Mùa nắng nóng bất thường, vì sao?

TP.HCM đỉnh điểm nắng nóng

Những ngày cuối tháng 3, TP.HCM tăng nhiệt mỗi ngày; nắng nóng hầm hập từ sáng sớm đến chiều tối. Ở khu vực trung tâm thành phố, do mức độ đô thị hóa cao và lượng phương tiện tham gia giao thông nhiều nên sự nóng bức như được khuếch đại thêm nhiều lần. Dọc các tuyến đường, những trụ nước uống tại vòi hay trạm trà đá miễn phí tự phát của các nhà hảo tâm lúc nào cũng đắt khách; lượng nước phải bổ sung tăng 2 – 3 lần so với bình thường. Với nhiều người lao động có thu nhập thấp, những trạm nước này cũng giống như dòng suối mát lành giữa cái nắng như đổ lửa.

Theo Đài khí tượng thủy văn Nam bộ, những ngày qua trên địa bàn TP.HCM xuất hiện nắng nóng 35 – 36 độ C, có nơi nắng nóng vượt 36 độ C. Trong những ngày tới, nắng nóng tiếp tục xuất hiện, gia tăng cường độ ở miền Tây Nam bộ với mức nhiệt cao nhất lên đến 35 – 36 độ C. Ngay tại TP.HCM cũng có khả năng xuất hiện nắng nóng đến 37 độ và vượt 37 độ C, đặc biệt ở phía bắc thành phố. Riêng khu vực miền Đông có thể xuất hiện nắng nóng gay gắt 37 – 38 độ C và trên 38 độ C. Nguyên nhân là do áp thấp nóng phía tây hoạt động mạnh và mở rộng về phía đông nam, ảnh hưởng đến nước ta. Bên cạnh đó, áp cao cận nhiệt đới có trục qua nam Trung bộ và Nam bộ hoạt động mạnh. Hai hình thế này gây ra đợt nắng nóng kéo dài những ngày tới.

Th.S Lê Thị Xuân Lan, chuyên gia khí tượng thủy văn, cho biết: Từ sau ngày xuân phân 21.3, trên khu vực Nam bộ nắng nóng gia tăng vì ánh sáng mặt trời vuông góc với đường xích đạo của trái đất. Điều này khiến bức xạ nhiệt gia tăng và cường độ các tia UV cũng cao hơn các mùa khác trong năm, ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe con người. Hiện nay là giai đoạn đỉnh điểm của mùa khô ở Nam bộ nên xu hướng nắng nóng còn tiếp tục kéo dài và gia tăng trong tháng 4. Do ENSO đang ở trạng thái trung tính nên mùa khô ở Nam bộ sẽ không quá gay gắt như một số năm có El Nino mạnh; mức nhiệt cao nhất ở TP.HCM khoảng 37 – 38 độ C còn miền Đông cao nhất từ 38 – 39 độ C. Tuy nhiên, do thời gian có nắng trong ngày kéo dài từ 7 giờ sáng đến sau 5 giờ chiều nên độ ẩm trong không khí sẽ giảm nhanh làm cho trời càng oi bức. Thời gian nắng trong ngày kéo dài đến chiều tối, nên vào ban đêm hơi nóng từ bê tông và nhựa đường sẽ nhả lại vào không khí khiến chúng ta có cảm giác nắng nóng suốt cả ngày.

Từ nửa cuối tháng 4, gió tây nam ở tầng thấp bắt đầu xuất hiện mang theo những trận mưa chuyển mùa và sẽ bắt đầu xuất hiện nhiều hơn trong những ngày đầu tháng 5. Sau đó gió tây nam sẽ hoạt động mạnh và đều hơn, Nam bộ sẽ bắt đầu vào mùa mưa phổ biến từ giữa tháng 5. “Như vậy, năm nay giai đoạn đỉnh điểm mùa khô ở Nam bộ không quá dài và mức nhiệt cao nhất không quá cao”, bà Lan nhận định.

Mùa nắng bất thường ở miền Bắc và miền Trung, vì sao?

Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, ngày 30.3, nắng nóng xảy ra tại khu vực từ Nghệ An đến Đà Nẵng với mức nhiệt cao nhất ở Quỳ Hợp (Nghệ An) 36,4 độ C, Hương Sơn (Hà Tĩnh) 37,2 độ C, Hương Khê (Hà Tĩnh) 38,2 độ C, Tuyên Hóa (Quảng Trị) 36,8 độ C, Đông Hà (Quảng Trị) 36,8 độ C… Trong ngày 31.3, tây Bắc bộ và từ Thanh Hóa đến Quảng Ngãi có nắng nóng, riêng vùng núi phía tây từ Nghệ An đến Huế có nắng nóng và nắng nóng gay gắt với mức nhiệt độ cao nhất phổ biến 36 – 38 độ C, có nơi trên 38 độ. Từ ngày 1.4, nắng nóng ở các khu vực trên suy giảm dần. Nhiệt độ thực tế ngoài trời có thể cao hơn dự báo 2 – 4 độ C hoặc hơn, tùy điều kiện bề mặt như bê tông, đường nhựa.

Chuyên gia Xuân Lan giải thích: Đợt nắng nóng hiện nay ở miền Bắc xuất hiện sớm hơn trung bình các năm khoảng một tháng (thường mùa nắng xuất hiện từ đầu tháng 5). Đây là dấu hiệu bất thường của mùa khô năm nay. Nguyên nhân là do áp thấp nóng Ấn – Miến ở phía tây xuất hiện sớm ảnh hưởng đến nước ta. Đó có thể là hệ quả của quá trình biến đổi khí hậu làm thay đổi hoàn lưu khí quyển, vì sự xuất hiện sớm của khối khí nóng này tạo ra xung đột với khối không khí lạnh ở phía bắc tràn xuống. Đây là nguyên nhân gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa đá, giông lốc, sét trong những ngày qua ở nhiều tỉnh thành miền Bắc. Ở một số khu vực có mặt nước đủ rộng có khả năng xuất hiện vòi rồng. Sự tranh chấp giữa hai khối khí trái ngược bản chất còn kéo dài trong tháng 4, nên khả năng miền Bắc sẽ tiếp tục có các hiện tượng thời tiết cực đoan là giông, sét, lốc tố, mưa đá… Do vậy người dân miền Bắc cần hết sức chú ý phòng tránh, bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản khi thấy xuất hiện dấu hiệu thời tiết bất thường.

Đáng chú ý, các tổ chức khí tượng thế giới đã xác nhận ENSO chuyển về trạng thái trung tính và khả năng từ tháng 6 sẽ chuyển sang El Nino. Sự xuất hiện của El Nino sẽ khiến mùa nắng ở miền Bắc diễn biến phức tạp và có khả năng kéo dài và nóng hơn bình thường. Đặc biệt, El Nino xuất hiện đúng vào giai đoạn cao điểm mùa khô ở các tỉnh miền Trung. Do vậy khả năng năm nay khu vực này sẽ gánh chịu khô hạn gay gắt với mức nhiệt cao nhất phổ biến 38 – 39 độ C và một số nơi có thể đạt mức nhiệt 40 độ C hoặc cao hơn; mức nhiệt này cao hơn mùa khô năm ngoái khoảng 1 – 2 độ C. Do vậy, người dân cũng như chính quyền địa phương khu vực miền Trung cần chuẩn bị ứng phó với tình hình khô hạn gay gắt sắp tới, đặc biệt với nước ngọt cho sinh hoạt và sản xuất.