Khối đá được thay hoàng bào mỗi năm

KHỐI ĐÁ BÍ ẨN

Trên tuyến đường tránh Huế thuộc QL1 theo hướng từ Nam ra Bắc, sau khi qua cầu Tuần khoảng 500 m là đến vị trí của Sơn Chúa điện, còn gọi là điện Mẹ Nằm. Ngôi điện linh thiêng tọa lạc trên ngọn núi sát bờ sông Hương, trong điện có một khối đá lớn gắn liền với huyền thoại lập làng được người dân truyền tụng, tôn kính, mỗi năm thay một tấm hoàng bào.

Nghe tiếng ngôi điện thiêng có thờ khối đá bí ẩn, chúng tôi tìm đến gặp Ban quản lý làng La Khê Bãi (P.Kim Long, TP.Huế) xin phép được vào xem khối đá. Ông Tôn Thất Tuyên, 82 tuổi, Phó trưởng ban nghi lễ làng La Khê Bãi, sau khi tiếp chuyện đã gọi điện thoại nói người giữ điện mở cửa cho chúng tôi vào thắp hương.

Thắp hương xong, chúng tôi được dẫn vào chính điện. Khối đá nằm ngay chính điện, cao hơn 1,8 m, bề rộng thân khoảng 3 m, được phủ một lớp hoàng bào bằng gấm.

Theo người dân địa phương, khối đá ngày xưa chỉ to bằng chiếc nồi cơm, nhưng sau khi đưa lên núi thì ngày càng “lớn” dần. Một điều độc đáo nữa của khối đá là mùa hè sờ vào thì mát lạnh, mùa đông lại rất ấm. Người dân truyền tụng khối đá rất linh thiêng, từng giúp dân làng vượt qua đợt dịch tả lớn. Cụ thể, dưới thời vua Tự Đức, tại Huế xuất hiện đợt dịch tả làm nhiều người chết. Trước tình hình đó, dân làng phát nguyện ăn chay nằm đất một tuần tại điện Mẹ Nằm để cầu nguyện cho tai qua nạn khỏi. Sau tuần ăn chay cầu nguyện, toàn bộ dân làng không ai bị lây dịch, trong khi các làng xung quanh đều bị dịch càn quét. Nhiều người cho rằng do ăn chay và cách ly nên người dân không bị lây nhiễm, nhưng người khác vẫn tin đã được Mẹ Nằm cứu giúp.

Ngôi điện hiện tại được xây dựng với nhiều hạng mục khang trang, gồm chính điện 3 gian, sân, các am thờ xung quanh, nhà tăng phục vụ nghi lễ. Bên cạnh ngôi điện còn có một gian nhỏ thờ ngài họ Lê, một lực điền cày ruộng, đã có công đưa khối đá lên núi thờ phụng.

Với niềm tin khối đá là hiện thân của Thượng Ngàn thánh mẫu (hay còn gọi là Cửu Thiên Huyền Nữ), hằng năm đến ngày 16-17 tháng giêng và ngày 16-17 tháng 7 âm lịch, người dân ở La Khê Bãi tổ chức lễ hội cầu an và thu tế để cúng Mẹ, mong che chở cho dân làng. Mỗi lần cúng, ngoài lễ vật, dân làng lại thay cho Mẹ một tấm hoàng bào mới. Đến nay tủ hoàng bào của Mẹ Nằm đã lên đến hàng trăm chiếc.

HUYỀN TÍCH KHỐI ĐÁ LINH HIỂN

Ông Tôn Thất Tuyên cho biết từng nghe các cụ cao niên kể về huyền thoại khối đá Mẹ Nằm. Tương truyền, sau khi vua Gia Long lấy được kinh thành Phú Xuân, vua chiêu dân lập ấp, khai hoang vùng đất La Khê Bãi khi đó còn là vùng lam sơn chướng khí. Vua có lệnh, mỗi gia đình có 3 người con trai thì 1 người phải đi khai khẩn ở vùng đất mới. Làng La Khê Bãi vốn có nguồn gốc từ làng Vị Khê (Hà Nội), tiền nhân theo chân các chúa Nguyễn vào nam mở cõi. Sau khi vào Thuận Hóa, những cư dân của làng Vị Khê đến khu vực ven hạ lưu sông Hương lập nên làng La Khê Bột gần phố cổ Bao Vinh ngày nay. Sau đó, một nhóm nhỏ người dân của làng La Khê Bột ngược lên thượng nguồn sông Hương, khi đến khu vực bãi bồi ở ngã ba hai nhánh tả trạch và hữu trạch của sông Hương, họ dừng lại và lập nên làng La Khê Bãi.

Vào cuối đông, khi các cơn lũ trên sông Hương đã thôi hoành hành, người dân bắt đầu xuống ruộng cày cấy gieo trồng vụ đông – xuân. Mảnh ruộng dưới chân núi sát sông Hương có tên Bàu Tròn do một trai đinh họ Lê canh tác. Đây cũng là khoảnh ruộng đầu tiên do dân làng khai phá. Chàng lực điền họ Lê dẫn trâu xuống ruộng, ngay đường cày đầu tiên có hòn đá to bằng nồi cơm vướng vào lưỡi cày. Anh dừng lại, ôm hòn đá bỏ lên bờ ruộng rồi cày tiếp. Đến đường cày thứ 2, anh lại vấp phải hòn đá, lại ôm hòn đá đến bờ ruộng và kinh hãi thấy hòn đá cũ biến mất, hòn đá đang ôm trên tay giống y hòn đá trước.

Đường cày thứ 3 tiếp tục vấp phải hòn đá, lần này chàng trai hoảng sợ chắp tay cầu khấn: “Nếu ngài là thần linh linh thiêng thì cho phép con được khai hoang mảnh đất này để canh tác. Ngài đừng cản đường cày của con nữa. Cày xong thửa ruộng con sẽ đưa ngài lên núi thờ phụng”. Khấn xong, chàng trai xuống ruộng cày tiếp thì quả nhiên không còn tảng đá nào vướng.

Lúc chàng lực điền mang hòn đá lên tới đỉnh núi thì gặp một người đàn ông từ hướng hói (bàu nước) làng đi tới và nói: “Ta là Thượng Ngàn thánh mẫu, quản cai sơn Nhạc Cửu Châu”. Nói xong, người đàn ông ấy ngất lịm… Thấy đây là hòn đá thiêng, chàng lực điền liền lập túp lều tranh nhỏ để thờ. Sau này dân làng nhiều lần tôn tạo và đặt tên Sơn Chúa điện, hay điện Mẹ Nằm.

Trải bao cuộc biến thiên của lịch sử, chiến tranh, ngôi điện vẫn không bị tàn phá, dân làng cũng rất ít người hy sinh, tử nạn. Ngày nay, không chỉ người dân làng La Khê Bãi mà nhiều tín hữu nơi khác cũng tìm về hành hương, cầu nguyện tại điện Mẹ Nằm. (còn tiếp)