Đưa TP HCM thành trung tâm dịch vụ của khu vực

Ngày 8-1, trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Giám đốc Sở Công Thương, cho biết đề án “Xây dựng TP HCM trở thành trung tâm dịch vụ lớn của cả nước và khu vực với các ngành dịch vụ cao cấp, hiện đại, có giá trị gia tăng cao” đang được triển khai với mục tiêu đưa thành phố trở thành trung tâm dịch vụ tầm khu vực vào năm 2030, tiến tới ngang tầm châu Á vào năm 2045.

Nâng tỉ trọng dịch vụ lên 70%

Theo đề án, TP HCM giữ vai trò trung tâm kinh tế – tài chính của cả nước, đóng góp hơn 50% GRDP của toàn vùng. Tuy nhiên, cơ cấu dịch vụ vẫn còn tập trung vào các ngành truyền thống, chưa hình thành được hệ sinh thái dịch vụ giá trị cao và hiện đại, tương xứng với tiềm lực.

Cụ thể, sau sáp nhập, khu vực dịch vụ tiếp tục giữ vai trò trụ cột tăng trưởng của TP HCM, chiếm khoảng 50% GRDP và duy trì tốc độ tăng trưởng cao 8% trong giai đoạn 2015 – 2024. Mặc dù giữ vai trò trụ cột, tỉ trọng dịch vụ của TP HCM mới đạt 51%, vẫn thấp hơn nhiều so với các trung tâm dịch vụ lớn trên thế giới, nơi dịch vụ thường chiếm trên 70% trong cơ cấu kinh tế. Ví dụ, các thành phố có tỉ trọng ngành dịch vụ cao như: Hồng Kông – Trung Quốc (94%), Bangkok – Thái Lan (88%), Bắc Kinh – Trung Quốc (85%), Seoul – Hàn Quốc (80%) theo số liệu năm 2024; khi đó TP HCM chỉ 64%.

Một trong những nguyên nhân chủ yếu là hạ tầng TP HCM chưa đồng bộ, mô hình dịch vụ còn truyền thống và sự phát triển chưa cân bằng giữa các khu vực sau quá trình sắp xếp địa giới.

Trên cơ sở phân tích thực trạng và tiềm năng, TP HCM xác định nhóm ngành chiến lược có mức độ ưu tiên cao nhất gồm: tài chính, ngân hàng và bảo hiểm; thông tin – truyền thông; vận tải, kho bãi và logistics; khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và các hoạt động chuyên môn; du lịch. Đây là những lĩnh vực TP HCM vừa có thế mạnh hiện tại, vừa có dư địa phát triển lớn trong tương lai, đóng vai trò động lực thúc đẩy tăng trưởng chung của khu vực dịch vụ và toàn bộ nền kinh tế thành phố.

Bên cạnh đó, nhóm ngành tiềm năng, được xếp ở mức ưu tiên tương đối cao gồm: giáo dục – đào tạo, y tế và các hoạt động dịch vụ kinh tế số. Đây là những lĩnh vực đang ở giai đoạn đầu của chu kỳ tăng trưởng nhưng có khả năng mở rộng mạnh trong trung và dài hạn. Nhóm ngành bổ trợ, có mức ưu tiên trung bình gồm: thương mại, bán buôn – bán lẻ; bất động sản; nghệ thuật, thể thao, vui chơi giải trí, đóng vai trò hỗ trợ cho sự phát triển của các ngành dịch vụ chủ lực.

Về định hướng phát triển, giai đoạn 2025 – 2030, ngành dịch vụ TP HCM được kỳ vọng đạt tốc độ tăng trưởng 12% – 14%/năm, cao hơn mức tăng GRDP bình quân của thành phố, qua đó nâng tỉ trọng đóng góp của dịch vụ lên 60% – 65% vào năm 2030. Sang giai đoạn 2030 – 2040, khu vực dịch vụ tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng 11% – 13%/năm, nâng tỉ trọng đóng góp lên 70% – 75% GRDP vào năm 2040, đưa TP HCM tiệm cận nhóm trung tâm dịch vụ lớn hàng đầu châu Á và thế giới.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, TP HCM đề xuất 7 nhóm giải pháp tổng thể, gồm: hoàn thiện cơ chế, chính sách; phát triển đồng bộ hạ tầng; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; huy động và đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư; tăng cường liên kết ngành, liên kết vùng và quốc tế; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, quảng bá; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ.

Đề án cũng xác định 12 chương trình, dự án ưu tiên như: xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC), hình thành khu thương mại tự do, phát triển trung tâm hội chợ triển lãm quốc tế, xây dựng trung tâm hàng hải quốc tế tại TP HCM giai đoạn 2025 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Những giải pháp khả thi

Trao đổi với phóng viên chiều 8-1, chuyên gia kinh tế, TS Lê Bá Chí Nhân cho rằng giai đoạn 2025 – 2030 mang ý nghĩa then chốt, là thời kỳ “đặt nền móng” để TP HCM củng cố và nâng tầm vị thế trung tâm dịch vụ của khu vực Đông Nam Á.

