Giữ nền trong chuyển động

Phóng viên: Trong bối cảnh giai đoạn đó, chịu áp lực tự chủ tài chính và cạnh tranh thị trường, ông đã xử lý bài toán kinh tế báo chí của Báo Nhân Dân như thế nào để vừa bảo đảm ổn định đời sống tờ báo, vừa không thương mại hóa nội dung?

Nhà báo Thuận Hữu: Giai đoạn 2011-2021 là thời kỳ kinh tế báo chí đối mặt nhiều thách thức. Quảng cáo truyền thống suy giảm do sự dịch chuyển mạnh sang nền tảng số; chi phí đầu tư công nghệ, hạ tầng kỹ thuật, đào tạo nhân lực lại tăng lên đáng kể. Với một cơ quan báo chí chính trị-xã hội như Báo Nhân Dân, áp lực ấy càng nhạy cảm, bởi chúng tôi không thể và không được phép đặt lợi ích thương mại lên trên nhiệm vụ chính trị.

Quan điểm điều hành của Ban Biên tập rất rõ: Kinh tế báo phải phục vụ nhiệm vụ chính trị, chứ không được chi phối nhiệm vụ chính trị. Điều đó có nghĩa là mọi hoạt động quảng cáo, hợp đồng tuyên truyền, tổ chức sự kiện, phát hành… đều phải tuân thủ nguyên tắc của báo Đảng.

Trong nhiệm kỳ 2016-2021, dù thị trường chung suy giảm, Báo Nhân Dân vẫn duy trì phát hành ổn định: Nhân Dân hằng ngày khoảng 162 nghìn bản/ngày; Nhân Dân cuối tuần gần 48 nghìn bản/kỳ; Nhân Dân hằng tháng hơn 37 nghìn bản/kỳ; Thời Nay hơn 22 nghìn bản/kỳ. Báo Tết tăng từ 286 nghìn bản (2015) lên 315 nghìn bản (2019). Đó là nỗ lực rất lớn trong điều kiện toàn ngành báo in gặp khó khăn.

Song song với đó, Ban Biên tập đẩy mạnh kinh tế báo một cách có kiểm soát: Ký kết hợp đồng tuyên truyền với các bộ, ngành, địa phương, tập đoàn kinh tế lớn; tổ chức hội thảo, sự kiện chính trị-xã hội; xã hội hóa một số hoạt động truyền thông. Doanh thu từ quảng cáo và làm kinh tế báo tăng gần gấp đôi so với đầu nhiệm kỳ, góp phần cải thiện thu nhập cho cán bộ, phóng viên, nhân viên.

Hệ thống in ấn được mở rộng lên 10 điểm in trên cả nước; hạ tầng Nhân Dân điện tử được nâng cấp; quy trình xuất bản được rút ngắn. Những đầu tư đó không chỉ phục vụ kinh tế, mà trước hết là nâng cao chất lượng và tốc độ thông tin. Tôi luôn nhấn mạnh với đội ngũ: Uy tín là tài sản lớn nhất của Báo Nhân Dân. Một hợp đồng quảng cáo có thể mang lại lợi ích ngắn hạn, nhưng nếu làm suy giảm niềm tin của bạn đọc, cái giá phải trả sẽ lớn hơn nhiều. Giữ được sự cân bằng giữa ổn định tài chính và bảo toàn bản sắc chính trị, đó là thước đo quan trọng nhất của quản trị trong giai đoạn nhiều biến động này.

Phóng viên: Giai đoạn 2011-2021 cũng là thời kỳ Báo Nhân Dân mở rộng hệ sinh thái báo chí: Phát triển đa nền tảng, mở thêm cơ quan thường trú, xuất bản nhiều ngôn ngữ và ra đời Truyền hình Nhân Dân. Ông có thể chia sẻ rõ hơn về tầm nhìn và hiệu quả thực tế của những bước đi này?

Nhà báo Thuận Hữu: Khi bước vào giai đoạn sau năm 2010, Ban Biên tập xác định rất rõ: nếu Báo Nhân Dân chỉ vận hành như một tờ nhật báo in truyền thống thì sẽ dần thu hẹp ảnh hưởng trong bối cảnh truyền thông số phát triển nhanh chóng. Vì vậy, xây dựng hệ sinh thái truyền thông đa loại hình không phải là mở rộng hình thức đơn thuần, mà là chiến lược để giữ vai trò trung tâm của một cơ quan báo chí chính trị-xã hội.

Đến nhiệm kỳ 2016-2021, mô hình này đã tương đối hoàn chỉnh. Báo Nhân Dân có 4 ấn phẩm in (Nhân Dân hằng ngày, Nhân Dân cuối tuần, Nhân Dân hằng tháng, Thời Nay); 6 ấn phẩm điện tử (tiếng Việt, Anh, Trung Quốc, Pháp, Nga, Tây Ban Nha); cùng với Truyền hình Nhân Dân và Hãng phim Tài liệu – Điện ảnh Nhân Dân. Việc xuất bản thêm tiếng Pháp, tiếng Trung Quốc, tiếng Nga, tiếng Tây Ban Nha và mở thêm các cơ quan thường trú tại Lào, Campuchia, Nga trong nhiệm kỳ này hoàn thành chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ lần thứ 27 đề ra, mở rộng đáng kể không gian thông tin đối ngoại.

Về phát hành báo in, dù thị trường chung có xu hướng suy giảm, Báo vẫn duy trì quy mô ổn định. Đặc biệt, Báo Tết tăng từ 286 nghìn bản (2015) lên 315 nghìn bản (2019) – một con số cho thấy thương hiệu và sức hút của báo Đảng vẫn được giữ vững.

Song song đó, hệ thống in ấn được mở rộng lên 10 điểm in trên cả nước, giúp rút ngắn thời gian phát hành, đưa báo đến bạn đọc sớm hơn, nhất là vùng sâu, vùng xa. Chuyên trang Dân tộc – Miền núi phát hành thêm gần 35 nghìn bản đến đồng bào dân tộc thiểu số và người có uy tín.

Về truyền hình, Truyền hình Nhân Dân không chỉ là một kênh phát sóng, mà là bước chuyển tư duy làm báo tích hợp. Dù sau này thực hiện chủ trương tinh gọn hệ thống báo chí, Truyền hình Nhân Dân không còn nhưng trong một giai đoạn nhất định, nó đã góp phần làm phong phú phương thức truyền tải và đào tạo đội ngũ làm báo đa phương tiện.

Hãng phim Tài liệu – Điện ảnh Nhân Dân vừa ra đời đã tạo được tiếng vang với bộ phim “Việt Nam – Thời đại Hồ Chí Minh, biên niên sử truyền hình” 90 tập, đạt được hai giải đặc biệt của Giải Búa liềm vàng và Giải Báo chí quốc gia, trở thành quà tặng đại biểu dự Đại hội XIII của Đảng. Đây là tác phẩm duy nhất đạt hai giải báo chí đặc biệt.

Giá trị lớn nhất của bước chuyển này không nằm ở quy mô, mà ở tư duy tích hợp: Một trung tâm nội dung, nhiều phương thức phân phối. Nội dung có thể được thể hiện dưới dạng bài chính luận trên báo in, chuyên đề đa phương tiện trên báo điện tử, phóng sự truyền hình hay phim tài liệu. Chính tư duy đó giúp Báo Nhân Dân không đứng ngoài dòng chảy công nghệ, nhưng vẫn giữ được bản sắc của một tờ báo chính trị – xã hội trung tâm của đất nước.