Thành lập thành phố Đồng Nai là cấp thiết

Trình đề án lên Chính phủ trước 4.4

Ngày 26.3 vừa qua, Văn phòng Chính phủ đã ra văn bản gửi Bộ Nội vụ, Bộ Xây dựng, UBND tỉnh Đồng Nai truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà về đề án thành lập thành phố Đồng Nai.

Cụ thể, giao UBND tỉnh Đồng Nai chủ động phối hợp các bộ, ngành liên quan, tập trung cao độ, quyết liệt triển khai các nhiệm vụ thuộc thẩm quyền, trách nhiệm của địa phương trong việc hoàn thiện tiêu chuẩn, điều kiện thành lập thành phố; đồng thời đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ đề án thành lập thành phố Đồng Nai, trình Chính phủ để trình Quốc hội tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Giao Bộ Xây dựng trên cơ sở đề nghị của UBND tỉnh Đồng Nai, tổ chức thẩm định, xem xét công nhận tỉnh Đồng Nai đạt tiêu chí đô thị loại 1 nếu đủ điều kiện trước 31.3.2026; Giao Bộ Nội vụ phối hợp chặt chẽ với UBND tỉnh Đồng Nai hoàn thiện hồ sơ đề án, tổ chức thẩm định và lấy ý kiến các bộ, ban, ngành T.Ư hoàn thiện, trình Chính phủ hồ sơ đề án thành lập thành phố Đồng Nai trước ngày 4.4.2026.

Trước chỉ đạo trên, HĐND tỉnh Đồng Nai khóa XI, nhiệm kỳ 2026 – 2031, đã nhanh chóng tiến hành kỳ họp thứ I vào ngày 28.3 để thông qua 3 nghị quyết quan trọng là tán thành chủ trương thành lập thành phố Đồng Nai; tán thành chủ trương thành lập 10 phường trực thuộc và nghị quyết về việc thông qua Đề án công nhận tỉnh Đồng Nai đạt tiêu chí đô thị loại 1.

Lên thành phố để khai thác hết tiềm năng

Trả lời PV Thanh Niên, ông Nguyễn Kim Long, Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Đồng Nai, nhận định có những địa phương phát triển nhanh, có những địa phương giữ vai trò đầu tàu, nhưng cũng có những địa phương mà khi nhìn vào quy mô phát triển, vị thế chiến lược, hệ thống hạ tầng, sức bật kinh tế và tầm ảnh hưởng vùng, người ta nhận ra rất rõ rằng đã đến lúc phải được định vị trong một tầm vóc phát triển mới, Đồng Nai hôm nay chính là một trường hợp như thế.

Theo ông Nguyễn Kim Long, việc xây dựng Đồng Nai trở thành thành phố không nhằm mở rộng danh xưng hành chính, càng không phải là sự lựa chọn vì hình thức. Bản chất của vấn đề là kiến tạo một mô hình quản trị tương xứng với quy mô và trình độ phát triển thực tế; mở rộng không gian phát triển; phát huy hiệu quả cao nhất các công trình hạ tầng chiến lược, nhất là sân bay Long Thành; đồng thời nâng tầm năng lực liên kết vùng, liên kết quốc gia và hội nhập quốc tế.

“Nói cách khác, đây không chỉ là một sự điều chỉnh về mặt hành chính, mà là một bước chuyển có ý nghĩa chiến lược, tạo nền tảng để Đồng Nai vươn từ vị thế một tỉnh công nghiệp lớn trở thành một đô thị cấp vùng hiện đại, có khả năng dẫn dắt phát triển và tạo động lực tăng trưởng mới cho toàn khu vực Đông Nam bộ”, ông Long nói.

Ông Nguyễn Kim Long phân tích thêm Đồng Nai nằm đúng vào vị trí “giao điểm chiến lược” của cả vùng phía nam, vừa là cửa ngõ kết nối với TP.HCM, vừa là cầu nối giữa Đông Nam bộ với Tây nguyên, duyên hải Nam Trung bộ, vừa có tác động lan tỏa đến ĐBSCL.