Theo TS Lê Bá Chí Nhân, 5 năm tới, thành phố cần tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài, hoàn thiện cơ chế, chính sách và thu hút các nguồn lực trọng yếu. Nếu làm tốt giai đoạn này, TP HCM sẽ tạo được đà phát triển vững chắc cho các chặng tiếp theo, thay vì phát triển dàn trải, thiếu trọng tâm như trước.

Từ góc độ kinh tế, ông Lê Bá Chí Nhân cho rằng TP HCM hoàn toàn có thể triển khai ngay một số giải pháp then chốt, có tính khả thi cao và mang lại hiệu quả rõ rệt trong ngắn hạn. Trước hết là đẩy nhanh xây dựng và vận hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại Khu Đô thị mới Thủ Thiêm và vùng lõi trung tâm. Đây được xem là động lực cốt lõi để nâng tầm dịch vụ tài chính – một trong những trụ cột quan trọng nhất của dịch vụ cao cấp.

“Lộ trình đã khá rõ, giai đoạn 2025 – 2030 tập trung củng cố nền tảng, phát triển thị trường vốn, fintech và các dịch vụ tài chính xuyên biên giới. TP HCM cần ưu tiên hoàn thiện khung pháp lý thí điểm (sandbox), ban hành chính sách ưu đãi thuế, visa cho chuyên gia quốc tế và đặc biệt là khởi công khu lõi Thủ Thiêm ngay trong năm 2026” – TS Lê Bá Chí Nhân nhấn mạnh.

Theo ông Lê Bá Chí Nhân, nếu triển khai đồng bộ, Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ thu hút mạnh dòng vốn nước ngoài mà còn hình thành hệ sinh thái dịch vụ tài chính hiện đại, kết nối toàn cầu, qua đó giúp tỉ trọng dịch vụ trong GRDP tăng nhanh hơn.

Song song đó, TP HCM cần tháo gỡ triệt để các vướng mắc về thủ tục hành chính và dự án tồn đọng. Thành phố nên tận dụng tối đa Nghị quyết 260/2025 của Quốc hội, cho phép phân cấp mạnh hơn, tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính và đặt mục tiêu xử lý dứt điểm 100% dự án vướng mắc thuộc thẩm quyền trong giai đoạn 2026 – 2027. Đây là điều kiện quan trọng để khơi thông dòng vốn đầu tư xã hội.

Một nhiệm vụ cấp bách khác là đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, bảo đảm nguồn vật liệu cho các dự án hạ tầng trọng điểm như cầu Thủ Thiêm 4, các tuyến đường sắt đô thị. Việc hoàn thiện hạ tầng không chỉ giúp cải thiện môi trường đầu tư, giảm chi phí logistics mà còn tạo dư địa lớn để TP HCM thu hút nguồn lực tư nhân thông qua hình thức công tư (PPP).

Bên cạnh hạ tầng và thể chế, nguồn nhân lực chất lượng cao được xem là yếu tố quyết định. TS Lê Bá Chí Nhân cho rằng TP HCM cần sớm ban hành chính sách cụ thể về đào tạo và thu hút nhân lực cho các ngành dịch vụ cao cấp như fintech, logistics, y tế – giáo dục quốc tế; đồng thời tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế để thu hút chuyên gia giỏi.

“Nếu triển khai quyết liệt, giai đoạn 2025 – 2030 sẽ tạo bước đột phá, giúp khu vực dịch vụ ở TP HCM có thể đóng góp 70% – 75% GRDP vào năm 2040, xứng tầm trung tâm dịch vụ của Đông Nam Á” – ông Lê Bá Chí Nhân nhìn nhận.

Cùng quan điểm, TS Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế TP HCM, cho rằng thành phố không thể chờ đợi “đủ điều kiện hoàn hảo” mà cần hành động ngay, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn thể chế và huy động nguồn lực chiến lược. Theo ông, TP HCM phải được trao và chủ động sử dụng những cơ chế đặc thù vượt trội, đủ khác biệt so với phần còn lại của cả nước. “Thể chế quyết định hạ tầng, hạ tầng quyết định dịch vụ, và dịch vụ quyết định vị thế khu vực” – TS Trần Quang Thắng nhấn mạnh.

Ông Trần Quang Thắng cho rằng cần sớm ủy quyền mạnh cho TP HCM trong các quyết định đầu tư hạ tầng chiến lược; thí điểm chính sách thuế, phí, đất đai; cho phép thành phố tự thiết kế cơ chế thu hút trung tâm tài chính, logistics, đổi mới sáng tạo; triển khai sandbox chính sách cho các lĩnh vực fintech, AI, dữ liệu, logistics số.

Ngoài ra, cần nghiên cứu cơ chế để TP HCM giữ lại tỉ lệ ngân sách cao hơn, phát hành trái phiếu đô thị quy mô lớn, tiến tới thành lập quỹ đầu tư phát triển hạ tầng của thành phố. Các trụ cột chiến lược như trung tâm tài chính – ngân hàng – fintech; logistics – cảng – dịch vụ chuỗi cung ứng; du lịch, thương mại và dịch vụ chất lượng cao cần được xác định rõ không gian phát triển, cơ chế riêng và nhà đầu tư chủ lực, từ đó tạo ra bước chuyển thực chất cho TP HCM trong giai đoạn tới.