Tại cảng Jebel Ali sầm uất của Dubai, một ngọn lửa bất ngờ bùng lên từ mảnh vỡ của một vụ đánh chặn trên không vào cuối tuần qua. Điểm rơi này chỉ cách cơ sở của Emirates Global Aluminium – nhà sản xuất nhôm lớn nhất Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) – vỏn vẹn vài kilomet.
Sự cố tưởng chừng chỉ là một lát cắt nhỏ của tình hình an ninh khu vực lại trở thành mồi lửa thổi bùng sự hoảng loạn trên các sàn giao dịch kim loại cách đó hàng ngàn dặm, kích hoạt hàng tỷ USD đổ vào đặt cược cho sự gián đoạn của một trong những chuỗi cung ứng hàng hóa quan trọng nhất toàn cầu.
Khủng hoảng Iran phủ bóng bất định lên thị trường kim loại sau một khởi đầu năm đầy biến động (Ảnh: Bloomberg).
Cú sốc trên bảng điện và trạng thái “khát hàng”
Ngay khi căng thẳng vùng Vịnh leo thang với các đợt không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, cùng đòn đáp trả bằng tên lửa từ Tehran nhắm sang các nước láng giềng như Saudi Arabia, UAE và Bahrain, thị trường lập tức định giá lại rủi ro.
Theo dữ liệu từ Bloomberg, trên Sàn Giao dịch Kim loại London (LME), giá nhôm đã vọt lên hơn 3%, có thời điểm chạm mức cao nhất kể từ tháng 1 ở ngưỡng 3.238 USD/tấn. Đáng chú ý nhất với giới đầu tư lúc này là việc thị trường nhôm đang rơi vào trạng thái “backwardation” – hiện tượng giá hợp đồng giao ngay đắt đỏ hơn giá kỳ hạn xa. Đây là hàn thử biểu rõ ràng nhất cho thấy nhu cầu sở hữu hàng thật đang áp đảo hoàn toàn nguồn cung sẵn có.
Sự lo lắng không dừng lại ở các giao dịch mua bán thông thường. Chỉ trong tuần trước, một làn sóng giao dịch quyền chọn với giá trị danh nghĩa lên tới hàng tỷ USD đã quét qua thị trường. Các nhà đầu tư ráo riết gom các lệnh mua tập trung vào hợp đồng tháng 4, nhắm thẳng tới vùng giá cực cao là 3.300-3.500 USD/tấn.
Sức nóng này lập tức lan sang phố Wall khi cổ phiếu của các ông lớn khai khoáng như Alcoa hay Century Aluminum đồng loạt tăng gần 3% ngay từ đầu phiên giao dịch.
Yết hầu Hormuz và điểm nghẽn chuỗi cung ứng
Cội rễ của sự hoảng loạn trên bảng điện nằm ở eo biển Hormuz – yết hầu thương mại huyết mạch ngoài khơi Iran. Đối với ngành công nghiệp nhôm, đây là tuyến đường sinh tử để các nhà sản xuất khu vực xuất khẩu thành phẩm và nhập khẩu nguyên liệu thô.
Theo công ty tư vấn AZ China Ltd., Vùng Vịnh hiện chiếm khoảng 9% công suất sản xuất nhôm toàn cầu và là nguồn cung cấp nhôm nguyên sinh, hợp kim chủ chốt cho thị trường châu Âu. Những tổ hợp luyện nhôm khổng lồ của Emirates Global Aluminium hay Aluminium Bahrain đều phụ thuộc hoàn toàn vào sự thông suốt của tuyến hàng hải này.
Mức độ rủi ro đã lớn đến mức buộc tập đoàn khai khoáng hàng đầu Rio Tinto phải bấm nút “tạm dừng”. Theo các nguồn tin thân cận, gã khổng lồ này đã ngưng đàm phán cung cấp nhôm quý II cho khách hàng Nhật Bản vì những bất ổn từ các cuộc không kích.
Đáng nói, mức phụ phí 250 USD/tấn mà Rio Tinto chào bán ban đầu vốn đã là con số kỷ lục kể từ năm 2015, nhưng giờ đây, nguồn cung kim loại này đang đối mặt với nguy cơ bị thắt chặt nghiêm trọng.
