cần xử phạt mạnh tay và quy vào án hình sự”, “Cái nón 50.000 đồng rút của người ta 1 triệu đồng. Xử phạt hành chính vì bán hàng rong thì tôi cũng chịu. Phạt 225.000 đồng vì hành vi bán hàng rong thì còn lâu mới hết những chuyện kiểu này. Hành vi chặt chém thì không bị xử lý, vậy ngán gì mà không làm?”, “Đây là tội lừa dối khách hàng, nên xử thế này là chưa đầy đủ tội”, “Mức phạt quá nhẹ không đủ sức răn đe, hành vi chặt chém khách du lịch nhất là người nước ngoài cần phải mạnh tay. Bởi hành vi đó tạo ra đánh giá và cái nhìn không tốt cho người Việt Nam…”, nhiều ý kiến khác cũng chung quan điểm.

Ở một khía cạnh khác, trong thời đại mạng xã hội, những câu chuyện như vậy không còn dừng lại ở phạm vi cá nhân. Chỉ một đoạn video ngắn hay một bài chia sẻ của du khách nước ngoài cũng có thể lan truyền đến hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu người trên thế giới, tạo ra những ấn tượng tiêu cực khó xóa bỏ. Tuy nhiên, theo dư luận, chế tài mạnh hơn chỉ là một phần của giải pháp. Quan trọng hơn là sự thay đổi trong nhận thức. Khi mỗi người bán hàng hiểu rằng mình đang đại diện cho bộ mặt văn hóa của đất nước, và khi những hành vi chụp giật bị xử lý nghiêm, hy vọng rằng du khách sẽ không còn mang về những câu chuyện buồn sau chuyến đi đến Việt Nam.