Đặc biệt, với sự hiện diện của sân bay Long Thành, Đồng Nai không chỉ là địa phương có hạ tầng lớn, mà còn là nơi hội tụ của một không gian phát triển mới: gồm công nghiệp, logistics, đô thị, dịch vụ, thương mại quốc tế và kinh tế hàng không. Một khi sân bay Long Thành vận hành đồng bộ với các tuyến vành đai, cao tốc, cảng biển, đường sắt liên vùng, Đồng Nai sẽ không chỉ “đi cùng” TP.HCM, mà còn chia sẻ, bổ trợ và cùng tạo thành trục động lực phát triển mới của toàn vùng.

“Chính vì vậy, điều quan trọng nhất không phải là hỏi Đồng Nai có nên trở thành thành phố hay không, mà là hỏi: Nếu không nâng Đồng Nai lên một mô hình phát triển tương xứng, liệu có khai thác hết tiềm năng chiến lược mà địa phương đang nắm giữ?”, Phó chủ tịch thường trực UBND tỉnh Đồng Nai nhấn mạnh.

Lợi ích của cả quốc gia

Trao đổi với PV Thanh Niên, tiến sĩ khoa học – kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cho rằng TP.HCM sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu đã trở thành một siêu đô thị có trên 14 triệu dân. Tuy nhiên, siêu đô thị đó đang thiếu một vế – chính là Đồng Nai.

Theo ông Sơn, TP.HCM là trung tâm kinh tế hàng đầu quốc gia, có cụm cảng biển nước sâu Cái Mép – Thị Vải lớn hàng đầu quốc gia, có ga xe lửa hàng hóa và ga liên vận quốc tế hàng đầu quốc gia ở Sóng Thần, nhưng lại thiếu sân bay quốc tế hàng đầu quốc gia. Nếu thêm sân bay Long Thành thì đủ hạ tầng cho một siêu đô thị. Và ông nhìn nhận sự phát triển của TP.HCM và Đồng Nai sẽ gắn kết chặt chẽ với nhau, bên này cần bên kia và ngược lại.

Ông Sơn cho rằng TP.HCM và Đồng Nai đang triển khai những dự án lớn, nên cần phải có sự hợp tác giữa 2 địa phương, nhất là cần chung một cơ chế.

Thứ nhất là dự án đô thị sân bay Long Thành. Đây là một khu đô thị lấy tâm điểm là sân bay Long Thành và bán kính 30 km xung quanh sân bay, trong đó có bao phủ lên một phần của TP.HCM.

Thứ hai là khi phát triển metro nối Bến Thành – Thủ Thiêm – Long Thành sẽ đi đôi với phát triển TOD (mô hình quy hoạch đô thị xoay quanh giao thông công cộng), đây là vấn đề mà Quốc hội đã trao cơ chế đặc thù cho TP.HCM theo Nghị quyết 98.

Thứ ba là cụm dự án khu thương mại tự do. Trên thế giới, các khu thương mại tự do đều mang tính liên kết hạ tầng sân bay, bến cảng và trung tâm kinh tế tài chính… Đồng Nai đang triển khai khu thương mại tự do ở khu vực sân bay Long Thành, còn TP.HCM phát triển khu thương mại tự do ở khu vực Cái Mép hạ. Hai khu thương mại tự do này cần liên kết để tận dụng các nguồn lực của nhau.

Khi Đồng Nai trở thành thành phố sẽ được hưởng cơ chế đặc thù như TP.HCM, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các dự án chưa từng có tiền lệ như đô thị sân bay, khu thương mại tự do và khu đô thị TOD; bên cạnh đó là những dự án trọng điểm quốc gia khác về hạ tầng giao thông kết nối vùng, vành đai, cao tốc… Những dự án này cần cơ chế đặc thù để làm tốt nhằm phát huy hết tiềm năng phát triển của sân bay Long Thành, theo chuyên gia Ngô Viết Nam Sơn.

“Nên có thể nói Đồng Nai lên thành phố thời điểm này là đúng thời cơ, mang lại lợi ích không riêng cho Đồng Nai mà còn là lợi ích của cả vùng và cả quốc gia. Việc Đồng Nai lên thành phố không những cần thiết mà phải nói là cấp thiết”, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn nhấn mạnh. (còn tiếp)