Chuyên gia Li Xuezhi từ Chaos Ternary Futures cảnh báo, rủi ro đứt gãy dòng chảy nguyên liệu đầu vào như bauxite hay alumina cho các lò luyện tại Trung Đông là “rất đáng kể”, báo hiệu đà tăng của giá nhôm nhiều khả năng vẫn chưa thể dừng lại.
Giá nhôm đã tăng hơn 3% do lo ngại một tuyến vận chuyển then chốt của các nhà sản xuất Trung Đông có thể bị gián đoạn bởi xung đột tại khu vực đang đóng góp tỷ trọng đáng kể vào sản lượng toàn cầu (Ảnh: BT).
Lực kéo vĩ mô và bài toán cho nhà đầu tư
Thị trường kim loại vốn đã trải qua những tháng đầu năm đầy biến động bởi các chính sách đối ngoại cứng rắn và làn sóng đầu cơ sôi động tại Trung Quốc. Gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục phát đi thông điệp cứng rắn, khẳng định lực lượng Mỹ sẽ duy trì các chiến dịch không kích cho đến khi đạt mục tiêu, đồng thời đưa ra tối hậu thư yêu cầu lực lượng vũ trang Iran nhượng bộ.
Trước sức ép này, tại chính Iran – nơi sở hữu công suất 790.000 tấn nhôm mỗi năm, khoảng 50.000-80.000 tấn công suất đã phải tạm đóng lò để phòng ngừa rủi ro.
Tuy nhiên, bức tranh đầu tư không chỉ có một màu. Đội ngũ phân tích từ Citigroup, dẫn đầu bởi chuyên gia Wenyu Yao, nhận định thị trường đang chịu một “lực kéo vĩ mô hai chiều”. Một mặt, bất ổn tại Vùng Vịnh có thể đẩy phụ phí nhôm tại châu Âu và khu vực Trung Tây nước Mỹ tăng phi mã. Mặt khác, tâm lý e ngại rủi ro và sự mạnh lên của đồng USD lại tạo sức ép giảm giá.
Thực tế, sức mạnh của đồng bạc xanh trong phiên đầu tuần đã khiến giá đồng quay đầu giảm 1%, bất chấp đà tăng chung của nhóm kim loại.
Đối với các mặt hàng công nghiệp khác, sự nhạy cảm cũng đang ở mức tối đa. Giá kẽm đã nhích tăng gần 1% bởi Iran vốn là nguồn cung kẽm đáng chú ý cho Trung Quốc, giúp hạ nhiệt giá nội địa nước này trong năm qua. Trên thị trường quặng sắt tại Singapore, giá chốt phiên cũng tăng lên 99,40 USD/tấn, trong bối cảnh Trung Đông – khu vực chiếm 13% thị phần quặng viên toàn cầu – đang chìm trong bất ổn.
Citigroup lưu ý rằng, các nhà máy luyện nhôm thường duy trì tồn kho đủ cho 1-2 tuần, do đó rủi ro cạn kiệt nguyên liệu ngay lập tức là chưa cao. Thế nhưng, điều mà các doanh nghiệp sản xuất và giới đầu tư cần thực sự dè chừng lúc này không nằm ở các lò luyện, mà nằm ở phí bảo hiểm rủi ro hàng hải tăng vọt, cước vận tải leo thang và những chuyến hàng bị trì hoãn dài ngày từ Vùng Vịnh.
Sự mong manh của chuỗi cung ứng hàng hóa toàn cầu đang bộc lộ rõ rệt hơn bao giờ hết trước những rủi ro địa chính trị. Theo nhận định từ các chuyên gia của AZ Trung Quốc, kịch bản xấu nhất vẫn đang lơ lửng phía trước: Nếu các nút thắt cảng biển tại khu vực Trung Đông thực sự bị đình trệ kéo dài, sẽ có thêm hàng loạt cơ sở sản xuất buộc phải đóng cửa, đẩy cuộc khủng hoảng giá vật liệu bước sang một chương mới khốc liệt hơn.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/gia-nhom-vot-dinh-thi-truong-kim-loai-rung-dong-vi-xung-dot-vung-vinh-20260302235838093.htm
