Diện mạo của Hà Nội trông ra sao trong 100 năm tới?

Hà Nội đang tổ chức lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư đối với đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô, định hướng phát triển dài hạn với tầm nhìn 100 năm. Phạm vi quy hoạch bao trùm toàn bộ địa giới hành chính của Hà Nội với tổng diện tích tự nhiên khoảng 335.984ha, tương đương 3.359,84km2.

Về ranh giới hành chính, phía bắc Hà Nội giáp các tỉnh Thái Nguyên và Phú Thọ; phía nam và tây nam giáp tỉnh Ninh Bình và Phú Thọ; phía đông giáp tỉnh Bắc Ninh và Hưng Yên; phía tây và tây bắc giáp tỉnh Phú Thọ.

Hà Nội được định vị phát triển theo mô hình “chùm đô thị hướng tâm”. Trong mô hình này, Thủ đô giữ vai trò đô thị hạt nhân, trung tâm chính trị, kinh tế, khoa học – công nghệ và kết nối quốc tế; xung quanh là mạng lưới các đô thị vệ tinh cùng chia sẻ chức năng phát triển và giảm áp lực cho khu vực nội đô.

Về hạ tầng giao thông, Hà Nội giữ vai trò đầu mối kết nối quan trọng nhất của vùng với cả nước và quốc tế. Việc hoàn thiện các tuyến vành đai, các trục hướng tâm, xuyên tâm giúp tăng cường liên kết với Bắc Ninh, Hưng Yên, Phú Thọ, Ninh Bình, Thái Nguyên.

Song song, Hà Nội phát triển các tuyến đường sắt đô thị và đường sắt liên vùng theo mô hình TOD (phát triển đô thị lấy định hướng giao thông công cộng làm cơ sở), kết nối với các đô thị vệ tinh, giảm áp lực dân số nội đô. Các tuyến đường sắt tốc độ cao và việc rà soát, mở rộng quy mô sân bay Nội Bài, cùng với nghiên cứu sân bay thứ hai của Vùng Thủ đô, sẽ củng cố vai trò trung chuyển hàng hóa và hành khách.

Hà Nội dự kiến tái cấu trúc mô hình phát triển thủ đô theo hướng đô thị đa cực, đa trung tâm, gắn với cấu trúc đô thị đa tầng, đa lớp, nhằm phân bố hợp lý dân cư, không gian sản xuất, dịch vụ và hạ tầng.

Thành phố muốn tái cấu trúc tập trung vào khu vực nội đô lịch sử với ưu tiên bảo tồn các không gian có giá trị đặc thù như trung tâm chính trị, hành chính Ba Đình; hồ Gươm và vùng phụ cận; phố cổ; phố cũ; hồ Tây và vùng phụ cận; trục sông Hồng….

Hà Nội muốn định hướng phát triển không gian tại 12 khu vực. Mỗi đô thị sẽ có một vị trí đặc thù, phù hợp với định hướng phát triển riêng.

Mô hình làng trong phố (nửa bên trái) và mô hình phố trong làng (nửa bên phải) tại dự thảo báo cáo thuyết minh quy hoạch.

Bên cạnh trục cảnh quan sông Hồng, Hà Nội lên kế hoạch phát triển 3 trục cảnh quan khác, gồm hồ Tây – Cổ Loa; Nhật Tân – Nội Bài và hồ Tây – Ba Vì. Trục cảnh quan hồ Tây – Cổ Loa sẽ gắn với Trung tâm Triển lãm quốc gia; trung tâm du lịch, văn hoá, lịch sử gắn với di tích Cổ Loa; trung tâm y tế, MICE, chăm sóc sức khỏe gần với ga Yên Viên và trung tâm thương mại – dịch vụ hỗn hợp.

Trục cảnh quan phía bắc (Nhật Tân – Nội Bài) sẽ lấy điểm nhấn là tháp tài chính 108 tầng; thành phố thông minh; công viên Kim Quy, công viên Khoa học công nghệ, trung tâm thương mại – dịch vụ; trung tâm văn hóa – dịch vụ – du lịch quốc tế.

Trục cảnh quan phía tây (hồ Tây – Ba Vì) được định hướng bố trí các công trình văn hóa, nghệ thuật, giải trí, các trung tâm nghiên cứu và giao lưu văn hóa quốc gia và quốc tế. Trục này sẽ kết nối khu vực lõi lịch sử (hồ Tây) với khu vực phát triển mới phía tây, cụ thể là Hoài Đức (phân khu C2) và kéo dài đến vùng cảnh quan sinh thái Ba Vì, Sơn Tây.

Không gian phát triển hai bên sông Hồng được định hướng trở thành trung tâm chính trị, hành chính, tài chính, văn hóa và đô thị thể thao Olympic của Hà Nội trong tương lai. Định hướng phát triển là trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng, là trục phát triển kinh tế – xã hội và biểu trưng cho Hà Nội “Văn hiến – Bản sắc – Sáng tạo”, biểu tượng mới của Thủ đô văn minh, hiện đại.

Một trong những định hướng lớn là khôi phục vai trò của sông Hồng như “xương sống” về môi trường và văn hóa của thành phố. Theo đó, dòng sông không chỉ đóng vai trò thoát lũ và cảnh quan, mà còn trở thành không gian công cộng, du lịch và văn hóa quan trọng.

Quy hoạch cũng đặt mục tiêu xây dựng hình ảnh đô thị hiện đại, sinh thái hai bên sông, đồng thời vẫn giữ gìn bản sắc truyền thống và tôn trọng các khu vực cần bảo tồn, đặc biệt tại đoạn sông chảy qua khu vực đô thị trung tâm.

Bản đồ quy hoạch mạng lưới đô thị đường sắt tại Hà Nội.

Chiến lược phát triển “9 cực – 9 trung tâm” của Hà Nội có thể thành công nếu mỗi đô thị được hình thành xung quanh các trục giao thông công cộng xương sống và các hạt nhân phát triển theo mô hình TOD (phát triển đô thị lấy định hướng giao thông công cộng làm cơ sở). Các khu đô thị TOD dọc tuyến metro cho phép phát triển mật độ cao quanh các nhà ga, hấp thụ dân số mới trong môi trường đô thị chất lượng cao mà vẫn hạn chế áp lực giao thông.

Không gian ngầm của Thủ đô được đề xuất tổ chức theo cấu trúc phân tầng độ sâu với các chức năng kỹ thuật và dân dụng chuyên biệt.

Tầng ngầm nông (0-10m) ưu tiên hạ tầng kỹ thuật, bãi đỗ xe và kết nối với tầng hầm của các tòa nhà hiện hữu. Tầng trung bình (10-20m) là mạng lưới giao thông ngầm chủ đạo gồm hầm đi bộ, trung tâm thương mại, bãi đỗ xe công cộng và các tuyến metro đi nông.

Tầng sâu (20-40m) sẽ dành cho các tuyến metro đi sâu, hệ thống tuy-nen kỹ thuật tổng hợp, kho bãi logistics và nhà máy xử lý nước thải. Tầng chiến lược (trên 40m) để dự trữ cho các công trình hạ tầng quốc gia, hệ thống lưu trữ năng lượng và các trung tâm nghiên cứu công nghệ cao.