Hỏi AI cách làm giàu, nhận được lời khuyên vàng hay cạm bẫy tài chính?

Chỉ trong vài năm ngắn ngủi, trí tuệ nhân tạo (AI) đã thoát khỏi vỏ bọc của một công nghệ viễn tưởng để len lỏi vào từng ngóc ngách đời sống. Từ việc xin một công thức nấu ăn, lên lịch tập gym cho đến soạn email, giờ đây, một làn sóng ngầm đang diễn ra mạnh mẽ: Người dùng bắt đầu trao niềm tin tài chính cho các thuật toán.

Không còn là chuyện phím, các nền tảng như ChatGPT hay Gemini đang dần trở thành những “giám đốc tài chính (CFO) cá nhân” cho hàng triệu người. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi là những khoảng tối về bảo mật và chất lượng lời khuyên mà không phải nhà đầu tư cá nhân nào cũng lường trước được.

Chỉ sau vài năm, AI từ công nghệ xa lạ đã trở thành “trợ lý tài chính” mới, không chỉ gợi ý du lịch hay nấu ăn mà còn tác động trực tiếp đến chi tiêu, dòng tiền và quyết định đầu tư của hàng triệu người (Minh họa: Axios).

Sự trỗi dậy của “cố vấn tài chính ảo”

Theo các dữ liệu mới nhất được công bố trên Yahoo Finance và CNBC, xu hướng sử dụng AI trong tài chính cá nhân đang bùng nổ vượt xa hình dung của nhiều người.

Một nghiên cứu về Sức khỏe Tài chính năm 2025 của FNBO chỉ ra rằng, 46% người Mỹ đã sử dụng AI để hỗ trợ quản lý tiền bạc và đáng ngạc nhiên hơn, 50% trong số đó bày tỏ sự tin tưởng vào các lời khuyên này. Con số đó thậm chí còn cao hơn ở nhóm người dùng trẻ.

Báo cáo từ Intuit Credit Karma cho thấy 82% gen Z và gen Y – những người sinh ra trong kỷ nguyên số – đang sử dụng AI cho mọi thứ, từ lập ngân sách đơn giản đến các bài toán phức tạp hơn như hoạch định thuế và danh mục đầu tư.

Thực tế, AI không phải là “phép màu” mới lạ trong ngành tài chính. Các ngân hàng và tổ chức lớn đã dùng AI từ lâu để phát hiện gian lận, chấm điểm tín dụng hay vận hành chatbot chăm sóc khách hàng. Sự thay đổi lớn nhất hiện nay là quyền lực công nghệ này đã được trao trực tiếp vào tay người dùng phổ thông.

Ông Andrew Latham, chuyên gia hoạch định tài chính (CFP) tại SuperMoney.com, nhận định: “Những bước mà một nhà hoạch định tài chính giỏi thực hiện như rà soát dòng tiền, tìm điểm mù hay kiểm tra mục tiêu thực chất là một quy trình có hệ thống. Và AI, nếu được cung cấp đúng dữ liệu, hoàn toàn có thể học để làm tốt việc đó”.

Những “điểm mù” khi phó thác tài sản cho AI

Mặc dù AI có khả năng xử lý dữ liệu siêu phàm, giới chuyên gia cảnh báo rằng việc “giao khoán” ví tiền cho máy móc chứa đựng những rủi ro chí mạng. Vấn đề lớn nhất nằm ở chỗ: AI thiếu khả năng thấu cảm và cái nhìn toàn cảnh – những yếu tố cốt tử trong quản lý tài chính cá nhân.

Ông Tim Lootens, Giám đốc điều hành tại Chilton Capital Management, chia sẻ trên CNBC một ví dụ điển hình về việc AI có thể “nhìn thấy cây mà không thấy rừng”. Một công cụ AI tạo sinh (GenAI) có thể đề xuất nhà đầu tư bán một mã cổ phiếu đang lỗ nhẹ vào cuối năm để hưởng lợi ích về thuế (dựa trên các quy tắc kỹ thuật).

Tuy nhiên, AI có thể không tính toán được rằng mức lỗ đó quá nhỏ so với chi phí cơ hội, hoặc việc bán đi tài sản đó sẽ làm lệch cấu trúc danh mục đầu tư dài hạn của khách hàng. “Nếu bạn không đủ kiến thức để phản biện lại các áp dụng máy móc của AI, bạn có thể tự gây hại cho chính mình”, ông Lootens cảnh báo.

Hơn nữa, tài chính cá nhân là lĩnh vực mang tính “cá nhân” sâu sắc. Một con chatbot có thể tính toán con số chính xác, nhưng nó không thể hiểu được nỗi sợ hãi của bạn khi thị trường lao dốc, hay niềm khao khát an toàn tài chính để lo cho gia đình.

Ông Courtney Alev, chuyên gia tư vấn tài chính tiêu dùng tại Intuit Credit Karma nhấn mạnh, tài chính là lĩnh vực nhiều sắc thái. AI là công cụ mạnh mẽ để học hỏi, nhưng không thể thay thế yếu tố con người trong việc điều hướng cảm xúc và các quyết định mang tính bước ngoặt. 

Bên cạnh chất lượng lời khuyên, mối lo ngại lớn hơn cả là vấn đề bảo mật dữ liệu. Để AI đưa ra lời khuyên chính xác, người dùng buộc phải cung cấp thông tin chi tiết về thu nhập, nợ nần và thói quen chi tiêu và đây chính là con dao hai lưỡi.

Theo báo cáo năm 2025 của IBM, 13% tổ chức được khảo sát ghi nhận vi phạm liên quan đến mô hình AI. Nguy hiểm hơn, 8% thừa nhận họ không biết liệu mình có bị xâm nhập hay không. Các chuyên gia bảo mật cảnh báo rằng, việc nạp dữ liệu nhạy cảm vào các chatbot công cộng không khác gì việc bạn phơi bày két sắt của mình ra giữa quảng trường.

Bà Suja Viswesan, Phó chủ tịch phụ trách bảo mật của IBM, nhận định, cái giá của sự chậm trễ trong bảo mật AI không chỉ là tiền bạc mà là sự mất mát niềm tin. Dữ liệu nhạy cảm bị phơi bày khiến các mô hình dễ bị thao túng và người dùng trở thành mục tiêu của tội phạm mạng. 

Việc trao đổi các thông tin tài chính nhạy cảm với chatbot còn mở ra một nguy cơ lớn về an toàn thông tin (Ảnh: Money).