Đây là loài trong Sách đỏ

Phát hiện loài vật trông giống… cá sấu ở TP. HCM

Theo thông tin được đăng tải trên Thanh Niên, người ghi lại khoảnh khắc này là anh Quân Trần, sống tại khu vực Tân Mỹ, TP.HCM. Trong lúc quan sát ở một vùng đầm lầy thuộc xã Nhà Bè, anh phát hiện một cá thể to lớn bơi giữa bãi nước, xung quanh là các rặng dừa nước rậm rạp. Ban đầu, do phần đầu thuôn dài, mõm nhô ra và chiếc đuôi lớn khuấy nước, anh lầm tưởng đó là cá sấu. Chỉ đến khi quay được ở khoảng cách gần hơn, anh mới nhận ra mình đã nhầm. Cá thể này được anh ước chừng dài khoảng 1 m, nặng hơn 10 kg.

Điều khiến đoạn clip nhanh chóng gây chú ý là bởi dáng vẻ của con vật thực sự rất dễ gây hiểu lầm. Kỳ đà hoa có thân dài, đầu dẹt, mõm nhọn, da sẫm màu điểm các đốm vàng nhạt chạy thành dải ngang trên lưng và đuôi. Đây cũng là loài sống gần thủy vực, bơi lội rất giỏi, có thể leo trèo và lặn khá lâu khi săn mồi. Tài liệu của NParks Singapore cho biết Varanus salvator có thể dài tới khoảng 3 m, thường sống gần sông rạch, vùng nước, rừng ngập mặn, công viên hay các khu vực ẩm thấp và kiếm ăn vào ban ngày. Chính vì vừa to lớn, vừa bơi giỏi, chúng rất dễ bị nhầm thành cá sấu khi chỉ quan sát thoáng qua trên mặt nước.

Từ cú nhầm “cá sấu” đến xác nhận của chuyên gia

Điểm đáng chú ý nhất trong câu chuyện không nằm ở sự nhầm lẫn ban đầu, mà ở kết luận sau đó của đơn vị bảo tồn. Theo Thanh Niên, đại diện Save Vietnam’s Wildlife đã xác nhận cá thể trong clip chính là kỳ đà hoa, còn gọi là kỳ đà nước. Đây là loài có tên khoa học Varanus salvator, nằm trong Sách đỏ và đồng thời thuộc danh mục động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm nhóm IIB. Danh mục ban hành kèm Thông tư 27/2025/TT-BNNMT cũng ghi Varanus salvator ở nhóm IIB.

Việc loài vật này xuất hiện ngoài tự nhiên ngay ở khu vực ven đô TP.HCM vì thế càng khiến nhiều người bất ngờ. Trên thực tế, kỳ đà hoa là một trong những loài thằn lằn cỡ lớn nhất châu Á. Chúng có tập tính sống lưỡng cư, hoạt động linh hoạt cả trên cạn lẫn dưới nước, thức ăn gồm cá, ếch và nhiều loài động vật nhỏ khác. Dù có ngoại hình dữ dằn, tài liệu của NParks cho thấy loài này vốn nhút nhát, thường tránh con người và chỉ phản ứng khi bị dồn ép hoặc khiêu khích.

Từ góc độ đời sống, câu chuyện này cũng phản ánh một thực tế thú vị: trong môi trường đô thị mở rộng rất nhanh như TP.HCM, nhiều người vẫn dễ quên rằng ở rìa thành phố còn tồn tại những vùng sinh thái ngập nước, nơi động vật hoang dã vẫn có thể trú ngụ. Chỉ cần một khoảnh khắc xuất hiện giữa mặt nước đục màu phù sa, một con kỳ đà hoa cũng đủ khiến cả mạng xã hội xôn xao vì tưởng là cá sấu thật.

Vì sao kỳ đà hoa xuất hiện ở Nhà Bè không hẳn là chuyện lạ?

Nếu nhìn rộng hơn, việc kỳ đà hoa lộ diện ở khu Nam TP.HCM không phải là chi tiết hoàn toàn bất thường. Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ nằm ở hạ lưu hệ thống sông Đồng Nai – Sài Gòn, được UNESCO công nhận từ năm 2000, là một không gian sinh thái lớn với rừng ngập mặn, thủy vực, bãi bồi và hệ động vật khá phong phú. Trang thông tin của khu dự trữ sinh quyển này cho biết nơi đây ghi nhận 36 loài bò sát, cùng mạng lưới sông rạch và sinh cảnh đặc trưng của vùng đất ngập nước. Trong bối cảnh Nhà Bè và khu Nam TP.HCM vẫn còn những dải đầm lầy, rạch nước, dừa nước và bần mọc tự nhiên, việc một loài ưa thủy vực như kỳ đà hoa xuất hiện là điều có thể hiểu được.

Thực tế, những ngày gần đây, không chỉ kỳ đà hoa mà một số loài động vật quý hiếm khác cũng được ghi nhận ở khu vực phía nam thành phố. Thanh Niên từng phản ánh hiện tượng chim cổ rắn, loài chim quý trong Sách đỏ, xuất hiện với số lượng khá nhiều ở hồ Bán Nguyệt, nơi vẫn còn thảm thực vật như bần và dừa nước. Những ghi nhận liên tiếp này cho thấy một điều tích cực: ở một số khoảng xanh, khoảng nước của TP.HCM, thiên nhiên vẫn đang âm thầm duy trì nhịp sống riêng của nó.

Dù vậy, sự xuất hiện của động vật hoang dã cũng là lời nhắc để người dân ứng xử cẩn trọng hơn. Khuyến cáo từ NParks cho thấy khi bắt gặp kỳ đà, cách an toàn nhất là giữ khoảng cách, không chạm vào, không xua đuổi, không dồn ép và không tự ý bắt giữ. Loài này thường không chủ động tấn công người, nhưng có thể cắn để tự vệ nếu bị ép vào góc. Với một cá thể quý hiếm ngoài tự nhiên, để nó được yên ổn rời đi đôi khi chính là cách bảo vệ tốt nhất.